Ermenistan'da seçimler: Azerbaycan'ın yarattığı yeni gerçekliğin sonucu - ANALİZ

Ermenistan'da yapılan parlamento seçimlerinin sonuçları, toplumun son yıllarda bölgede yaşanan jeopolitik değişiklikleri ve yeni gerçekleri dikkate alarak tercihini yaptığını gösterdi. Bu sonuçlar, yalnızca Ermenistan'ın iç siyasi süreçlerinin etkisiyle değil, aynı zamanda Güney Kafkasya'da oluşan yeni güvenlik ve işbirliği ortamının da etkisiyle ortaya çıktı. Bu bağlamda seçimlerin sonucunu belirleyen ana faktörlerden biri Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in uyguladığı bölgesel politika ve bunun ayrılmaz bir parçası olan Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki barış gündemiydi Azerbaycan, savaş sonrasında bölgede yeni siyasi gerçekliklerin oluşmasında belirleyici rol oynadı. Azerbaycan'ın toprak bütünlüğünü ve egemenliğini yeniden tesis etme, işgale son verme yönünde attığı başarılı askeri, siyasi ve diplomatik adımlar, Ermeni siyasi elitini yeni yaklaşımlar aramaya zorladı. Bu açıdan bakıldığında seçimlerin sonucunu belirleyen temel faktörlerden biri bölgede ortaya çıkan yeni gerçeklerdir ve bu gerçeklerin yazarı da Azerbaycan ve onun lideridir. Son yıllarda yaşanan olaylardan sonuçlar çıkaran Ermeni toplumu, Azerbaycan'la ilişkilerin normalleşmesi ve kalıcı barışın tek alternatif olduğunu daha net anlamaya başladı Barış girişiminin kazananı Azerbaycan'dan geldi 44 gün süren Vatanseverlik Savaşı'nın ardından galip taraf olmasına rağmen barış için inisiyatifi eline alan tarafın Azerbaycan olduğunu özellikle belirtmek gerekir. Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, bölgede kalıcı istikrarın sağlanması amacıyla Ermenistan ile ilişkilerin normalleştirilmesini önerdi ve bunun için uluslararası hukukun norm ve ilkelerine dayalı temel ilkeleri ortaya koydu. Bu yaklaşım, Azerbaycan'ın bölgede uzun vadeli bir barış ve işbirliği ortamı yaratma niyetini ortaya koyuyordu Bu politikanın bir sonucu olarak bölgede yeni işbirliği fırsatları oluşmaya başladı. Ermeni liderliği de yavaş yavaş çatışma politikasının sürdürülmesinin ülkenin kalkınma beklentilerine hizmet etmediğini ve barış gündeminin daha akılcı bir tercih olduğunu fark etti İşbirliği umutları barış gündemini güçlendiriyor Sonraki dönemde, Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan'ın Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in yürüttüğü politikaya verdiği destek, barış gündeminin pratik sonuçlara ulaşmasını sağladı. Washington görüşmesinin ardından iki ülke sınırında istikrar ve güvenliğin güçlendirilmesine yönelik adımlar atıldı. Bölgede ulaşım bağlantılarının açılması ve Ermenistan'ın uzun yıllardır karşılaştığı iletişim kısıtlamalarının ortadan kaldırılması ihtimali vardı. Bu sadece Azerbaycan ve Ermenistan için değil, bölgenin tamamı için yeni ekonomik fırsatlar ve geçiş avantajları vaat ediyor Ayrıca geleceğe yönelik işbirliği çerçevesinde Ermenistan'ın enerji güvenliğinin güçlendirilmesi, ticari ilişkilerin geliştirilmesi, bölgesel ekonomik projelere katılma gibi beklentiler de gündemde. Sivil toplum kurumları arasındaki temasların genişletilmesi, karşılıklı ziyaretlerin düzenlenmesi ve kamusal diyaloğun teşvik edilmesi de barış sürecinin önemli unsurlarıdır. En önemli noktalardan biri bölgede uzun yıllardır hakim olan çatışmacı söylemin giderek zayıflaması ve işbirliği gündeminin ortaya çıkmasıdır Ermenistan'da seçim sonuçları, yalnızca iç siyasi süreçlerin sonucu olarak değil, aynı zamanda bölgede oluşan yeni jeopolitik gerçekliklerin de teyidi olarak değerlendirilebilir. Bu gerçeği yaratan politikanın yazarı ise Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'dir. Ermeni toplumunun mesajı, bölgenin geleceğini belirleyen temel unsurun çatışma ve intikam değil, işbirliği ve barış olması gerektiği yönündedir. Bu, Güney Kafkasya'da kalıcı barış ve istikrarın tesis edilmesi yönünde önemli bir siyasi gösterge olarak değerlendirilebilir Azerbaycan'ın Beklentileri: Barışın siyasi aşamasından hukuki aşamaya geçiş Ermenistan'da seçimlerden sonra asıl odak noktası seçim sonuçlarından ziyade bu sonuçların hangi siyasi kararlara dönüşeceği olacak. Çünkü Azerbaycan açısından mesele Paşinyan'ın iktidarda kalması ya da herhangi bir siyasi gücün zaferi değil. Asıl mesele, Ermenistan'ın son yıllarda ilan ettiği barış politikasını belirli hukuki ve kurumsal adımlarla onaylayıp onaylayamayacağıdır Son yıllarda Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki ilişkilerde belli ilerlemeler kaydedildi. Devlet sınırında sınırların sınırlandırılması yönünde adımlar atıldı istikrar sağlandı, taraflar barış anlaşması metninin büyük kısmı üzerinde anlaşmaya vardı. Ancak Bakü, uzun vadeli ve sürdürülebilir barış için hâlâ çözülmesi gereken temel sorunların olduğuna inanıyor Bu konuların başında Ermenistan'ın siyasi ve hukuk sisteminde geçmiş çatışma döneminden kalan unsurların ortadan kaldırılması yer alıyor. Bölgede son yıllarda yaşanan yeni duruma rağmen çeşitli çevreler hâlâ geçmişin siyasi gündemini korumaya çalışıyor. Azerbaycan'ın yaklaşımına göre, eğer Ermenistan gerçekten yeni bölgesel gerçekleri kabul ediyorsa, bu gerçeklerle çelişen siyasi ve ideolojik mekanizmaların varlığının ortadan kaldırılması gerekiyor Karabağ meselesinin Ermeni siyasetinden tamamen çıkarılması Azerbaycan'ın temel beklentilerinden biri Karabağ meselesinin Ermenistan'ın iç ve dış politikasının gündeminden tamamen çıkarılmasıdır. Çünkü Karabağ sorunu uluslararası hukuk açısından zaten çözülmüş ve yeni bir jeopolitik gerçeklik oluşmuştur Bu açıdan Bakü, Ermenistan içinde ve dışında faaliyet gösteren, geçmiş çatışma döneminin gündemini canlı tutmaya çalışan çeşitli yapı, kurum ve girişimlerin faaliyetlerinin durdurulması gerektiğine inanıyor. Çünkü bu mekanizmaların varlığı barış sürecinin ruhuna uymamakta ve gelecekte yeni siyasi manipülasyon fırsatları yaratabilecektir Özellikle farklı ülkelerde faaliyet gösteren ve kendilerini Karabağ ile ilgili yapılar olarak sunan kuruluşların varlığı, Erivan'ın resmi yetkilisinin açıkladığı normalleşme politikasıyla çelişen faktörlerden biridir Anayasal sorun: barış sürecinin ana sınavı Azerbaycan'ın dikkat ettiği en önemli konulardan biri Ermenistan Anayasası ile ilgilidir. Bakü, uzun süredir Ermenistan'ın temel kanununda Azerbaycan'a yönelik toprak iddialarına ilişkin hükümlerin bulunmasının barış sürecinin önündeki temel hukuki engellerden biri olduğunu söylüyor Uluslararası deneyimler, uzun vadeli barış anlaşmalarının sadece siyasi anlaşmalara değil, aynı zamanda hukuki güvencelere de dayandığını gösteriyor. Dolayısıyla Ermenistan'ın gelecekte referandum yoluyla yeni bir Anayasa kabul etmesi ve hukuki açıdan tüm toprak iddialarına son vermesi barış sürecinin sürdürülebilirliği açısından önemli bir adım olarak değerlendiriliyor Aslında bu konu sadece Azerbaycan için değil, bizzat Ermenistan için de stratejik öneme sahiptir. Çünkü hukuki çelişkilerin ortadan kaldırılması, ülke içindeki ve dışındaki rövanşist güçlerin bu konuları gelecekte siyasi araç olarak kullanmasını engelleyebilir Barış anlaşması bölgenin geleceğini belirleyecek Seçimlerden sonra gündeme gelecek en önemli konulardan biri nihai barış anlaşmasının imzalanması olacak. Taraflar son yıllarda bu yönde önemli ilerlemeler kaydetmiş olsa da süreç henüz tamamlanmadı Ermeni yetkililerin elde ettikleri yeni siyasi yetkiyi kullanarak kalan hukuki ve siyasi sorunları çözmeye yönelik adımlar atması halinde bölgede bambaşka bir aşama başlayabilir. Bu durumda Güney Kafkasya, uzun süredir devam eden çatışma aşamasından çıkıp işbirliği, ulaşım bağlantıları, ekonomik entegrasyon ve karşılıklı bağımlılık modeline geçebilir Bu sadece Azerbaycan ve Ermenistan için değil, tüm bölge için yeni fırsatlar yaratacaktır. Doğu ile Batı'yı birbirine bağlayan ulaşım koridorlarının geliştirilmesi, enerji iş birliğinin genişletilmesi, ticaret cirosunun artması, yabancı yatırımların çekilmesi gibi süreçler ancak kalıcı barış koşullarında mümkün olacaktır Paşinyan süreci tamamlamalı Sonuç olarak Ermeni seçimleri ülkenin siyasi geleceği açısından önemli bir kararı ortaya çıkardı. Ancak seçimin en önemli sonucu seçim günü değil, seçim sonrası dönemde belli olacak Nikol Paşinyan hükümeti seçmenlerden aldığı yetkiyi gerçek siyasi reformlara, yasal değişikliklere ve barış gündeminin tamamlanmasına yönlendirebilirse 2026 seçimleri Ermenistan tarihinde bir dönüm noktası olarak değerlendirilebilir. Aksi takdirde bölgede yaratılan fırsat penceresi tam olarak kullanılamayacaktır Bu açıdan bakıldığında Ermeni seçimlerinin asıl sonucu Paşinyan'ın zaferi değil. Temel sonuç, Ermeni toplumunun ilk kez yeni bölgesel gerçekliklerle uyumlu bir siyasi gidişata net bir yetki vermiş olmasıdır. Artık bu mandanın somut kararlara dönüşüp dönüşmeyeceği ve nihayet Azerbaycan'la nihai bir barış anlaşmasına varılıp varılmayacağı tüm bölgenin geleceğini belirleyecek