Devletin sosyal desteği devam ediyor: ülke içinde yerinden edilmiş kişilere yönelik yeni bir yaklaşım - YORUM

Azerbaycan Parlamentosu Çalışma ve Sosyal Politika ile İnsan Hakları Komisyonlarının 3 Haziran'da gerçekleştirilen ortak toplantısında Konut Kanunu'nda yapılacak değişiklikler, "Mültecilerin ve Ülke İçinde Yerinden Edilmiş Kişilerin Statüsü Hakkında" ve "Ülke İçinde Yerinden Edilmiş Kişilerin ve Onlara Muamele Edilen Kişilerin Sosyal Korunması Hakkında" görüşüldü. Bu değişiklikler sosyal açıdan çok önemli olmasının yanı sıra, Azerbaycan vatandaşlarının anayasal ve mülkiyet haklarının en üst düzeyde tesis edilmesi ve yeniden tesis edilmesi anlamına gelmektedir. Bu değişikliklerle birlikte, bağımsızlığın üzerinden geçen 35 yıl boyunca kabul edilen mülteci ve yeniden yerleştirme kanunları artık tarihe karıştı ve yeni Büyük Dönüş kanunları yazılıyor. Hiç şüphe yok ki, mevcut icraat gelecekte milletimizin ve devletimizin tarihinde şanlı bir sayfa haline gelecektir. Çünkü Büyük Dönüş yasaları, yenilgi, işgal ve yer değiştirme döneminin sonunu, muzaffer yüzyılların başlangıcını gösteren ana milli fikirdir Unutulmamalıdır ki, Ermenistan'ın işgal politikası sonucu kendi topraklarından edilmiş ülke içinde yerinden edilmiş kişilerin sosyal korumasının güçlendirilmesi, Azerbaycan devletinin politikasının öncelikli yönlerinden biridir. Geçtiğimiz yıllarda, bu kategorideki vatandaşların yaşam koşullarını iyileştirmek amacıyla ülke liderliğinin talebi üzerine yeni yerleşim yerleri ve çok katlı konut binaları inşa edildi. 2007 yılında 12 çadır kamp ve vagon yerleşimi, 16 Fin tarzı yerleşimden sonuncusu ise 2016 yılında kaldırılmıştır. Ülke içinde yerinden edilmiş kişilerin barınma ve yaşam koşullarını iyileştirmek amacıyla 121 yeni yerleşim yeri ve yüksek katlı binalardan oluşan konut kompleksi inşa edilerek kullanıma açılmıştır. Böylece 62.000'den fazla ÜİYOK ailenin, yani 300.000'den fazla ÜİYOK'ün yaşam koşulları iyileştirildi Yıllar içerisinde Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı tarafından 75 karar ve emir imzalanmış, Azerbaycan Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu tarafından 224 karar ve emir çıkarılmış, Azerbaycan Cumhuriyeti Milli Meclisi tarafından 11 kanun kabul edilmiştir. Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı'nın 1 Temmuz 2004 tarih ve 298 sayılı Kararnamesi ile onaylanan "Mültecilerin ve Ülke İçinde Yerinden Edilmiş Kişilerin Yaşam Koşullarının İyileştirilmesi ve İstihdamının Artırılmasına İlişkin Devlet Programı" kabul edildi Aynı zamanda bu yıllarda "Azerbaycan Cumhuriyeti'nin İşgalinden Kurtarılan Topraklara Büyük Dönüşe İlişkin 1. Devlet Programı"nın uygulanmasına ilişkin sağlam bir yasal çerçeve oluşturulmuş, mevzuatta ilgili değişiklikler yapılmış, Karabağ ve Doğu Zengezur'da çalışan ve yaşayanlar için yeni bir ödenek türü oluşturulmuş, izin, vergi, sosyal sigorta yardımları ve ayrıcalıkları belirlenmiştir. Tartışmaya sunulan değişiklikler, bu alanda yürütülen çalışmaların hukuki zemininin iyileştirilmesi, ÜİYOK'lerin işgalden kurtarılan bölgelerdeki yerleşim alanlarına taşınması, mülkiyet haklarının sağlanması ve ÜİYOK'lerin statüsünün kaybına ilişkin mevzuat düzenlemelerinin iyileştirilmesi amacıyla hazırlandı Yeni değişikliklerdeki önemli konulardan biri de işgalden kurtarılan topraklarda kalıcı bir yerleşim fonu oluşturulması girişimidir. Bu fona dahil edilen yerleşim yerleri, ülke içinde yerinden edilmiş kişilerin yeniden yerleştirilmesi ve bu alanların mülkiyetine geçmesi amacıyla kullanılacaktır. Yeni oluşturulan Fona dahil olan konut alanları vatandaşlara kira sözleşmesi esasına göre değil, mülkiyet esasına göre verilecek Aynı zamanda Kanunda yapılması önerilen değişikliğe göre, ülke içinde yerinden edilmiş kişinin statüsünü kaybetme halleri de belirlenecek. ÜİYOK ailelere uzun yıllardır, aylık tek bir harçlık da dahil olmak üzere çeşitli sosyal koruma tedbirleri yoluyla devlet desteğinin sağlandığını belirtmek gerekir. Bir diğer önemli konu ise eğitim alanında uygulanan destek tedbirlerinin ülke içinde yerinden edilmiş ailelerden gelen gençlerin eğitim fırsatlarının korunmasına ve geliştirilmesine katkı sağlamasıdır. Bilginize, yalnızca 2025/2026 eğitim-öğretim yılında ücretli olarak yeni kabul edilen zorunlu göçmen statüsündeki 3.923 öğrencinin eğitim giderleri devlet tarafından karşılanmaktadır İşgal süresinin sona ermesi nedeniyle ülke içinde yerinden edilmiş kişinin statüsünün ve ona uygulanan özel sosyal mekanizmaların yeniden düzenlendiğini de belirtmek gerekir. Yeni yasal düzenlemelere neler yansıyor? Öncelikle işgalden kurtarılan topraklara nakledilenler, önerilen yeniden yerleşimi reddeden yerinden edilmiş kişilerin durumu da o andan itibaren değişir ve kayıp olarak kabul edilir. En önemlisi, yeniden yerleştirilen kişiler ve yeniden yerleştirme teklifini kabul etmeyen kişiler için sosyal koruma tedbirlerinin statü kaybı tarihinden itibaren 3 yıl süreyle devam etmesidir. Ayrıca önemli olan bu 3 yıllık sürenin kanunun yürürlüğe girmesinden önce yer değiştiren kişiler için yer değiştirme tarihinden itibaren sayılmasıdır. ÜİYOK'lere kurtarılmış bölgelerde bir ev veya apartman dairesi sağlanıyor ve bu yerleşim alanı derhal onlara teslim ediliyor Önerilerde, eğitim görenlerin eğitim ücretlerinin ödenmesine eğitim döneminin sonuna kadar devlet bütçesinden devam edilmesi öngörülüyor. Bu durum devletin sosyal koruma sisteminin tek bir statüye bağlı olmayıp, çok düzeyli mekanizmalardan oluştuğunu göstermektedir. Ayrıca hedefe yönelik sosyal yardım, istihdam programları, barınma, eğitim ve sağlık desteği, rehabilitasyon ve sosyal entegrasyon programlarını da içermektedir Dolayısıyla Azerbaycan devletinin uyguladığı politika, ÜİYOK'lerin refahının, sosyal korunmasının ve kendi topraklarına dönüşlerinin sağlanmasının ülkenin stratejik önceliklerinden biri olduğunu gösteriyor. Azerbaycan devleti bu yöndeki faaliyetlerini istikrarlı bir şekilde sürdürmekte ve uzun yıllar vatan hasreti çeken insanların insanca yaşam koşulları bulmasını sağlamaktadır. Bu politika aynı zamanda hümanizm ve devlet-vatandaş dayanışması ilkelerine dayanan başarılı bir toplumsal modelin de açık bir örneğidir Kullanırken sitedeki materyallere başvurmak önemlidir. Web sayfalarında bilgi kullanıldığında hiperlink ile referans verilmesi zorunludur