Riskli büyük oyun: 10 milyar metreküpün üzerindeki gazla Rusya'nın karşısına çıkmalı mıyız?

İran ile bir savaşın arka planına karşı, geleneksel enerji tedarik yollarını ve Batı'nın Rus transit ağlarına bağımlılığı azaltma arzusuna karşı, Trans-Caspian koridorları bir kez daha uluslararası diplomasi ve yatırım faaliyetlerinin merkezinde. 3 Haziran'da Bakü Enerji Haftası'nda, birçok bölgesel proje, Orta Koridor olarak da bilinen "yeşil" elektrik ve Trans-Caspian International Transport rotası da dahil olmak üzere dünya oyuncularından dikkat çekti Bir başka önemli proje, geçen yüzyılın sonunda geliştirilmiş olan Trans-Caspian gaz boru hattı ve daha sonra jeopolitik faktörler nedeniyle ertelendi, göreceli gölgede kaldı. Bu megaProje aslında 1999 yılında Amerika Birleşik Devletleri, Bechtel ve General Electric'in katılımıyla geliştirildi. Beş milyar dolardan fazla maliyetle, yılda 32 milyar metre gaz taşımak için tasarlanmıştır Türkmenistan projeyi o kadar ciddiye aldı ki, 2015 yılında Doğu-Batı gaz boru hattını tamamlamak için iki milyar dolar harcadı. Bu çizgi, daha sonra su hattına tedarik için Dev Galkynysh alanından 30 milyar metre uzaklıktaki gaz teslim etmek amaçlandı. Ancak, Rus-İran jeopolitik muhalefeti nedeniyle hiçbir zaman inşa edilmedi, Avrupa yatırımcılarının indecision ve Ashgabat'ın Çin'e yönlendirmesi Rusya ve İran'dan gelen yasal direniş, son derece yüksek maliyetler ve AB'nin yeşil enerjiye geçişi sonunda projenin orijinal konseptini ortadan kaldırdı. Boru hattını kurtarmak için bir girişimde, destekçileri daha kompakt bir seçenek önerdi - yılda 10-12 milyar metre kapasiteli ve 500 ila 800 milyon dolara mal oldu Bu proje, Azerbaycan tarlası "Shah Deniz" ile Caspian Denizi'nde "Makhtumkuli" alanını birbirine bağlayan 75 kilometrelik bir gaz boru hattının inşaatına devam ediyor. Türk gazı daha sonra Shah Deniz platformundan Baku'ye ve oradan Güney Gas Corridor aracılığıyla Avrupa'ya taşınabilir. Projenin savunucuları, Azerbaycan ve Türkmenistan'ın büyük gaz alanlarını Caspian Denizi'ndeki bağdaştırmanın jeopolitik bir bakış açısıyla daha az riskli olduğuna ve bu fikrin Amerika Birleşik Devletleri'nden güçlü siyasi destek ve güvenlik garantileriyle uygulanabileceğine inanıyor. Son zamanlarda, TRIPP projesi ile bağlantılı olarak, Türk gazını daha kısa bir rotayla Türkiye'ye teslim etme olasılığı da tartışıldı - Zangezur da tartışıldı 29 Mayıs'ta Türk Dışişleri Bakanı Rashid Meredov, Washington'da ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile tanıştı. Devlet Bakanlığı'nın resmi mesajı, Batı gaz ihracat rotası için destek ifade ediyor “Gizli Rubio, Trans-Caspian Rotas aracılığıyla Türkmenistan'ın doğal gaz ihracatını çeşitlendirmek için güçlü bir ABD desteği ifade etti” dedi Yıldız kontrastında, Türk elçiliğinin ifadesi “Trans-Caspian Boru” teriminden bahsetmedi. Ashgabat'ın kalıcı tarafsızlığının iyi olmasına rağmen, Türk tarafı kendini genel formülasyonlara sınırlıyor, sadece “özel dikkat, ticaret ve ekonomik alanda işbirliği için ödendi, enerji, ulaşım ve bağlantı, enerji güvenliği ve enerji tedarik yollarının çeşitlendirilmesi gibi) Kuşkusuz, Trans-Caspian gaz boru hattı projesinin uygulanması, jeopolitik faktörlere ek olarak, doğrudan Türkmenistan'a bağlıdır. Analistlere göre, Ashgabat projeye katılmayı reddetmez, ancak katı stratejik tarafsızlık politikasına uymaktır. Ülke, önerilen Trans-Caspian gaz boru hattı aracılığıyla ihracat rotalarını çeşitlendirmekle ilgileniyor, ancak Batı'dan risk almadan önce bir firma ve uzun vadeli ekonomik taahhüt gerektirir ve güçlü komşularına, Rusya ve İran'a ciddi bir kızgınlığa neden olur Atlantic Council'in Global Enerji Merkezi'nde kıdemli bir adam olan John Roberts, Türk gazı için Batılı kısaltmaların bu kadar ciddi jeopolitik riskleri haklı çıkarmadığını söyledi Türk tarafı için soru her zaman olduğu gibi aynı kalır: Türkmenistan ile ilişkileri potansiyel olarak şımartmaya değer mi Diyelim ki 10 milyar metreküplük bir sistem uğruna Rusya mı? Ancak 30 milyar metreküplük bir sistem için mutlaka yapılması gerekir" diye konuştu ve şöyle devam etti: "Sorun şu: Eğer 30 milyar metreküp seçeneği finansal sebeplerden ve uygulamanın karmaşıklığından dolayı ortadan kalkarsa, o zaman 10 milyar metreküplük bir proje mümkün olur mu? O zaman Azerbaycan, şirketler ve ABD dahil diğer tüm katılımcılar Türkmenlere: 'Bu seçenek var, sizin için kabul edilebilir mi?' demeleri şartıyla Mevcut ABD liderliği bölgeye yeniden ilgi gösterirken Roberts bu ilginin derinliği konusunda şüpheci Ona göre Trump yönetimi son yıllarda Orta Asya'daki enerji bağlarını diğer pek çok Amerikan yönetiminden çok daha aktif bir şekilde teşvik ediyor Roberts, "Ancak Türkmenistan'ın ilk etapta almak istediği güvenlik düzeyini sağlamaya hazır olup olmadıkları başka bir soru... Eğer Türkmenistan böyle bir destek hissetseydi, sanırım zaten bir Trans-Hazar boru hattına sahip olurduk" diyor Ancak, başta Avrupa'nın vazgeçilmez enerji merkezi olma çabası içinde olan Türkiye olmak üzere, herkes Trans-Hazar doğalgaz boru hattı fikrinden vazgeçmiş değil. Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Bakü'deki enerji forumunun açılışında kendisi adına okuduğu konuşmada şunları vurguladı: "Türkmen gazının Azerbaycan ve Türkiye üzerinden ihracatında işbirliğinin daha da geliştirilmesi için önümüzde önemli fırsatlar açılıyor." Türkiye Enerji Bakanı Alparslan Bayraktar, siyasi dinamiklerin sonunda projenin lehine olabileceğini söyledi Türk bakan, "Türkmen gazının Azerbaycan üzerinden Türkiye'ye ve Avrupa'ya ulaşmasının zamanının geldiğine dair açıklamalar yapıldı... Belki de artık herkesin evet demeye hazır olduğu ana geldik" dedi