İyi mi kötü mü? Kazakistan'da yapay yağmur teknolojisinin kullanılması neden komşuları endişelendiriyor?

Kazakistan'ın güneyinde ilk kez yapay indüksiyonu azaltmak için teknolojiyi uyguladı. Hükümet, deneyin dünyanın kuraklıkla mücadelede deneyimini emdiğini söyledi. Bu arada, Kırgızstan'ı komşulaştırmak, deneylerin Orta Asya bölgesinin ekosistemini olumsuz yönde etkileyeceğinden korkuyor Mayıs ayında Kazakistan Türkistan bölgesinde, yağmuru azaltmak için yapay bir proje başlattı. Tarım arazisi için nem sağlamayı ve 91.000 hektarlık araziyi kapsar. Kazakistan, Birleşik Arap Emirlikleri Ulusal Meteorolojik Merkezi ile birlikte yenilikler uyguluyor Yapay yağmur, bulutları yağışa dönüştürme sürecidir. İngilizce olarak, teknoloji “bulma ağaçları” olarak tercüme edilen “bulma ağaçları” olarak adlandırılır Bulut küçük su damlacıklarından oluşur. Yağmura dönüşmek için çok hafifler, bu yüzden havada yüzler. Uçaklardan sonra gökyüzünde gümüş iodide, damlacıklar sağlam parçacıklara dönüşür ve buz etraflarında oluşmaya başlar. Buz kristalleri yavaş yavaş yavaş daha ağır hale gelir ve bir süre yağmur veya kar gibi düşerken Açık bir gökyüzünden yağmur yapmak imkansızdır. Havacılık, süper soğuk su içeren bulutları bulur. Reagents bulutlarda püskürtülüyor, bunun mikropartikülleri “ kristalleşmenin merkezi” haline geliyor. Su buharı onları donduruyor, ağırlıklar, düşüyor ve yağmur yağıyor Bu teknolojinin etkinliği konusunda bilim adamları arasında fikir birliği yoktur. Açık kaynaklar, orman yangınları gibi durumlarda faydalı bir araç olduğunu ve tahılları selamdan koruduğunu iddia ediyor. Ancak, uzun kuraklığa karşı mücadelede kullanılması tavsiye edilmez Yapay yağış teknolojisi farklı ülkelerde kullanılır. Örneğin tropikal Tayland'da, on yıllardır pirinç bitkileri kuraklıktan kurtardığı iddia edilen bir Royal Rainmaking programı var. Özel Özel Özel Özel Özel Özel Tayland biriminin kendi donanımlı uçak filosu vardır Bununla birlikte, uzmanlar, Tayland programının etkinliğinin bağımsız bir değerlendirme eksikliği nedeniyle, başarısı abartılabilir Ürdün'de, kumlarda yer alan teknolojiyi düşük bulut örtüsü veya bulutların tam yokluğu nedeniyle kullanamadı Bu teknoloji Çin, BAE, Suudi Arabistan, ABD ve Fransa gibi ülkelerde kullanılıyor Kazakistan, Orta Asya'daki ilk ülke oldu teknolojiyi kullanmak için Kazakistan inisiyatifi ilan ettikten sonra, Kırgızstan'daki politikacılar ve akademisyenler endişe dile getirdi Eski Kırgız Başbakanı Akylbek Zhaparov, bir bölgede yapay olarak yayılan yağışların başka bir yerde iklimi olumsuz yönde etkileyeceğini yazdı. Bu, Zhaparov'a göre, su sistemini vurabilir: “Özellikle dağ ekosistemi bu tür değişikliklere karşı çok hassastır. Kırgız Cumhuriyeti, su kaynaklarının oluşumunda bölgedeki önde gelen ülkelerden biridir. Şu anda, glaciers hızla eriyor. Nehirler, göller ve su dengesi doğrudan nem, sıcaklık ve yağış dolaşımın dolaşımına bağlıdır. Teknoloji bölgede yaygın olarak kullanılıyorsa, sonuçları uzun vadeli olabilir ve Orta Asya'nın tüm ekosistemini etkileyebilir Kırgızlı uzman Kanatbek Kumushbek, Bishkek'in acilen harekete geçmesi gerektiğini söyledi "önceden önce norm haline gelir." "İlki müzakereleri başlatmak. Platformlar var: SCO, CA-5 formatı, Kazakistan ile ikili diyalog. Sınır ötesi hava değişikliği günde olmalıdır. İkincisi temel verileri yakalamak. Kırgız Hidrometre şu anda mevcut yağış, buz dengesi ve Issyk-ul seviyeleri kaydetmeli. Bu gelecek için bir kanıt tabanıdır – eğer birkaç yıl içinde bir iddia yapmanız gerekiyorsa, sayılar “daha önce” değil, “sonradan” ihtiyaç duyar - Kumushbek dedi Kazakistan Mansur Oshurbayev'in Ecoloji Bakan Yardımcısına göre, yapay yağmur çağrısı diğer bölgelerdeki kuraklıka neden olmayan çevresel dostu, zararsız bir operasyondır. Kazakistan, Dünya Meteorolojik Organizasyonun temsilcileriyle birlikte uyguluyor 15 Mayıs 2026'da Kazakistan Kassym-Jomart Tokayev Başkanı, Birleşmiş Milletler Dünya Meteoroloji Örgütü Genel Müdürü, Birleşik Arap Emirlikleri Abdullah Al-Mandus. Taraflar erken uyarı sistemleri geliştirmenin önemini, meteorolojik altyapıyı modernleştirmek ve değişimleri genişletmek için vurguladı bilimsel veriler.” Yüksek seviyeli toplantıda, bölgesel ve küresel düzeylerde su güvenliği ve su kaynakları yönetimi konuları tartışıldı. Tokayev Kazakistan'ın yapay yağış çağrı teknolojisini tanıtmak için Orta Asya bölgesinde ilk olduğunu vurguladı Kazakistan, BAE Ulusal Meteorolojik Merkezi ile birlikte Turkestan bölgesinde proje uyguluyor Azattyk, RFE/RL Kazak Servisi, Kazakistan'ın komşularıyla ilgili Bakan Oshurbayev'e sordu. Gazeteciler, ilgili bildirimlerin gönderildiği diğer devletlere var olup olmadığını sordu. Oshurbayev, konunun Kazakistan'ın yapay zekâsının yetkinliği içinde olduğunu söyledi Kazakistan'ın devlet tarafından işletilen medya, teknolojinin yararları hakkında yazıyor olsa da, yerel bilim adamları bunun için savaşıyor Bulat Esekin'e göre, Orta Asya Su Yönetimi Uzmanı Platformu koordinatörü, bu teknolojinin sonuçları henüz tam olarak incelenmedi, bu yüzden dikkatli kullanılmalıdır Bu, şu anda UN seviyesinde desteklenmeyen bir dizi geomühendislik çözümü anlamına gelir ve bilimsel topluluk tarafından geniş bir şekilde desteklenmez. Jeomühendislik çözümleri ile ilgili birkaç BM kararı var. Onlar onlarla dikkatli olmanız gerektiğini söylüyorlar. Tüm sonuçları incelediğimize göre, onları kullanmayı önermiyoruz, Esekin diyor Uzmanın bakış açısından, komşu ülkeler durumu haklı olarak endişelendiriyor Komşunuz bir tür yenilemeye başladığında - çatı veya zemin - elbette ne kadar etkileyeceğini sorduğunuz normal bir reaksiyon. Kazakistan, Transboundary Environmental Impact Assessment Sözleşmesi'ni imzaladı. Bu bir Avrupa kongresi. Komşu bölgeleri etkileyebilecek herhangi bir şey yapmadan önce, danışmanlık ve bilimsel değerlendirmeler yapmalıyız Şu anda, yapay yağış konusunu düzenleyen uluslararası hukukta özel bir araç yoktur. Uzmanlar zamanla yasal düzenleme eksikliğinin diplomatik sürtünmeye yol açabileceğini düşünüyor. n n n RFE/RL yorumlarında Kazak-İngiliz Teknik Üniversitesi Zhanai Sagin'in profesörü yapay olarak çöküntülerin ekosisteme zarar verebileceğini belirtiyor “Çin’in Tibet’te getirdiği teknoloji komşu ülkelere zarar veriyor. İran, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri'nde kullanılmıştır. İran birçok hata yaptı [Su kullanımı açısından]. Bir yandan, bu ilginç bir teknolojidir. Ancak diğer taraftan komşu ülkelere zarar verebilir, Sagin diyor Azattyk, teknolojinin kullanımından kaynaklanan potansiyel zararlarla ilgili endişeler hakkında itiraz etti. Sorunun onların yetkinlikleri içinde olmadığını söylediler Dijital Hükümet Destek Merkezi, komşu ülkelerin iklimini etkileyen ve kuraklıklara neden olan bilimsel kanıtlar olmadığını söyledi. Merkeze göre, komşu Özbekistan da yapay olarak artan yağış teknolojileri tanıtmak için planlar duyurdu “Dünya çeşitli sınır bölgelerinde bu tür teknolojilerin kullanılmasına rağmen, bilimsel topluluk, yerel operasyonların komşu ülkelerdeki yağışları azaltması için başarısız oldu.” Yapay olarak artan yağışların komşu ülkelerdeki kuraklıklara neden olduğunu doğrulayan bilimsel kanıtlar yoktur, iklim değişikliğine neden olur veya diğer ülkeleri etkileyecek bir araç olarak kullanılabilir Uzman Bulat Esekin, yapay yağmurun su kaynakları ile kötüleşen sorunlara çözüm olmadığına inanıyor. Şöyle açıklıyor: Su hareketi, okyanustaki su buharını ve hava kütleleri ve yağış ile nem taşımasını kapsayan tek bir süreçtir “Bugün bilimsel tavsiyeye güvenmeliyiz; bilinen çözümler hipotez değildir. Son Japon çalışması, okyanuslardan kıtaya kadar su taşımakta olan ormanları korkutmakta. Japonlar, her damla suyun kökenini ve yolunu takip edebilecekleri izotope analizi aracılığıyla göstermiştir. Norveç'ten Sibirya'daki ormanlara kadar Orta Asya'nın su tedarikinde önemli bir rol oynadığını belirlediler. Mass deforestation in Sibirya süreci sekteye uğratıyor. Bu nedenle bugün Rusya, Çin ve Orta Asya ülkeleriyle birlikte, olumsuz rahatsızlık süreçlerini durduracak ve doğal su akışını yeniden sağlayacak programlar başlatmalıyız, çünkü bunun temeli budur. Yani bulutlardan su yakalamak değil, su akışını yeniden sağlamak” diye özetliyor bilim insanı Bulat Yesekin Şubat 1985'te Almatı bölgesinde doğdu. 2006 yılında KazUMO ve Abylay Khan Tıp Fakültesi'nden mezun oldu. 2007'den beri Azattyk'in muhabiri olarak çalışıyor Azattyk Asya © 2026 RFE/RL, Inc. | Tüm hakları saklıdır