Bakü, Hazar Denizi seviyesinin azalması konulu panele ev sahipliği yaptı

BAKÜ, Azerbaycan, 5 Haziran. Trend raporlarına göre, Dünya Çevre Günü'ne (WED) adanan uluslararası konferans kapsamında "Hazar Denizi bir dönüm noktasında: deniz seviyesindeki düşüş ve bölgesel eylem üzerine bilimsel ve analitik tartışma" başlıklı etkinlikte bir panel tartışması düzenlendi Panel tartışmasında Rusya Hidrometeoroloji Araştırma Merkezi araştırmacılarından Elena Ostrovskaya, Hazar Denizi seviyesindeki değişimin doğal bir süreç olduğunu söyledi "İklim çalışmaları, Hazar Denizi'ndeki su seviyesindeki azalmanın önümüzdeki yıllarda da devam edebileceğini gösteriyor. Hazar Denizi'ndeki seviye değişimi doğal bir süreç ve bu tarih boyunca birçok kez yaşandı. Su seviyesinde hem artış hem de azalmalar farklı zamanlarda gözlemlendi. İstasyonlarda yapılan ölçümler, son 200 yılda su seviyesindeki azalma ve artışların kaydedildiğini gösteriyor." Azerbaycan'da çalışan iklim uzmanı Rovshan Abbasov, Hazar Denizi'nin genel olarak akışı olmayan bir su havzası olduğunu ancak ana su kaynaklarının havzaya giren nehirler olduğunu söyledi Ona göre suyun çoğu esas olarak Volga ve Ural nehirlerinden geliyor. Volga Nehri, Hazar Denizi'ne giren toplam suyun yaklaşık %80'ini oluşturmaktadır "Hazar Denizi'nin seviyesi nehir akışlarına bağlı olduğu için düşüyor. Nehirlerin akışı değiştikçe deniz seviyesi de değişiyor. 1995 yılını hatırlıyorum. Son 100 yılda deniz seviyesinde ciddi dalgalanmalar yaşandı 1995 yılında Hazar Denizi'nin seviyesi en yüksek noktasına ulaştı. Bu durum Azerbaycan'ın yaklaşık 800 kilometrelik kıyı kesiminde normal yaşamı sekteye uğrattı. Uzun süreli su baskınları meydana geldi ve kıyı boyunca ana altyapı sular altında kaldı. Hatta Bakü Bulvarı'nın bazı kısımları selden zarar gördü Ancak 1995 yılından sonra deniz seviyesinde bir azalma gözlenmiştir. Bu azalma Hazar havzasında meydana gelen çeşitli faktörlerle ilişkilidir. Bunun temel nedeni nehirlerden gelen suyun azalmasıdır. Peki nehir akışı neden azalıyor? Bunun temel nedenleri sıcaklığın artması ve yağışların azalmasıdır. Ayrıca suya olan talep de artıyor. Bilindiği üzere Hazar'a giren suyun büyük bir kısmı Rusya topraklarından, özellikle de Volga Nehri'nden gelmektedir Rusya'daki su rezervuarlarının toplam alanı 30 bin kilometre kareye ulaşıyor. Bu da daha fazla buharlaşma ve su kaybı anlamına geliyor. Bu konuda önlem alınmalı Aynı zamanda hem Rusya'da hem de Azerbaycan'ın da aralarında bulunduğu diğer ülkelerde iklim değişikliğinin etkileri yoğunlaşıyor ve sulanan alanların hacmi artıyor. Bu, su kaynakları üzerinde ek baskı yaratır Temel sonuç, Hazar havzasında su kullanımının daha verimli ve ekonomik bir şekilde düzenlenmesinin gerekli olduğudur. Bu konu ayrı bir önem taşıyor" dedi Leeds Üniversitesi'nden Simon Goodman, Hazar Denizi seviyesindeki bir düşüşün potansiyel olarak felaketle sonuçlanabileceğini kaydetti En iyimser senaryoda bile deniz seviyelerinin 5-8 metre düşmesi halinde bunun önemli habitatlarda ve ekolojik açıdan önemli alanlarda büyük kayıplara yol açabileceğini söyledi "Deniz seviyesinde 5 metrelik bir düşüş olması durumunda, mevcut ekolojik ve biyolojik açıdan önemli 15 alandan 7'si, alanlarının yüzde 50'sinden fazlasını kaybedebilir, 4'ü ise tamamen yok olabilir. Deniz seviyesinin 10 metre düşmesi durumunda bu alanlardan 5'i tamamen yok olacak ve Hazar'ın kuzeyindeki 4 benzersiz ekolojik bölge de yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalacak." Ayrıca Hazar'ın ana türü olan mersin balıkları açısından sonuçlarının ciddi olacağını da kaydetti "Deniz seviyesindeki 5 metrelik bir düşüş, Hazar fokunun mevcut üreme alanlarının yaklaşık yüzde 57-81'inin kaybına neden olabilir. Aynı zamanda, mersin balıklarının dağılım aralığı önemli ölçüde daralacak ve nehir sistemlerine erişimleri ciddi şekilde sınırlı olacaktır. Bu, Hazar Denizi'nin kritik biyolojik çeşitliliği için potansiyel olarak yıkıcı sonuçlara işaret etmektedir. Sonuç olarak, insan refahı ve ekonomik faaliyet, ekosistem hizmetlerine bağlıdır. Bu nedenle, olası önleme yollarını düşünmek son derece önemlidir. biyolojik çeşitlilik kayıpları" dedi IDEA Public Union Hazar Denizi araştırmaları uzmanı Elnur Safarov, konuşmasında meteoroloji istasyonlarının kapsama alanının çok sınırlı olduğunu söyledi Ona göre bu bilgi tam olarak anlaşılması için yeterli değildir. Hazar Denizi'nde meydana gelen değişiklikler "İlgili mevzuat mevcut, hem Rusya hem de Azerbaycan tarafından farklı yaklaşımlar uygulanıyor. Bazen bu yaklaşımlar arasında fikir ayrılıkları olabiliyor. Ayrıca uydu gözlemleri de var ve daha doğru sonuçlar elde etmek için çeşitli kaynaklardan gelen verilerin entegre edilmesi önemli. Veri sistemlerinde belirli güncellemelere ihtiyaç var. Entegre ve daha doğru verilerin elde edilebilmesi için yarı kurumsal, yarı bilimsel formatta yeni bir platform oluşturmak gerekiyor. Bu amaçla İDEA Kamu Birliği olarak biz de bir konsey oluşturduk. Ancak bunun daha geniş ölçekte uygulanabilmesi için devlet düzeyinde destek gerekiyor İstasyon verilerini, yeniden analiz verilerini ve vatandaş gözlemlerini birleştiren tek bir model oluşturmak önemlidir. Veriler ne kadar doğru olursa tahminler de o kadar güvenilir olur. Hazar'ın kuzey kesimindeki ortalama derinlik yalnızca birkaç metredir. Yaklaşık 25 cm'lik bir azalma bile ciddi ekolojik sonuçlara yol açabilir. Yağışların yıl sonuna kadar devam etmesi halinde Hazar Denizi seviyesinde stabilleşme görülebilir" dedi Dünya Sağlık Örgütü'nün iklim ve sağlıktan sorumlu özel temsilcisi Robb Butler, konuşmasında Hazar Denizi'nin durumunun, çevresinde yaşayan tüm insanların ve canlıların durumunu doğrudan etkilediğini kaydetti "Şu anda deniz seviyesindeki düşüşün, hem su hacmi hem de su kalitesindeki değişikliklerin insan sağlığı üzerindeki etkisine ilişkin verileri sistematik olarak toplayıp değerlendirmiyoruz. Bu nedenle, Azerbaycan'daki IDEA Kamu Birliği ve Azerbaycan Sağlık Bakanlığı'nın yanı sıra Sağlık Bakanı Teymur Musayev ile çevre ve insan sağlığı üzerindeki etkilerin sistematik bir şekilde değerlendirilmesi konusunda görüşmelere başladık Ülkelerin tüm bilgilere sahip olmamasının bilimsel ve siyasi düzeyde ciddi tartışmalar yapamayacakları anlamına gelmediğini söyledi "Çünkü önümüzde bunun en iyi, belki de en kötü örneği var: Aral Gölü. Bir zamanlar dünyanın dördüncü büyük iç su havzası olan Aral Gölü, yaklaşık 68 bin kilometrekarelik bir alanı kapsıyordu. Bugün büyük bir kısmı zehirli tozlarla kaplı bir çöle dönüştü. Bu, en kötü senaryonun nasıl olabileceğini açıkça gösteren bir örnek" dedi Rusya Doğal Kaynaklar ve Çevre Bakanlığı Uluslararası İşbirliği ve İklim Değişikliği Dairesi Başkanı Natalia Tretyakova, konuşmasında Rusya'nın Hazar Denizi'nin seviyesinin değiştirilmesi konusunu ciddiye aldığını kaydetti Yaklaşık 30 yıldır Hazar Denizi'nin korunmasıyla uğraştığını söyledi "Bu süre zarfında çeşitli mekanizmalar ve işbirliği platformları oluşturuldu. Hazar'ın eşsiz bir su havzası olduğu konusunda hepimiz hemfikiriz. Ana özelliklerinden biri, yasal belgelere de yansıyan su seviyesinin değişkenliğidir. Bu denizin hepimizin olduğuna ve konulardaki istişarelerin adil ve şeffaf bir biçimde yapılması gerektiğine inanıyoruz. Bilgi alışverişi ne kadar kapsamlı olursa değerlendirmeler de o kadar doğru olacaktır. Güvenilir bilgilere dayanarak uyarlanabilir önlemler alınabilir ve aşırı su seviyesi değişimlerinde gerçekleştirilen faaliyetler daha etkili olacaktır Türkmenistan'daki toplantıda İklim Çalışma Grubunun oluşturulmasını önerdik. Veritabanında daha eksiksiz iklim ölçümleri ve verilerinin bulunmasının önemli olduğunu düşünüyoruz İkili anlaşmaların yanı sıra hidrometeorolojik izleme, canlı deniz kaynaklarının korunması ve bilimsel işbirliği gibi çeşitli alanlarda da faaliyetler yürütülmektedir. Rusya, Hazar'daki su seviyesi değişiklikleri konusuna özel önem veriyor. Su seviyesindeki değişimin nedenlerini araştırmak için şu anda bir proje uygulanıyor" dedi Bu arada Azerbaycan Su Kaynakları Ajansı Su Kullanımı ve Korunmasına İlişkin Devlet Denetleme Servisi Dairesi Başkanı Rafiq Verdiyev, analizlere göre geçen yıl sıcaklıkta bir artış yaşandığını söyledi "Artan sıcaklık, buharlaşma ve nehir akışlarındaki azalma doğal olarak Hazar Denizi seviyesinin düşmesine yol açıyor. Durum iyi değil. Mesela Azerbaycan'da kıyı bölgemizde hem ekolojik sorunlar, biyolojik çeşitlilik sorunları hem de endüstriyel sorunlar görüyoruz. Örneğin gemiler yapamaz kıyıya, kıyı bölgelerine yaklaşmak bir takım zorluklar yaratıyor. Deniz seviyesinde birkaç metrelik bir düşüş daha da karmaşık bir duruma yol açabilir. Durum şu ki, etki altındayız. İklim değişikliğinden etkileniyoruz, deniz seviyesindeki düşüşten etkileniyoruz" dedi