Қазақстандағы ішкі туризм: Инфрақұрылым сұранысқа сай ма?

Ішкі туризм дамып келеді. 10 млн адамға жетті деген дерек бар. Күдіктенетіндей цифр. Дегенмен, ел ішін аралайтын ел азаматтары артқаны рас, кәдімгідей байқалады Елдос Есенбол, тілші:Біз қазір 600 метр биіктіктен сөйлеп тұрмыз. Бұл - Қазақстанның табиғи жауһары Бурабай! Бурабай ұлттық паркіне 2024 жылы 1 миллион, 2025 жылы 1 миллион 200 мыңнан астам турист келіпті. Көкшенің көркем табиғатын көзбен көрсем дейтіндер жыл санап артып келеді Біреудің Бурабай жеріне табаны алғаш рет тисе Әлпия Кисикова, Ақтау қаласының тұрғыны:Күшті көріністері ұнады. Өзіміздің елімізде осындай көк байтақ жер бар екенін қуаныштымын Енді біреулер табиғаттың тылсым сырын ұғып көрмекке жиырмасыншы жыл қатарынан келіпті Гүлнәзия Ақпарова, Жезқазған қаласының тұрғыны:Бұдан керемет жер жоқ. Жер жәннаты ғой осы. Өзімнің өкпем ауырады өкпеме ауасы шипа. Осында келгенде тынысым кеңіп, өкпемді ашып қойғандай сезінем Елдос Есенбол, тілші:Бурабай аумағында 14 ірі көл бар. Әр тасын түртіп қалсаңыз бөлек тарих. Оқжетпес пен Жұмбақтастың аңызын сіз де естіген шығарсыз. 2022 жылы Бурабай Юнесконың дүниежүзілік биосфералық резерваттар тізіміне енген Таңғы уақытта келсеңіз мұндай көріністі көру үшін қарағайлы орман арасымен 600 метрге дейін көтерілуіңіз керек. Шамамен 20-30 минуттай уақытыңыз кетеді. Бурабайда екі көру алаңы бар Нұрбол Ақырапбаев, Астана қаласының тұрғыны: Биіктіктен қараған кезде адамға қолайлы, ыңғайлы жағдай жасаған Ары қарай туристер хан алаңында серуендейді. Осы жерде қазақтың үш жүзі Абылайды ақ киізге көтеріп хан сайлаған деген аңыз бар. Жол бойында «осы сәтті суретке айналдырып беремін» дегендер самсап тұр. Қаласаңыз сауыт кигізіп батыр қылады, бүркіт беріп аңшы қылады Тойғали Мұратов, Рудный қаласының тұрғыны:Осыған дейін көп жерлерді көріп келдік. Қызылорда облысында болдық. Түркістан облысында болдық. Тараз қаласында, Алматыда да болдық. Енді осы Бурабайға келдік. Көлікпен жүргенбіз. 20 күн демалыс алып жұмыс жайымыздан. Отбасымызбен айналып жүрміз қыдырып Елдос Есенбол, тілші:Тауға шығып аяғыңыз шаршаса осылай кемеге отырып демалуға болады. Жаға толған туристердің назарына таласқан кәсіпкерлер Келушілер көбейген сайын кәсіпкерлер де «түрленіп жатырмыз» дейді Қайрат Ақынов, жеке кәсіпкер:Баяғыда бізде ескекпен қайық қана болса бүгінгі күні екі этажды катерлар бар. 30-40 адам алатындай. Бір маусым сезонына мыңнан артық адам келіп кетеді. Пәкістаннан болды, Үндістаннан келеді. Кеше ғана Қытайдан келген кісілер болды Елдос Есенбол, тілші:Бурабайға жолыңыз түссе осында келіңіз. Мұнда қазақ мәдениетіндегі еркіндік пен әсемдіктің символы саналатын маралдар жүр. Сұлулықпен көзіңізді суарып қана қоймай емделуге де болады Бұл Бурабайдағы марал фермасы Ботагөз Боранқұл, орталық қызметкері:Біз екі түрде қабылдаймыз туристерді. Апталап жатып ем алып демалысын өткізгісі келетін туристер. Одан кейін тек қана жануарларды көріп 1-2 сағат уақыт өткізіп кетеді. Шет елден өсіп келе жатыр туристер саны. Тіпті осы наурыз айында Рой Джонстың өзі болды осында. Экскурсияға келіп кетті. Одан бөлек Қытайдан көп келеді. Еуропа елдерінен де келеді Жалпы Қазақстанда 14 табиғи ұлттық парк бар. Соның бір біз көрсеткен Бурабай болса енді бірі Қатонқарағай.Бірақ бұл кереметті көргіңіз келсе Өскеменнен Қатонға дейін 6-8 сағат көлікпен жүру керек. Жол қысқарту үшін 2025 жылы Қатонқарағай әуежайының құрылысы басталған. 2026 жылдың соңына дейін жұмысын бастайды деген жоспар бар Ал 3 жыл бойы жабық тұрған Балқаш әуежайына күні кеше 3 маусымда жан бітті. Енді Алматы мен Астанадан Балқашқа тікелей ұшуға болады. Билет бағасы бір бағытқа 16 мың теңге. Ол үшін әуе компанияларынажыл соңына дейін 300 миллион теңгеден аса субсидия құйылған Серік Қасымбеков, Балқаш қаласының тұрғыны:Тағы басқа рейстер ашылады деген ойдамыз. Астана-Алматы жолы тамаша, сондықтан туристеріміз 2-3 есе көбейеді деген ойдамыз Ал көлікпен сапарлаймын дейтін көрерменге мынадай маршруттар бар: Бурабайға Щучинск қаласы арқылы «Астана – Петропавл» автомобиль жолымен баруға болады;Зерендіге жету үшін «Көкшетау – Атбасар» бағытымен, сондай-ақ «Щучинск – Зеренді» автомобиль жолы бар;Қарқаралы курорттық аймағына былтыр жөндеуден өткен «Қарағанды – Қарқаралы» тас жолы жеткізеді;Баянауылға «Қалқаман – Баянауыл – Ботақара» автомобиль жолымен бара аласыз;Алакөлге жетудің екі жолы бар. Солтүстік жағалауға «Талдықорған – Өскемен» автомобиль жолынан «Таскескен – Бақты» жолымен одан әрі «Мақаншы – Қабанбай» маршрутымен кіруге болады. Ал көлдің оңтүстік жағалауына күрделі жөндеуден өткен «Үшарал – Достық» автожолы апарады; Базарбек Қамысбаев, туризм сарапшысы:Мысалы, Грузия мен Кутаисиді байланыстыру үшін олар Кутаисиді хаб ретінде дамытқан да Кутаисиге келетін ұшақтардың ыңғайына қарап Тблисиге баратын автобустар кестесін реттеп қойған. Біз де сол сияқты Щучинскіге баратын пойыздарға қоғамдық көлік қосып Щучинскіден Бурабайға баратын қылып істеп қоюымыз керек Нұрбол Ақырапбаев, Астана қаласының тұрғыны:Ақтауға бардық Каспиге бардық өзіміздің, Шымкенттегі Сарыағашқа бардық, Балқашқа бардық. Саяхатты ең бірінші өзіңнің туған жеріңнен бастау керек Базарбек Қамысбаев, туризм сарапшысы:Біз бір нәрсені түсінуіміз керек. Басқа шетелдер сияқты жағажай туризмі болмаса чартерлік рейстермен туристер топ-топ болып келмейді. Біз соны бірден түсінуіміз керек. Бізде туристік маусым қысқа. Яғни 2-3 айда біздің туристік орындар барынша пайда тапқысы келеді. Сондықтан көп еститін кереғар пікір Бурабайға, Ақтау барғанша шетелге барып қайтуға болады дейді Айтпақшы қазір республикалық маңызы бар жолдардың бойында 744 қарапайым, яғни суы мен жылуы жоқ дәретхана және 176 заманауи санитарлық торап бар. Күтіп ұстауға ай сайын орта есеппен 200–400 мың теңге жұмсалады. Қызметкерлер бір санитарлық торапты тазалап, жөндеп отыру үшін 200–300 шақырым жол жүреді екен. Иә, жол бойындағы дәретхана әлі де аз. Алайда қазір барының өзін таза ұстап жүрміз бе? Негізі дәретхана тазалығы өркениетке ұмтылған елдің тұрғындарына қарата айтатын әңгіме емес еді. «Бірақ мұны шет елдік туристердің өзі байқайды және тілдескенде айтып қалады» дейді Базарбек Қамысбаев Базарбек Қамысбаев, туризм сарапшысы:Сервис сапасын тіпті қарапайым ағылшын тілінде мәзірдің болмауы деген сияқты жол бойында туалеттердің болмауы деген сияқты бір қарапайым ғана проблемаларды көтерген кезде өзің ұялып қалатын сәттер де болады. Туристік орындарда өзіміздің тұрғындардың мәдениетінің төмендігі байқалып қалады. Мысалы Бозжырада, Ыбықтысайда адамдардың жартастарға өздерінің атын жазып кеткенді көп естідік. Өз туристік жерлерін табиғи байлық ретінде қарамайтын, құрметтемейтін елге мүмкін көп туристер саяғаттығысы да келмейтін шығар.Бұл да бір өзімізді жарнамалаудың тәсілі ғой Елдос Есенбол, тілші:Бұрын адамдар Жұмбақтастың үстіне шығып суретке түсетін. Видеоға түсетін. Себебі онда мінгендер ежелгі адамдар секілді өзінің атын, туған жылын, туған күнін таңбалап кеткен. Енді мынаған қараңыз: Қазақстанның Туризм министрлігі 2029-30 жылдарға қарай ішкі туристер санын 11 миллионға, сырттан келетін туристер санын 4 миллионға жеткізуді жоспарлап отыр екен. Егер біз айтқан инфрақұрылым мен осындай «әттеген-ай» дегізетін ішкі мәдениетті жөндесе ол да бір жеткізбес меже емес секілді