Жеке сот орындаушыларына қойылатын талап күшейді

Жеке сот орындаушыларына қойылатын талаптарды қатаңдататын заң жобасы Мәжілісте қаралды Өзгерістер енгізудің себебі түсінікті: жеке сот орындаушыларының шектен шығатыны, түрлі заңсыз әрекеттерге баратыны, ситуацияны тек белден басып шешуге тырысатындары, қорқытып-үркітетін фактілер аз емес. Бұл азаматтардың тіршілігін тұсап, одан сайын қиындатты. Моральдық соққыны айтпағанда. Біз Мәжіліс депутаты Б. Базарбектің сөзін мысалға келтіргіміз келіп тұр 88 жеке сот орындаушысы 660 түрлі алаяқтық әрекет мен айла-шарғылар жасаған. Ал олардың бәрі жауапкершілікке тартылмаған «Прокуратураның 2022 жылы 5 шілдедегі сол кездегі Әділет министріне жолдаған ұсынымы бойынша 29-ға жуық сот орындаушы лицензиясынан айырылуы керек еді. Әрқайсысының сайтына кірдік. Ақша ұрлап, алаяқтық жасағандар қазір де жұмыс істеп жатыр. Сонда қай сот орындаушыны лицензиясынан айырып отырсыз?» – дейді депутат қазіргі Әділет министріне. Прокурорлардың өздері ұсыным беріп алып, қадағаламайтындары да «қызық» Бақытжан Базарбек, ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты: Мұрат Әбенов, ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты: Анас Баққожаев, ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты: Нұржан Арынғазинов, Республикалық жеке сот орындаушылар палатасының төрағасы: Раушан Сайлауқызы, тілші: Иә, елде 2000-нан астам жке сот орындаушысы бар. Бәрі бірдей кәсіби білікті емес деуге келмес. Десе де, депутаттар келтірген дерекке сүйенсек, заңды белден басқандар аз емес Бақытжан Базарбек, ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты: Бірақ сол заң бұзған 88 жеке сот орындаушының тек 9-ы ғана жазаланған. Кейбірі тіпті қызметін қаз-қалпында жалғастырған. Әділет министрлігі әділ шешім шығармаған ба, сонда? Нұржан Арынғазинов, Республикалық жеке сот орындаушылар палатасының төрағасы: Бауыржан Мақұлбаев, Қазақстан заңгерлер одағы РҚБ Алматы қалалық филиалының басшысы: Раушан Сайлауқызы, тілші: Николай Арсютин, ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты: Депутаттарды алаңдатқан алғашқы сауал да осы. Біреудің ақшасын оңды-солды жұмсау фактілері тыйыла ма, өзі? Талаптарды күшейтетін тетіктер қандай? Бекболат Молдабеков, ҚР Әділет вице-министрі: Елде миллиондаған адамның шоты бұғаттаулы. Сот орындаушылар қит етсе осындай айлаға көшкен. Банк шоттарына тыйым салады. Мал-мүлкіне арест қояды, елден шығуды шектейді. Енді сот орындаушылар белгіленген мерзімде қарызды өндіріп алмаса, бұл шектеулер автоматты түрде алынып тасталады. Әрине, қарыз кешірілмейді. Бірақ, борышкерге қысым көрсетілмейді. Тағы бір жеңілдік – қарызы барларды аяқасты жапатармағай үйінен шығарып тастамайды Азамат Бердібеков, Республикалық жеке сот орындаушылар палатасы төрағасының орынбасары: Жеке сот орындаушылар борышкерлердің санатын сараламайды. Жәрдемақы ма, зейнетақы ма, бәрібір шотын жауып, соңғы тиынына дейін сыпырып алады Анас Баққожаев, ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты: Нұржан Арынғазинов, Республикалық жеке сот орындаушылар палатасының төрағасы: Азамат Бердібеков, Республикалық жеке сот орындаушылар палатасы төрағасының орынбасары: 2025 жылы сот орындаушылары мен цифрлық сот орындаушысының өндірісінде құны 15,5 трлн теңгені құрайтын 10 миллионнан астам іс болды. Өндірілген сома 557,6 млрд теңге, бұл 2024 жылмен салыстырғанда 88,6 млрд теңгеге көп. Бірақ өндіру деңгейі нашар. Демек, қорқыту, тығырыққа тіреу, басқа да айла-шарғы жүрмейді. Жұмыс тәсілін өзгерту керек. Екінші тарап — қарыз өндіртушінің де құқықтары сақталуы тиіс Раушан Сайлауқызы, тілші: Дмитрий Колода, ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты: Раушан Сайлауқызы, тілші: