Yylmaz Akgünlü: Garaňkylyga seredýär

Yılmaz Akgünlü "Fatadawlyk jemgyýeti, pikirlenmek ukybyny ýitiren jemgyýetdir." Byung Çul Han Uzak wagt bäri pikirlenip, meni biynjalyk edýän bir temany ara alyp maslahatlaşmak isleýärin. Özümi we töweregimdäki adamlary synlasam, başdan geçirýän kynçylyklarymyz üçin özümizden başga zatlary günäkärleýän aňymyzyň bardygyny görýärin. Meselelerimiziň çeşmesini we çözgütlerini köplenç daşarky faktorlarda görýäris. Iň bärkisi, geografiýamyzda köpümiz üçin şeýle Bu esasanam syýasy we sosiologiki meselelerde has dogrydyr. Elbetde, biziň ýaşaýan dünýämiziň adalatly, söýgüli we deňhukuklydygyny aýdyp bolmaz. Şeýle-de bolsa, näme üçindir ýamanlyk elmydama daşarda; goňşy ýurt, kapitalizm ýa-da töweregimizdäki egoist adamlar problemalarymyzyň çeşmesidir. Munuň gaty dogrydygy äşgärdir. Egoist, hyjuwly we agressiw dünýäde ýaşaýandygymyzy hakykatdanam inkär edip bolarmy? Özümizi sarp etmäge endik edýän kapitalistik buýrukdan, sosial gatnaşyklarymyza zyýan ýetirýän sosial mediadan, daşky gurşawy sarp edýän pudakdan we duýgularymyzy yzygiderli basmagymyza sebäp bolýan dünýäni obýektiw-ylmy nukdaýnazardan seretmek endigimizden zeýrenýärin Emma nägilelik bildirýän pikirim meni bagtly etmeýär. Şikaýat etmek üçin sarp edilen wagt meniň wagtym, dünýä üýtgemän wagtym hökman gutarar. Şonuň üçin umytsyzlykdan dynmak we problemalary ýatdan çykarmakdan başga işim ýok ýaly. Sebäbi näçe synanyşsam-da, meni weýran edýän uruşlary duruzmak ýa-da zibile öwrülen gurşawy dikeltmek üçin hiç zat edip bilemok Aslynda, bu ýerdäki ýagdaýy hasam erbetleşdirýän esasy zat, bu mesele hakda ýazýan adamlaryň, ýagny intellektuallaryň garaýşy. Jemgyýetde duýgurlygy we gowy niýetleri bar bolsa-da, intellektual gözlegleri bolan adamlar, jemgyýeti yzygiderli gözden geçirip, ulgamy analitiki garaýyş bilen tankytlaýarka, şahsyýetiň paýyna ünsi çekip bilmeýärler. Adamlar günäkärlenmek ýa-da jogapkärçilik çekmek islemeýärler, ýöne dünýä hakda pikirlerini, pikir alyşmalaryny we pikirlerini ýazýanlaryň köpüsi jemgyýetçiligi, ýaşlary we çagalary pida hökmünde görýärler Şeýle-de bolsa, adam psihologiýasyny, gowşak taraplaryny we ýeterlik derejede ösmegini belläp bilmeris. Sebäbi bu jemgyýeti döredenler, psihologiýasy ýeterlik derejede barlanmadyk we özümizi tapmadyk, erbet pikirde ýaşaýan, ýöne daşardan gaty gowy täsir galdyrýan adamlardyr Geliň, özümize göz aýlalyň, dünýäni, jemgyýeti we özümizi günäkärlemeýän akyl ýagdaýymyza ýetmek mümkinmi? Bu ýerdäki mesele özüni günäkärlemek. Günäkärlemän seretmek aňsatmy? Günäkärlemek aňsat dälmi? Düşünmäge we düzetmäge synanyşman zatlary günäkärlemek has amatlymy? Wy consciencedany bolan adam ýalňyşlyklary üçin ejir çekýär. Bu onuň jezasydyr. " Dostoýewskiý "Jenaýat we jeza" romanynda aýdýar. Soň hiç kimi günäkärlemek manysyz. Öz-özüňi günäkärlemek hem belli bir derejede many berýär. Özüňi günäkärlemek, halas edilmegine we üýtgemegine eltmese, peýdasyzdyr Başgalary günäkärlemekden daşlaşyp, özümiziň we tutuş dünýäň aňyny we hereketlerini görüp bilerismi? Dünýädäki bir meselä seredenimde, şol meseläni döreden şol bir pikiri tapmagy başarmaly. Hökümet aýlyk haklaryny köpeldip, puluny öz tarapdarlaryna sarp etmeýärmi? Geliň, özümize seredeliň. Býudjetimiň näçesini öz egoist isleglerime sarp edýändigime, näçesini kyn ýagdaýdaky adamlar bilen paýlaşýandygyma haýran? Daşky gurşawyň hapalanmagyndan zeýrenýärin, ýöne hereketlerimde daşky gurşawa nä derejede duýgur? Şeýle-de bolsa, bu nukdaýnazary sosial oppozisiýany goldamazlyk we özümizi günäkärlemek bilen kapitalistik bähbitlere hyzmat etmezlik diýip tankytlamak mümkin. Bu adalatly tankyt bolup biler Şonuň üçin oppozisiýa iki ugurda bolmaly. Daşarky dünýäni tankyt edişimiz ýaly özümizi tankytlamagy başarmaly. Daşarky dünýäde üýtgeşiklik ýa-da üýtgeşiklik bolmasa-da, içimizde özgerişlige ýetip bilmeli Içinde özgerişlige ýetip bilmeýän adamyň daşarda, jemgyýetde özgerişlige garaşmaga hukugy barmy? Onda näme üçin beýle kyn? Sebäbi başga birini günäkärlemek aňsat we teselli berýär. Islendik neşe ýa-da dynç alyş endigi ýaly, bu meseläni çözüp bilenok, ýöne sizi gysga wagtlap ýatdan çykarýar Özümizi üýtgetmek näme üçin beýle kyn diýen soraga ünsi jemlemeli diýip pikir edýärin. Sebäbi başymyza gelýän erbet zatlar üçin beýleki güýçleri ýa-da adamlary günäkärlänimizde, özümizi gurban hökmünde görmekden lezzet alýarys. Bir hekaýada, zulum edilen adama duýgudaşlyk bildirýäris we oňa gynanýarys. Bu, töweregimizdäki adamlara-da degişlidir. sütem etmek Ejir çeken we rehimdarlyk bilen betbagt ýagdaýa düşen adamlara ýakynlaşmak, özümiz üçinem şol bir zatlara umyt baglaýarys. Şeýle hem, özümize has mylaýym çemeleşýäris we beýlekileriň bize kömek edip bilmek ähtimallygyny artdyrýarys. Aslynda munuň bilen baglanyşykly ýalňyşlyk ýok. Elbetde, kyn ýagdaýa düşenimizde ýa-da bir zadyň pidasy bolanymyzda, kömek we gyzyklanma bilen durmak duýgusyny başdan geçirmegimiz tebigy zat. Şeýle-de bolsa, biz adatça bu ýagdaýy hyýanatçylykly ulanmaga başlaýarys, erbet ýagdaýa düşenimizde özümizi ýere oklaýarys we kömegiň gelmegine garaşýarys. Ora-da tersine, öz-özüne ýeterlik we güýçli adamyň roluny ýerine ýetirenimizde, kömege mätäçligimizi hiç kime habar bermezden ýaşamaga synanyşýarys Özüňe rehimdarlyk dünýädäki iň ajaýyp zatlaryň biridir. Özümize rehim etmesek ýaşamak hem mümkin bolmaz diýip pikir edýärin. Emma bu hem gaty kyn pozisiýa ýaly bolup görünýär. Başgalaryň kömegine garaşyp, özümize rehimli bolmak bilen başaryp biljek zatlarymyzy goýmak, özümize rehimdarlyk duýmak ukybymyza zyýan bermezmi? Başgalara rehimdarlyk edip bilmeýän bolsak, özümize-de rehim edip bilmejekdigimiz aýdyň hakykat. Islesek-de edip bilmedik. Özümize narististik ybadat edip bileris, ýöne başgalary söýşümiz ýaly özümizi hakykatdanam söýüp bileris. Sebäbi özümi başga bir zady söýmek bilen söýýärin. Özümi başga bir zat bilen baglanyşykly, oňa şaýat bolmak, oňa gatnaşmak, birleşmek arkaly döredýärin. Onuň barlygyny iýmitlendirenimde, özümi iýmitlendirýärin Şonuň üçin teňňäniň beýleki tarapy ýaly, hiç kimden kömek almazlyk bilen gyzyklanmak, başgalara bize kömek etmek mümkinçiligini berip, içindäki rehimdarlygy ösdürmeginiň öňüni alýar. Crimeshli jenaýatlaryň çeşmesini söýmek we söýüp bilmezlik dälmi? Paýlaşylan ýalňyş düşünjeler Jemgyýetde dünýä inmek we ulalmak köplenç ähli ýalňyş düşünjeleri içkileşdirmegi aňladýar. Daşky gurşawymyz şol bir ýalňyş düşünjeli adamlardan doly bolsa, bu ýalňyş düşünjelerden dynmak hasam kynlaşyp biler. Bu ýalňyş düşünjeleriň biri beýlekileri ýa-da özümizi günäkärlemekde aşa aşa gidýär. Bagtsyz bolsak, bir sebäp bolmaly. Bu bizdenmi ýa-da parahor jemgyýetden we biziň ýaşaýan adamlarymyzdanmy? Açlygymyz bagtsyzlygymyza sebäp bolsa we ýaşaýan jemgyýetimizde girdeji paýlanyşynda deňsizlik bar bolsa, jemgyýetçilik gurluşyny jogapkärçilige çekmek ýalňyş bolmaz Şeýle-de bolsa, biziň döwrümizde doly bolsak-da özümizi bagtly duýup bilmeris. Sebäbi biz bagtly bolmak üçin has köp garaşýarys. Byung-Çul Han "Düzgün-nyzam jemgyýeti gadaganlyklar jemgyýeti; ýerine ýetiriş jemgyýeti taslamalaryň, başlangyçlaryň we höwesleriň jemgyýeti boldy." diýýär. Özümizi durmuşa geçirmeli bir zat etdik. Haçan-da bir adam haýsydyr bir mowzuk hakda öz-özüne düşünýän bolsa, bu ugurdaky çykyşynyň peselýändigi belli zat. Mysal üçin, köpçüligiň öňünde näderejede üstünlikli bolandygyny ölçemek üçin özüni synlaýan adam, ýapyşyp başlaýar we netijesiz gürleýär. Çykyşy tebigylygyny we döredijiligini ýitirýär we şol pursatda näme diýse-de halanjakdygyny hasaplap, hakyky, asyl pikirlerinden daşlaşýar Adam özüni taslama edeninde, bu has betbagtlygyň çeşmesine öwrülýär. Sebäbi bu ýagdaýda adam öz durmuşy barada düýbünden obsesif öz-özüne düşünýär. Byung Çul Hanyň aýdyşy ýaly hemişe özüni terbiýelemäge synanyşýar. Özüne edýän basyşy indi jemgyýetiň özüne edýän basyşyndan birnäçe esse köp Iň bärkisi, häzirki wagtda adam öz agyrysyna iň uly jogapkär ýaly bolup görünýär. Sebäbi jemgyýetiň size ýol görkezmek we özüňizi ýalpyldawuk bir zat hökmünde görmek synanyşygyny kabul etmek Dünýädäki bagtsyzlygy biziň bagtsyzlygymyzdan aýryp bolarmy? Adamlaryň näme üçin edýändiklerini bilmän, köp betbagtçylygyň çeşmesi bolup durýan, hemişe özlerinden daşlaşan durmuşy dälmi? Şonuň üçin göze görünmeýän, awtomatiki we ähmiýetsiz bolan bagtsyzlygymyzyň çeşmesi bolan garaňkylyga seretmegi öwrenmeli. Garaňkylyga seretmek, hemme zady duruzmak we wagt akymynyň öňüni almak diýmekdir. Bu kyn sungat. Ilki bilen, bu köp zerur däl işlerden dynmagy we boş wagtlary boş sarp etmegi aňladýar. Ondan soň adam wagtyň akymynyň öňüni almak üçin aňynda artykmaç pikir ýüküni boşatmaly. Bu adaty pikir bilen düşünip boljak ýer däl. Hereket we pikirlenmek we durmuş öz-özünden ýaşamazlygy sebäpli, adam indi wagtyň boýuntyrygynda däl we ölüm we ýaşaýyş siklini başdan geçirýär. geçdi Bu ýerde jenaýat ýok we günäkär adam ýok. Aöne has gowy dünýä üçin iň umytly aň we duýgy ýagdaýy bu ýerden hem başdan geçirip bolar