Writeazyp bilmeýän bolsaňyz, journalisturnalist dälsiňiz ... - Sosial ulgamda näme ýazylýar

Musallim Hasanow, journalisturnalist: Jemgyýetçilik telewideniýesinde "Gara bag" dokumental filmleri görkezilenden soň, biz nähili tankytlary kabul edýäris? Hiç kim käbir hakykatlaryň ýoýulandygyny aýtmaýar Garabagyň taryhyny beýan etmekde ýalňyşlyk bar diýip hiç kim aýdyp bilmez Sebäbi arhiw resminamalary esasynda gürleşýäris Oneöne bir bellik köplenç gaýtalanýar: goňşy ýurduň ady diňe 1935-nji ýyldan soň (muny bilmeýän ýaly!) "Eýran" diýlip atlandyrylyp başlandy we 1820-nji ýyllar we Türkmençaý şertnamasy barada aýdylanda "Eýran" sözüni ulanmak dogry däl Hususan-da, “YouTube” platformasynda ýazylan teswirlerde “Eýran” sözi nädogry ulanylýar. Munuň üçin bir jogabymyz bar: salgylanýan resminamalarymyzda döwletiň ady "Pars" diýlip ýazylýar, bu bolsa Eýrany geografiki sebit manysynda aňladýar! 1935-nji ýylda Reza Şah Pahlawi halkara jemgyýetçiligine ýüz tutup, ýurduň adynyň resmi taýdan "Eýran" hökmünde ulanylmagyny talap edýänçä, bu ýurduň ýaşaýjylary özlerini "eýranlylar" diýip atlandyrdylar Bize "Eýran" ýerine "Gazariýa döwleti" adalgasyny ulanmagy maslahat berýärler. Kajar neberesiniň türkdigini bellemek bilen (bu hakykaty bilmeýän ýaly!) "Pars" -y türk döwleti hökmünde görkezmäge synanyşýarlar (we käbir sebäplere görä, Eýranyň ýokary dini lideri we prezidenti häzirki wagtda türk bolsa-da, Eýranyň türk döwleti bolup bilmejekdigini ýatdan çykarýarlar!) Käbirleri hatda biziň bu "günämizi" taryh derejämiziň ýoklugy bilen baglanyşdyrýarlar Taryhda bilimimiz bolmasa-da, dünýä taryhşynaslygynda "Rus-Eýran söweşleri" adalgasynyň bardygyny düşündirmäge synanyşýarys. Indi "rus-gujar söweşi" hökmünde ulanmalymy? Iň geň zat, bu sözleri aýdanlaryň arasynda taryh lukmanlary we professorlar bar! Şeýle düşündiriş bermekden bizar bolanymyz üçin, bu meseläni taryhda möhüm ylmy ady we derejesi bolan azerbaýjanly alymyň kitabyndan sitata bermek bilen tamamlamak isleýäris: Khagani Safaroglu, journalisturnalist: Journalisturnalist ýazgyny we goluny okyja hödürleýär Writeazyp bilmeýän bolsaň, journalisturnalist dälsiň! Bir setiri açyp, ýagty çyralaryň aşagyndaky mikrofonlara "Men journalisturnalist" diýip gygyrsaň ýa-da agzyňdan kagyz alsaňam tapawudy ýok Osman Gunduz, Azerbaýjan internet forumynyň prezidenti: Ençeme ýyllap ýerini tapyp bilmedik edara täze mümkinçilik berildi Azerbaýjanda GDPR ygtyýarlyklary Milli kiberhowpsuzlyk gullugyna berildi Birnäçe ýyl bäri kiberhowpsuzlyk pudagynda işjeň işleýän, ozal Elektron Howpsuzlyk Merkezi, häzirki wagtda Elektron Howpsuzlyk Gullugy bu pudakda öz ornuny tapmak üçin kynçylyk çekýärdi Edaranyň ygtyýarlyklary, çeşmeleri, işgärler bazasy gaty çäklidi Indi, Prezident tarapyndan gol çekilen täze karar bilen, RINN-iň çäginde Sanly ösüş we ulag ministrliginiň elektron howpsuzlyk gullugy esasynda jemgyýetçilik hukuk guramasy "Milli kiberhowpsuzlyk gullugy" döredildi Täze edaranyň kararyna we Tertipnamasyna seretseňiz, bu üýtgeşmäniň diňe bir at çalşygy däldigini görüp bilersiňiz. Edaranyň ýagdaýy ýokarlandy, dolandyryş modeli täzelendi we oňa täze ygtyýarlyklar berildi Resminamalar täze edaranyň esasan kritiki däl hususy sektoryň kiberhowpsuzlyk düzgünleşdirijisi hökmünde çykyş etjekdigini görkezýär Agny, telekom operatorlary, internet üpjün edijileri, banklar, maliýe guramalary, elektron söwda platformalary, hususy kompaniýalar, hosting we bulut hyzmatlary, dürli maglumat infrastrukturasy bilen baglanyşykly utgaşdyrmak, gözegçilik, usulyýet goldawy we kadalaşdyryjy wezipeleri ýerine ýetirer Iň görnükli täzelik şahsy maglumatlary goramak pudagynda Agentlige aýratyn maglumatlar bazalarynyň sanawyny ýöretmek, barlaglary guramak, şikaýatlary derňemek we gözegçilik etmek ygtyýarlyklary berildi. Şu nukdaýnazardan, Agentligi belli bir manyda geljekki GDPR-AZ instituty hasaplamak bolar Şol bir wagtyň özünde, Karardan döwlet pudagynyň iň möhüm böleginiň Içeri işler ministrliginiň we Communörite aragatnaşyk we maglumat howpsuzlygy döwlet gullugynyň gözegçiliginde galýandygy görünýär Dagny, aşakdaky görkezmeler DTX Milli kiberhowpsuzlyk merkezi we XRITDX gözegçiligi astynda: Döwlet edaralarynyň maglumat ulgamlary; Möhüm maglumat infrastrukturasy; Energetika, ulag, aragatnaşyk, maliýe ýaly strategiki pudaklaryň möhüm ulgamlary; Aýratyn goralýan we strategiki obýektler; Akyl we garşy habar beriş ulgamlary; Döwlet syrlary bilen işleýän maglumat ulgamlary; Täze Agentlige maglumat alyşmak we bu ugurlarda maglumat bermek wezipeleri berildi Aslynda, "Milli" sözüniň çäkli pudakda işleýän edaranyň adyna goşulmagy hem birneme manyly Meniň pikirimçe, şahsy maglumatlary goramaga has köp üns berip, bu statusda Agentlik döretmek has mantykly bolardy Döwlet kiberhowpsuzlygy dolandyrmakda täze deňagramlylygy döredýän ýaly Strategiki we milli howpsuzlyk komponentleri öňki klassiki agentliklerde saklanýar, raýat kiber howpsuzlygyny kadalaşdyrmak we şahsy maglumatlary goramak täze Agentligiň esasy üns merkezine öwrülýär Umuman aýdylanda, bu Karara soňky ýyllarda ýurtda kiberhowpsuzlyk we şahsy maglumatlary goramak babatynda kabul edilen möhüm institusional kararlaryň biri hasaplamak bolar Theurtda, esasanam şahsy maglumatlary goramak pudagynda has durnukly gurşaw dörediler diýip pikir edip bolar Agentligiň ýakyn döwürde hakyky täsiri, bu ygtyýarlyklary nähili ulanýandygyna bagly bolar Asif Narimanli, journalisturnalist: Masud Pezeşkianyň IRGC-ni ýurduň doly gözegçiligi astyndadygy sebäpli işinden aýrylandygyny dini liderine tabşyrandygy baradaky maglumatlar resmi taýdan inkär edilse-de, munuň Eýrandaky häzirki ýagdaýy göz öňünde tutup bolmagy gaty ähtimal. Ali Hameneýi öldürilenden soň, Eýranyň administrasiýasy krizis bilen ýüzbe-ýüz boldy, esasanam IRGC-nyň ähli ugurlarda karar kabul ediji häkimiýeti ele almagy gapma-garşylygy çuňlaşdyrdy. Muny syzdyrylan maglumatlardan we beýannamalardan görmek bolýar. Pezeşkýanyň bu gapma-garşylyklaryň arasynda galmagy sebäpsiz däl we mesele diňe bir içerki we daşary syýasatda pragmatizme wepaly çemeleşmegiň radikal çyzyk bilen kesişmegi däl-de, eýsem, umuman, prezident wezipesinde bolmagydyr Pezeşkianyň prezidentlik ýoluny açmak Ali Hameneýiniň meýilnamasydy: azerbaýjanlylaryň goldawyny gazanmak we etnik toparlaryň merkezi häkimiýete geçmek mümkinçiligini görkezmek; içerki dawa-jenjelde "ussat" bolan konserwatorlara öwretmek we ş.m. Radikal çyzyk Pezeşkýany başyndan naýza bilen garşy aldy, şonuň üçinem Hameneýiniň döwründe işinden gitmek isledi. Şeýle-de bolsa, Pezeşkian öňki dini lideriň döwründe SEPAH bilen söweşmek ukyby bilen tanalsa-da, häzirki ýagdaý has çylşyrymly Täze dini lider netijeli "ýitdi". Habarlara görä, Mujtaba görkezmelerini kurýerler arkaly berýär. Bu, syýasy, harby we durmuş-ykdysady ugurlarda karar bermek mehanizmine päsgelçilik döredýär we dini lideriň administrasiýa gatnaşmagyna şübhe döredýär. Bu, Mojtabany dini lider wezipesine getiren SEPAH-yň ýurda doly gözegçilik etmegine mümkinçilik döreden faktorlaryň biridir. "Goragçylar" öňünden meýilleşdiren Hameneýden soňky döwürde doly gözegçilik etmek prosesi söweşiň başlamagy bilen çaltlaşdyryldy. Pezeşkianyň bu ýagdaýda işlemegi kyn Pezeşkianyň işinden aýrylmagy hasaplanan ädimdir: prezidentiň uruş döwründe gitmegi "içerki dawa" döretmek üçin girdejili däl we "işden çykmak kartasy" IRGC-iň gatyşmagyny azaltmak üçin işläp biler diýip pikir edýär. Şeýle-de bolsa, Eýranyň içindäki ýagdaýy göz öňünde tutup, muňa ýetmegiň geljegi pes SEPAH-yň täsirini azaldyp, güýç bölünişigini dolandyrjak lider - güýç görünmeýär; "Goragçylar" uruş sebäpli döredilen gözegçilik mümkinçiliklerini giňeltmek isleýärler Häzirki şertlerde "içerki çatryklary" ýapmak üçin Pezeşkiýany işden gitmek meselesini yza süýşürmäge mejbur ederler we gapma-garşylyklaryň güýçlenmeginiň we Azerbaýjanyň prezidentiniň wagtyň geçmegi bilen işinden aýryljakdygyna garamazdan. Ot açyşlygyň bes edilmegi bilen ABŞ bilen urşuň arasyndaky näbellilik, Eýrandaky içerki gapma-garşylyklary - dolandyryş ugrundaky göreşi güýçlendirer. Söweşiň ýeňijisi IRGC, ýöne "garawullar" tarapyndan doly gözegçilik edilýän Eýranyň radikal liniýasynyň öňe çykjakdygy hem aýdyňdyr we bu diňe bir ýurduň howpsuzlygyna däl, eýsem tutuş sebite howp salýar Arife Aliýewa, journalisturnalist: Çaga goldawyny soraýan adamlary masgaralap, kemsidýänler bir zada düşünmeýärler: bu biriniň jübüsine pul goýmak däl-de, maşgalalara düşýän agyrlyk hakda. ýyldyrym hakda Häzirki wagtda bazardaky bahalary hemmeler görýär. Ene-atalar her gün çagany terbiýelemegiň çykdajylaryny başdan geçirýärler. Mundan başga-da, bu mümkin däl mesele däl. Döwlet býudjetiniň göwrümi, nebit girdejileri, walýuta ätiýaçlyklary we soňky ýyllarda salgyt girdejileriniň köpelmegi maşgalalara çagalara ýeňillikler bermek üçin ykdysady mümkinçilikleriň bardygyny görkezýär. Mesele serişdäniň bardygyny ýa-da ýokdugyny däl-de, eýsem sosial ileri tutulýan ugurlary nädip kesgitlemelidigini Theöne geň zat, nägilelik bildirýänleriň köpüsi bu çykdajylary tölemeýär we bu maşgalalara goldaw bermeýär. Diňe başga biriniň hukugyny talap etmeginden gorkýarlar "Çaga dogluş derejesi azalýar" we "ýaşlar öýlenmeýär" diýip alada etmek we maşgalalara goldaw mehanizmlerine garşy çykmak ikiýüzlüdir. Güýçli döwlet isleýän bolsak, ilki bilen maşgala we çaga hakda pikir etmeli Çaga peýdasy ýalbarmak däl-de, sosial syýasatyň adaty we zerur elementidir. Garşy çykýanlar meseläni çözmegiň ýerine meseläni başdan geçirýän adamlary nyşana alýarlar Farid Pardaşunalar, tehnoblogger: PSG üçin ajaýyp Çempionlar ligasynyň möwsümi - "Arsenal", meniň pikirimçe, gaty gyzykly final bilen tamamlandy. Meniň pikirimçe, möwsümiň soňky oýunlary "Baýern" - "Real", PSG - "Baýern" boldy Meniň pikirimçe, bu möwsümiň iň ýatda galan pursaty, "Garabagyň" PSG-e birnäçe aý mundan ozal düşmek ähtimallygyny ara alyp maslahatlaşanymyzda boldy. Käbir janköýerler PSG-nyň Nýukasl däl-de gelmegini islediler Umuman aýdanyňda, "Garabag" şu ýyl taryhy möwsümi başdan geçirdi. Meniň pikirimçe, hatda "Garabag" hem bu üstünligi ençeme ýyllap gaýtalap bilmez Tural Dadaşowyň sözleri bilen aýdanyňda, bu hakykatdanam "Garabag" -yň gahrymançylykly hekaýasydy, Kohalskiý Çempionlar ligasynda iň köp tygşytlaýan derwezeçileriň biri, Bahlul Mustafazadanyň pleý-off oýunlaryna gatnaşmak üçin soňky ikinji pökgüsi, Kewin Media, Naplesde, Elf Jafdaky iň agyr oýundan soň dowamly oýnamagyny dowam etdirdi. "Kopengagen" "Eintraht" bilen geçirilen oýunda hepdäniň toparyna goşuldy Ankankowiçiň daşdan geçmegi, Kamilo Duranyň 5 pökgüsi we 2 goly "Garabagyň" gahrymanyna öwrülmegine, "Benfika" bilen oýnan göze görünmeýän gahryman Bikalýonyň MVP-si, Matios Silwanyň 1 pökgüsi we pozisiýasyndaky kemer ýaly 1 kömekçi bu gahryman dessanyň ady boldy Bu hekaýanyň awtory, gar suwuny kreme öwüren jadygöý Gurban Gurbanowdy Indi bolsa dünýä çempionaty ýaly janköýerleriň dynç alyşy gelýär