Paýhasyň iň ýokary derejesinde - agagut Bahadurgızy ýazýar

Dünýä uly, gaty uly. Dünýäniň nusgasy bolan obeer şaryna seretseň, adam dürli arzuwlaryň we islegleriň ganatlarynda uçýar, bütin dünýäde aýlanýar. Çal çöller, daglar, zümrüd tokaýlary we kaskad suwlary bolan ýurtlar bar. Dünýäniň gyrmyzy, reňkli ýüzünde müň syr bar. Her gün dünýäde millionlarça adam dünýä inýär, belki-de köp adam dünýäden çykýar. Her kimiň häsiýeti bar, her kimiň maňlaý ýazgysy bar. Her kim ýüreginde müň arzuw we müň arzuw bar Biz ýaşaýarys, adam kerwenleriniň nesilleri gözümiziň öňünde geçýär. Thisöne bu kerwandan kim dünýäniň ýadyna düşýär, ine şu. Bu möhüm. Wagt we giňişlik düşünjesine ýakynlaşanymyzda, her kimiň ýörän ýoly, açýan ýoly, yzda galdyran taryhymyzyň bir setiri, belki-de bir sahypasydyr. Şeýlelik bilen adam öz halkyna, ýurduna, obasyna we ahyrky netijede dünýä üçin peýdaly bolsa, onda onuň ady taryh sahypalarynda baş harp bilen ýazylmalydyr Mammadow Habil Nurkişi oglu 1966-njy ýylyň 27-nji iýunynda Kürdemir sebitiniň Karagojali obasynda dünýä indi we Khonabazar obasynyň orta mekdebinde orta bilim aldy. Mekdepde okaýarka surat çekmek we goşgy ýazmak bilen gyzyklandy we Kurdamir etrabynda neşir edilen "Ireli" gazetinde birnäçe makalany çap etdi. 1984-nji ýylda Baku döwlet uniwersitetiniň taryh fakultetine girdi, 1991-nji ýylda taryh fakultetini hormat bilen gutardy we 1991-94-nji ýyllarda BDU-nyň aspiranty boldy. 1996-njy ýylda "Muganyň maddy medeniýeti (taryhy-etnografiki gözleg)" atly tezisini gorady we taryhy ylymlaryň kandidaty derejesini aldy. Dissertasiýa taryhy-etnografik nukdaýnazardan Mugan sebitiniň ilkinji gözleg işi hasaplanýar. 2013-nji ýylda "Azerbaýjan Respublikasy bilen Gündogar Europeanewropa ýurtlarynyň arasyndaky medeni gatnaşyklar (ýyllar)" atly doktorlyk dissertasiýasyny üstünlikli gorady. 2003-nji ýyldan bäri Baku Slawýan uniwersitetiniň Halkara gatnaşyklar, Europeanewropa gözlegleri, Azerbaýjan köp medeniýetli we jemgyýetçilik ylymlary kafedrasynda dosent, professor, bölüm müdiri bolup işledi. Azerbaýjan Respublikasynyň Prezidentiniň ýanyndaky Attokary Attestasiýa Geňeşiniň Ekspertler Geňeşiniň, Azerbaýjan Respublikasynyň Ylmy Gözleg Geňeşiniň Halkara gatnaşyklary boýunça ylmy geňeşiň, Taryh institutynyň Goranmak geňeşiniň düzüminde işleýär. ANAS-dan Bakyhanow we BDU-nyň Taryh fakultetinde Goranmak Geňeşiniň ýanyndaky Ylmy seminar. Professor H. Mammadow häzirki wagtda Azerbaýjan Respublikasynyň Prezidentiniň ýanyndaky Attokary Attestasiýa Geňeşiniň bilermenler geňeşiniň agzasy. 2 monografiýa, 1 okuw kitaby, 5 okuw esbaplary, 1 kitap (terjime), 80-den gowrak ylmy makalalar we konferensiýa materiallary, 20 maksatnama we 2 usulyýet eseri. Ylmy makalalary Russiýa Federasiýasynda, Ukraina, Polşa, Gazagystan we Bolgariýada çap edildi. Mugallym Habil, Bolgariýanyň, Ukrainanyň, Polşanyň we Azerbaýjanyň beýleki slawýan ýurtlarynyň taryhy boýunça ilkinji okuw kitaplaryny we ene dilinde neşirleri çap edip, respublikamyzda slawýan okuwlaryny öwretmekde we öwrenmekde möhüm goşant goşdy Bu terjimehal, ýokary okuw jaýlarynda 30 ýyldan gowrak tejribesi bolan mugallym we alym üçin baý tejribäni görkezýär. Arhiwlerde we kitaphanalarda sary reňkli kagyzlaryň arasynda birnäçe sagatlap gözlemek, gözleg obýekti bolan sebitlerde wagt geçirmek sabyr, çydamlylyk we erk talap edýär. Bakuw slawýan uniwersitetiniň "Jemgyýetçilik ylymlary we sebitleýin gözlegler" fakultetiniň dekany Habil Mammadowyň durmuş taryhy bilen has az tanyş adam hökmünde, zähmetiniň we tutanýerliliginiň az böleginiň şu terjimehalda ýazylandygyny aýdyp bilerin. Azerbaýjanyň, Europeanewropa we Gündogar ýurtlarynyň taryhy, Dünýäniň syýasy taryhy, Täze döwrüň taryhy, Etnologiýa, Halkara gatnaşyklaryň taryhy, Geopolitika we ş.m. generationaş nesle sapak berýän, ýüzlerçe hünärmeni taýýarlady, birnäçe PhD talyplarynyň we dissertasiýalarynyň ylmy gözegçisi boldy we gymmatly maslahatlary bilen olara ýolbaşçylyk etdi. Ony tanaýan adamlar Abeliň mugallymynyň gyzgyn häsiýetli adamdygyny bilýärler. Uniwersitetiň jemgyýetçilik, ylmy we medeni durmuşyna işjeň gatnaşýar. Bakuwyň halkara ynsanperwerlik forumy ýaly halkara konferensiýalara gatnaşdy. Cultureokary medeniýet, intellektual we nazaryýet okuwy uniwersitetiň ýolbaşçylary Abel tarapyndan ünsden düşmedi mugallym bölüm müdirinden dekan derejesine çykdy "Içindäki yşyk daş-töweregi ýagtylandyryp bilmeýän bolsa, öçürilen ýaly" - Abu Türhan owadan aýtdy. Abel mugallymyň yşygy daş-töweregi we daşarda yşyklandyryp biler Jenap Habil 2019-njy ýylda Kürdemirden intellektuallary ýygnamaga başlan birleşigi döredeninde tanyşdyk. Men onuň hakda öňem eşidipdim, ýöne onuň bilen duşuşmadyk. PU-ny resmi taýdan tassyklap bilmesek-de, diňe bir ýurduň daşynda ýaşaýan we işleýän watandaşlarymyzdan ybarat intellektuallar toparyny döredip bilendigimiz hakykat. Uly höwes bilen bileleşigiň töweregine intellektuallary we ýazyjylary ýygnadyk. Pandemiýa döwründe birleşigiň başlangyjy bilen köp sanly konferensiýa, webinar we kitap prezentasiýasy geçirdik. 44 günlük Watançylyk urşy döwründe her gün ýeňiş hakda çäreler we diskussiýalar etdik, etrap hassahanasynda bejergi alýan ýaralanan we şehit bolan maşgalalara baryp gördük, ýaşlaryň harby watançylygyny güýçlendirmek üçin onlaýn ýygnaklar geçirdik we köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde çykyş etdik. Uruş ýeňiş bilen gutaransoňam, dynç alyşlarda şehitleriň we weteranlaryň maşgalalaryna köplenç baryp görýärdik, şehitleriň çagalary üçin baýramçylyk dabaralaryny we doglan günleri geçirýärdik, ýurt üçin janyny pida eden şehitlerimiziň hatyralama çärelerine gatnaşýardyk we gabyrlaryna zyýarat etdik. Bu çäreleriň käbirini sanamak isleýärin. 2020-nji ýylyň iýul aýynda Kürdemir gözleg we ýaýratma PU guramasynyň guramasy tarapyndan "XIX asyryň sopuçylygyň merkezi (Nakşibandiýa): Maulana Ismaýil Siraceddin Kurdamiri (Şirwani)" atly ýygnak geçirildi. 2000-e golaý adam - tanymal alymlar, intellektuallar, jemgyýetiň wekilleri “Facebook” sosial ulgamy arkaly göni ýaýlymda onlaýn duşuşyga goşuldy. Şol çärede professor Habil Mammadow diňe bir Azerbaýjanda däl, eýsem Kawkazda, Nearakyn we Eastakyn Gündogarda musulman dünýäsiniň jemgyýetçilik we syýasy durmuşynda uly hyzmatlara eýe bolan Maulana Ismaýil Sirajeddin Kurdamiriniň (Şirwaniniň) ömri we işi barada jikme-jik gürledi Habil Mammadowyň başlangyjy bilen, etrap bilim bölümi Kürdemir TTD PU guramasy tarapyndan V.Gurbanow adyndaky Khonabazar obasynyň orta mekdebiniň 140 ýyllygyna bagyşlanan ylmy webinar konferensiýasy geçirildi. Çärä moderator, Bilim ministrliginiň, Kurdamir etrap uniwersitetiniň, N.Ganjawiniň adyndaky Azerbaýjan edebiýatynyň milli muzeýiniň, AYB, ASU, BSU, BSU, ANAS Taryh instituty, şeýle hem Kanada, Germaniýa, Türkiýe, Russiýa, Russiýa, Russiýa, Russiýa, Russiýa, Russiýa, Russiýa, Russiýa, Russiýa, Russiýa, Russiýa, Russiýa, Russiýa, Russiýa, Russiýa, Russiýa, Russiýa, Russiýa, Russiýa, Russiýa, Russiýa, Russiýa, Russiýa, Russiýa, Russiýa, Russiýa, Russiýa, Russiýa, Russiýa, Russiýa, Russiýa, Russiýa, Russiýa, Russiýa, Russiýa, Russiýa, Russiýa, Russiýa, Russiýa, Kanada Bakuwda ýaşaýandygy we uniwersitetde işleýändigi sebäpli etrapda geçirilen çärelere gatnaşyp bilmese-de, telefon arkaly habarlaşýar, işlerimiz bilen gyzyklanýar, maslahat berýär we degişme bilen maňa: "Deputat şol ýerde bolsa, hemme zadyň gowy boljakdygyna ynanýaryn" -diýdi Şanly ýeňşimizden soň, Habil Mammadow Kürdüstandan gelen 39 şehit hakda Watançylyk söweşinde Watan üçin janyny gurban eden kitabymyň redaktory we sözbaşysy boldy. Çäkli wagtyna garamazdan, şehitlerimiz we watançylygymyz bilen baglanyşykly çärelere höwes bilen gatnaşmagy Habil Mammadowyň watançy we watançydygyny görkezýär Mugallym Habil uly maşgalada ulaldy. Abel, iň yhlasly, iň ümsüm, iň süýji we iň bir gödek, Garagojali obasyndaky yhlasy we yhlasy bilen söýülen Nurkişi we Bagtilanyň 8 çagasynyň bäşinjisi boldy. Hiç haçan goýbermeýän, mugallymlaryň soraglaryna iň çalt jogap berýän, ähli wakalaryň we jemgyýetçilik işleriniň merkezinde bolmagy halaýan bu görmegeý, birneme sypaýy, saryýagyz oglan hem mugallymlarynyň halaýardy. Wagtynyň köpüsini mekdepde, jemgyýetçilik çärelerinde, mekdep kitaphanasynda, kitaplaryň arasynda geçirse-de, ene-atasyna howluda we öý işlerinde kömek edýärdi. Kollektiw fermada köpçülikleýin daýhan bolup işleýän Bagtyla, 8 çagasyny eklemek we öý işleri bilen meşgullanmak üçin wagt tapyp bilmänsoň, Abeliň arassalygyny gowy görýärdi, şonuň üçin gök önümleri ekmekde we ösdürip ýetişdirmekde we ak şerap ýasamakda Habyla kömek sorar. Üç doganyň iň kiçisi Abel, ýuka we ejizdigine garamazdan, özünden has agyr pyçak agramyny göterip bildi. Ol kakasyndan obanyň mallaryna ideg etmegini soraýardy. Abel, Nurkişiniň ejizligini göz öňünde tutup, nobatçylyga gitmegine rugsat bermedi. Sebäbi mallar öri meýdanlarynda ýuwaşlyk bilen bakylanda, Abel hem şeýle kitaphanadan alan kitaplaryny höwes bilen okaýardy. Bu aýratynlyklar - ajaýyp mugallym, jemgyýetçilik işgäri, öýde, howluda we tara işinde başarnyk - Abeliň geljekdäki durmuşyna we karýerasyna ýaýrady. Işleýän kollektiwlerinde elmydama özüni alyp barşy, gyzgynlygy we işewürligi bilen tapawutlandyrýardy. Aýdylyşy ýaly, eýýäm işi, güýji, hormaty we hormaty bolansoň, eli çörege ýetende, ene-atasyna, doganlaryna we uýalaryna goldaw bolupdyr, elmydama kömek etmäge höwes edipdir, kynçylyklary we kynçylyklary başdan geçirýänleriň elini alyp, olara goldaw beripdir. 90 ýaşyna ýeten Bagtyla ejesiniň saglygy barada alada edip, rehim-şepagatyny we söýgüsini gaýgyrmady. Häzirem mugallym Habil boş wagtlary, kellesini döşüne, baglary we gülleri bolan baglaryny, doganlaryny, garyndaşlaryny we goňşularyny we çagalyk ýatlamalaryny ýygy-ýygydan görýän garry ejesini küýseýär. Kürdemiriň iň köne okuw mekdebi (148 ýaş), Khonabazaryň oba mekdebi, çagalyk dostlary we mugallymlary hem her saparyna şatlyk bilen garaşýarlar Habil Mammadow ajaýyp maşgala adamy. Uniwersitet ýyllaryndan bäri söýen taryhçy Lala Hanum bilen durmuş gurdy. Iki akylly, bilimli, özüni alyp baryşly çaga söýgi, birek-birege hormat we hormat esasynda gurlan maşgalada ulaldy. Uly ogly Hikmet Bakuw slawýan uniwersitetiniň halkara gatnaşyklar bölümini Sebitleýin okuwlar boýunça diplom bilen gutardy. Iň kiçi ogly Elçin hünäri boýunça binagär-dizaýnerdi. Elçin, gyzykly taslamalar bilen kärden azat bolan owadan Garabag sebitlerimizdäki gurluşyk we abadanlaşdyryş işlerine gatnaşdy. Mugallym Abiliň iki çagasyndan 3 agtygy bar we agtyklary ony aladaly ata hökmünde gowy görýärler Habil Mammadow, dostlaryna we ýoldaşlaryna ynamdar, goňşularynyň hormatyny gazanan, watanyna wepaly we watançy adam hökmünde hemmeleriň üns merkezinde. Uniwersitet işgärleriniň, alymlaryň we sebitimiziň jemgyýetçiliginiň arasynda gyzykly söhbetdeşlik, ajaýyp alym we ökde guramaçy hökmünde bir orny eýeleýär Ömrüniň 60-njy basgançagyny geçen bir intellektualy tanaýaryn. Güýji, ýaşaýşa bolan söýgüsi, işe bolan höwesi joşýan derýa meňzeýär. Ol paýhas we akyl basgançagyndan doglan güne meňzeş durmuşyň eýesi Habil Mammadow Meniň pikirimçe, zähmetsöýer adamlaryň durmuşda gazananlaryny ýazmak, baha bermek we hödürlemek zerur. Geljekki nesiller üçin bu günüň şaýatlary hökmünde çagalarymyz üçin görelde we görelde bolmak Iterazyjy-publisist, filologiýa filosofiýasynyň doktory, dosent