Ubagup Mahmudowyň 35 ýyl ozal ýazan ýazgylary aýan boldy - näme ýapyldy?

Gözlegçiler Nazim Halilow we Elnur Nasiýew akademik agagub Mahmudowyň 35 ýaşyndaky makalasyny tapdylar (1991-nji ýylda Germaniýanyň Wamberiniň "Amir Teýmur" azerbaýjan dilinde neşir edilen sözbaşy) Publika.az bu makalany gysgaldylan görnüşde okyjylara hödürleýär: "Haçly ýörişler" döwründen başlanan hristian gegemoniýasy syýasaty, Hudaýyň her dürli baýlyk we bereketler bilen bereket beren gündogar halklaryny baý watanlarynda garyplyk derejesinde goýdy we olary Europeanewropa döwletleriniň öňünde ejiz ýagdaýda goýdy Dünýä gegemoniýasyny saklamak üçin ocentewrokentrizm syýasaty Europeewropanyň dünýä taryhynda elmydama “siwilizasiýa” rol oýnandygyny we Gündogaryň oýanmagynyň öňüni almak üçin häzirki zaman siwilizasiýasynyň düýbüni tutan we häzirki zaman dünýämizi ruhy nukdaýnazardan garyplaşdyrýan ähliumumy nygmatlary ýapdy! Günbatar, Rus we Sowet imperiýalarynyň ganly kolonial reimesimleri akyl taýdan ukyply diri adamlary, halklary we halklary obýektler ýaly "görnüşlere" böldi, hatda ölen akyldarlaryň, döwlet işgärleriniň, generallaryň we milli gahrymanlaryň işleri ýapylanda-da, olar ikitaraplaýyn garaldy we birmeňzeş şahsyýetler düýbünden ters pozisiýalardan bahalandy. Häkimiýet başyndaky halkyň wekilleri, adatça, "progressiw şahsyýetler" hökmünde ýazylýardy, ezilen halklaryň görnükli taryhy şahsyýetlerine elmydama "reaksiýa" diýilýärdi Indi her bir mekdep okuwçysy Aleksandr, Sezar, Napoleon, Suworow, Kutuzow, hatda Beýik Piter we Iwan IV-i görnükli generallar we taryhy şahsyýetler hökmünde tanaýar. Sebäbi eserleriň göwrümi we göwrümi mekdep okuw kitaplarynda giň ýer berlen bu şahsyýetleriň her biri hakda ýazylýar we henizem ýazylýar. Alexanderöne Aleksandrdan Napoleona çenli 2000 ýyldan gowrak taryhy döwürde dünýä harby sungaty azyndan bir ädim ösmedimi? Bu "boşlugyň" sebäbi näme? Näme üçin bu döwürde dünýäniň hiç bir döwleti görnükli general öndürip bilmez ?! Emma Hun türkleriniň beýik serkerdesi Çingiz han, Bati Han, Teýmur, ıldyldyrym Baýazid, Konstantinopoly basyp alan Soltan Mehmet, Uzun Hasan, Soltan Selim, Şah Ysmaýyl, Soltan Süleýman, Beýik Şah Abbasy, Nadir Şah we başga-da köp general bolan Pari Parisden uzak ýolagçylara gidenler hakda näme aýdyp bilersiňiz? Dünýä harby ylmyna goşant goşup bilmedilermi ?! Esasy zat, ömrüniň dowamynda ýurtlary basyp alan, goşunlary we serkerdeleri alyp baran we taryhy ösüşiň gidişine işjeň täsir eden bu görnükli şahsyýetler, ölenden soň, özlerine degişli bolan halklara garşy diskriminasiýa syýasaty sebäpli öňe sürlen we "pan-türkizm", "pan-yslamizm" we başga-da köp "yslam" päsgelçilikleriniň öňünde "güýçsüz" bolupdyr. Bir söz bilen aýdylanda, Jahangir bilen Jahangiriň arasynda tapawut bar. Birinji ýagdaýda, basyp almak syýasatynyň "baýramçylygy" üçin müňlerçe adamyň janyny pida eden Aleksandr, Sezar, Napoleon, Kutuzow, zalymlygy sebäpli "Grozny" lakamly Iwan IV we müňlerçe bigünä adamyň süňkleri bilen şähere hüjüm eden we "progressiw şahsyýet" hökmünde Baltika deňzine açylan Piter; ikinji ýagdaýda - beýleki halklar üçin şol bir syýasaty başga bir ýerde durmuşa geçiren türk we türk-mongol generallary "gan dökýän", "ýoldan çykýan ähli zady ýok edýän ýabany goşunlaryň ýyrtyjy ýolbaşçylary" hökmünde häsiýetlendirilýär. Has dogrusy, taryh häzirki nesillere rehimsiz galp görnüşde hödürlenýär. Şu nukdaýnazardan, Russiýa we Sowet imperiýalarynyň garaşsyzlygyna ymtylýan Gündogar ýurtlarynyň taryhy täzeden ýazylmaly, ýoýulmalardan arassalanmaly we görnükli taryhy şahsyýetleriň işleri ýene-de yşyklandyrylmaly. Bir wagtlar neşir edilen we soň gadagan edilen eserleri okyjylara gaýdyp getirmek bu ugurda gaty zerur mesele. Şonuň üçin 1917-nji ýylda Orujow doganlar tarapyndan köne elipbiýde neşir edilen Wengriýaly gündogarşynas German Wamberiniň "Amir Teýmur" eseriniň kiril elipbiýinde okyjylara täzeden hödürlenmegi haýran galdyryjy waka Separatizmiň "direlmegi" - Russiýanyň Europeewropadaky saýlaw meýilnamasyna goldaw Azerbaýjan eýýäm halkara diplomatiýanyň paýtagtlaryndan biri - Aýdin Mirzazade Näme üçin Paşinýan Erdogan bilen gürleşdi? - ereerewanyň Ankaradan bu haýyşlary bar "Baku energiýa hepdeligi": Azerbaýjanda global energiýa meýilnamasy düzülýär Azerbaýjan ýakyn ýyllarda Europeewropa üçin ýaşyl energiýa eksport eder - Wugar Baýramow Pezeshkian hakda syrly habar: Eýranda näme bolýar? Şu günki goroskop: jogapkärçiligiňiz birden artar SEPAH-dan talap: Kuweýt howa menzili ABŞ tarapyndan atyldy Azerbaýjanda elhenç ganhorluk: Ol daýysynyň aýalyny öldürdi - Täzelendi Roza Zargarli Ramzan Kadyrow bilen duşuşygy barada gürrüň berdi: Muny hut özi görkezdi Imişlide güýçli ýangyn - 2 etrapdan goldaw geldi 10,000 manat ogurlady we markaly eşik satyn aldy Töleg kartoçkalary bilen baglanyşykly täzelik Azerbaýjanda amala aşyrylar Ningyldyrym, doň - Howa duýduryşy