Japanaponiýada käwagt Azerbaýjany bir tabak duşbara bilen tanyşdyrýaryn - SÖVIGI

2017aş Azerbaýjan agagut Şakizadeh, 2017-nji ýylda Prezident stipendiýasy bilen sylaglandy, soňra nahar bişirmek boýunça milli ýaryşlarda ýeňiji boldy we häzirki wagtda Japanaponiýada emeli intellekt öwrenýär, başgaça ösüş ýoluny aldy. Bütindünýä nahar bişirmek ýaryşlaryndan Japaneseaponiýanyň uniwersitet otaglaryna çenli bu ýol şahsy ösüş we halkara tejribesi taýdan ajaýyp Modern.az-yň "Diasporanyň sesi" taslamasy, daşary ýurtlarda ýaşaýan we dürli ugurlarda üstünlik gazanan azerbaýjanlylary tanatmagy maksat edinýär Taslama, şahsy hekaýalaryny we azerbaýjan diasporasynyň umumy suraty bilen baglanyşykly nokatlaryny görkezýär Şeýlelik bilen, bu gezek "Diasporanyň sesi" -niň myhmany Japanaponiýanyň Nara Ylym we Tehnologiýa Institutynyň ikinji ýyl talyby, Prezident stipendiýasynyň ýeňijisi, MEXT (Japanaponiýa Döwlet stipendiýasy) ýeňijisi we nahar bişirmekden emeli intellektual gözleglere çenli dowam edýän agagut Şakizadeh Ine, onuň bilen söhbetdeşlik: Nahar bişirmekde üstünlikden Japanaponiýada ylym we tehnologiýany öwrenmek üçin syýahatyňyz şu gün nähili geçdi? Durmuşyňyzda nähili öwrülişik boldy? - Aslynda, bu ýol ilkinji seredişde nahar bişirmekden tehnologiýa çenli geň bolup görünýär. Itöne men muny gapma-garşylyk hökmünde däl-de, iki sany goşmaça gyzyklanma hökmünde görýärin. Uzak wagtlap nahar bişirmek meniň üçin diňe bir güýmenje däldi. Bir gün CASA aşpez mekdebiniň ýaryşyna gatnaşyp, ýeňiş gazandym. Bu maňa ol ýerde mugt okamaga mümkinçilik berdi. Şol pursat durmuşymda öwrülişik pursaty boldy, sebäbi ençeme ýyllap islän zadym - hünär aşpezlik bilimi hakykata öwrüldi. Käwagt biri gapynyň açylmagyna garaşýar we şol gapy açylanda içerde dünýäniň nähili uludygyny görýär. CASA-daky wagtym maňa köp zat öwretdi - diňe reseptler däl, takyklyk, estetika, ahyryna çenli iş tapmak ... Gyzykly tarapy, bu häsiýetler soň maňa tehnologiýa we gözleg pudagynda hyzmat etdi. Japanaponiýa gelensoň, hemme zat hasam giňeldi. Häzirki wagtda programmirlemekde emeli intellektiň ulanylyşyny, hususan-da AI gurallarynyň hakyky programma üpjünçiligini işläp düzmek gurşawynda, kod gözden geçiriş proseslerinde we işläp düzüjiler bilen hyzmatdaşlykda gözleg geçirýärin. Nahar bişirmek maňa nädip etmelidigini öwreden bolsa, tehnologiýa maňa näme üçin işleýändigini soramagy öwretdi. Ikisi bilelikde pikir edişimden has gowy kombinasiýa boldy. - Adamlar adatça ABŞ we Europeanewropa ýurtlaryny saýlanda näme üçin Japanaponiýany saýladyňyz? MEXT programmasynda ýeňiş gazanmak prosesi nähili boldy we maşgalaňyz bu karara nähili garady? - reallyaponiýany saýlamagym köpleri geň galdyrdy diýmek isleýärin. "Näme üçin ABŞ däl, näme üçin Europeewropa däl?" - Bu soragy gaty eşitdim ... meöne meniň üçin jogap hemişe düşnükli. Uzakdanam Japanaponiýa maňa hemişe başga bir jemgyýet, tertipli, çuňňur, gymmatlyklaryna wepaly ýaly görünýärdi. Cultureaponiýa öz medeniýetini we däp-dessurlaryny gorap saklamak bilen dünýä üçin seýrek duş gelýän jemgyýetleriň biridir. Bu utgaşyk meni özüne çekdi. Mundan başga-da, gözleglerimi geçiren ýerim takyk Japanaponiýada bolup, uniwersitetleriň programmirlemekde emeli intellektiň ulanylmagy üçin güýçli akademiki gurşawy bar. MEXT - Japanaponiýanyň hökümet stipendiýasy aňsat bolmady. Resminamalar, ekzamenler, söhbetdeşlikler ... Her tapgyr çynlakaý taýýarlygy talap edýär. Emma bu prosesde özüm we isleýän zadym hakda köp zat öwrendim. Kabul ediş habaryny alan günüm, ynanmak kyn, dogrymy aýtsam. Maşgalamyň garaýşy barada aýdylanda bolsa, olar elmydama meniň arkamda boldular. "Japanaponiýa, uzakda" diýdiler, ýöne hiç kim "gitme" diýmedi. Bu goldaw meniň üçin gaty möhümdi, sebäbi diňe şeýle karar bermek kyn. Maşgalanyň arkasynyň bardygyny bilmek adama köp güýç berýär Azerbaýjandan düýbünden başga bir jemgyýete uýgunlaşmak kynmydy? Ilki bilen iň geň galdyryjy ýa-da kyn pursatlar haýsylardy? - Dogrusyny aýtsam, uýgunlaşma prosesi meniň pikir edişimden has kyn we gyzykly boldy. Iň uly päsgelçilik dil boldy. Japanaponiýa gelenimde ýapon dilini bilmeýärdim, şu ýerde öwrendim. Ilki bilen hatda ýönekeý işleri etmekde-de kynçylyk çekýärdim - mysal üçin, supermarketde bir zat soramak ýa-da döwlet edarasynda resminamalary çözmek. Adam köp zady öz dilinde awtomatiki çözýär, ýöne daşary ýurt dilinde her sözlem hakda öňünden pikirlenmeli. Esasanam ilkinji aýlarda ýadaw bolup biler Nara özboluşly şäher, Tokionyň tizligi ýok, has asuda, has adaty. Bir tarapdan, bu uýgunlaşmagy aňsatlaşdyrdy, sebäbi durmuşyň ritmi has ölçelýär. Meöne men iň köp garrylaryň durmuş derejesi oňyn garaşylmady. Azerbaýjanda garry adamlaryň durmuşy belli bir ýaşdan soň gysgalýar diýen umumy täsir. Japanaponiýada bolsa, 70-80 ýaşly adamlaryň işjeň, garaşsyz we durmuşa wepalydygyny gördüm. Olar öz işlerini edýärler, jemgyýetçilik ulaglaryndan amatly peýdalanýarlar we jemgyýetçilik durmuşyny dowam etdirýärler. Bu maňa gaty täsir etdi, bu ýerde ýaşyň durmuşy çäklendirmeli däldigini has açyk gördüm. - Azerbaýjan bilen Japanaponiýanyň jemgyýetlerini deňeşdirseňiz, iki ýurduň arasyndaky iň uly meňzeşlik we iň çynlakaý tapawut näme? - Iki ýurdy deňeşdirmek elmydama gyzykly, sebäbi adamlar köplenç tapawutlary görýärler we meňzeşliklere üns bermeýärler. Aslynda, Azerbaýjan bilen Japanaponiýanyň jemgyýetleriniň arasynda meniň pikir edişimden has köp umumylyk bar. Iki medeniýetde-de ýaşululara hormat gaty güýçlidir. Japanaponiýada garrylara nähili garalýandygy we olara baha berilmegi, biziň üçin edil başga bir görnüşde beýan edilendigini ýada saldy. Maşgala gymmatlyklary iki jemgyýetde-de möhümdir. Tapawutlar barada aýdanymda, iň köp üns berýän zadym sosial häsiýet. Japanaponiýada köpçülik ýerlerinde ses az bolýar we her kim biri-biriniň şahsy giňişligine hormat goýýar. Metroda telefonda hiç kim gaty ses bilen gürleşmeýär, hiç kim sizi itenok. Şeýle bir tebigy akýar welin, birneme wagt geçenden soň özüňizi sazlaýandygyňyzy duýarsyňyz. Japaneseaponlaryň daşary ýurtlulara bolan garaýşy garyşyk, ne açyk, ne-de uzak. Olar mylakatly, elmydama kömek etmäge taýyn, ýöne çuňňur aragatnaşyk gurmak üçin wagt gerek. Beýleki tarapdan azerbaýjanlylar ilkinji duşuşykdan has ýyly we nätanyş adamlar bilen çalt gatnaşyk gurup bilerler. Bu tapawudy ne gowy, ne erbet diýip hasaplaýaryn, diňe iki dürli medeni kod Japanaponiýanyň bilim ulgamyna nähili garaýardyňyz? Azerbaýjan bilen Japaneseaponiýanyň uniwersitetleriniň arasynda esasy tapawutlar näme? - Japaneseapon uniwersitetindäki bilim ulgamy meniň üçin hakyky garaşylmadyk zatdy. Azerbaýjandaky bilim prosesi, ekzamene näderejede gowy jogap berilýändigi öwrenilen zatlara däl-de, has köp synag merkezine esaslanýar. Japanaponiýada başgaça çemeleşmäni gördüm. Bu ýerde çynlakaý synaglardan däl-de, "näme öwrendiň, nädip ulanyp bolar" diýen sorag merkezde. Hasabatlar, taslamalar, çekişmeler - bular ýatda saklamak däl-de, okuwçynyň hakyky pikirini açýar. Sapaklarda berlen erkinlige-de geň galdym. Talyp mowzugy özi ugrukdyrýar, öz soraglaryny düzýär. Ilkibaşda bu kyn ýaly görünýär, sebäbi bize "aýdylmagyna garaşmak" hakda has köp terbiýelendi. Emma birneme wagt geçensoň, bu erkinligiň nähili gymmatlydygyna düşünersiň. Azerbaýjan bilim ulgamy Japanaponiýadan bir zat aljak bolsa, bu çemeleşme bolmaly - okuwçyny passiw diňleýji däl-de, işjeň akyldar hökmünde görmek. - Nahar bişirmek pudagynda üstünlik gazandyňyz we häzirki wagtda tehnologiýany öwrenýärsiňiz. Bu iki dürli meýdan dünýägaraýşyňyza nähili täsir etdi? - Bu iki ugry birleşdirmek başda geň bolup görünmegi mümkin, ýöne meniň üçin olar hemişe biri-birini doldurýarlar. Nahar bişirmek maňa gaty möhüm bir zady öwretdi - halaýan zadyňyz üçin hem näçe sabyr we tehnika talap edilip bilner. Adam bir zady gowy görýän bolsa, aňsat bolar öýdýär. Emma aşhanada söýginiň ýeterlik däldigini öwrendim, takyklyga, gaýtalanmaga we ünsi jemlemeli. Bu düşünje tehnologiýada we gözleglerde deň derejede işledi. Başga bir tarapdan, nahar bişirmek diňe meniň üçin iş däl, ýoldan çykmagyň bir usulydyr. Uzakly gün gözlegden ýa-da ekranyň öňünde birnäçe sagatlap oturanymdan soň, aşhana girmek maňa aýratyn rahatlyk berýär. Eller işleýär we akyl dem alýar. Bir nukdaýnazardan seredilende, bu iki ugur biri-birini deňleşdirýär - biri meni pikirlenmäge mejbur edýär, beýlekisi bolsa dynç almagy öwredýär. Belki, bu durmuşdaky iň oňat utgaşykdyr - bir zat sizi öňe sürýär, beýlekisi sizi yzyna getirýär Japanaponiýada ýaşamagyň bahasynyň ýokarydygy aýdylýar. Azerbaýjanly okuwçy hökmünde bu hakykatmy? - Olar maňa bu soragy köp berýärler. Jogabym elmydama birmeňzeş: ýagdaýa bagly. MEXT stipendiýasy talyp durmuşy üçin ýeterlikdir. Dogry meýilleşdirýän bolsaňyz, özüňizi gaty çäkli duýman rahat ýaşap bilersiňiz. Emma käbir çykdajylar hakykatdanam ýokary. Ulag bu zatlaryň başynda, Japanaponiýada otlylara we metrolara sarp edilen pul aýlyk býudjetde möhüm orny eýeleýär. Gök önümler we miweler hem gaty gymmat. Bakuwda bazardan arzan satyn alýan zatlaryňyz bu ýerde has gymmat. Esasanam bu geň galdyryjy bolup biler. Bigöne uly surata seretseň gyzykly bir zat görýärsiň, Bakuwda we Japanaponiýada bir adam üçin aýlyk çykdajy takmynan. Tapawut, çykdajy gurluşynyň üýtgemegi. Bakuwda käbir zatlar arzan, käbirleri gymmat, ýöne Japanaponiýada bu deňagramlylyk başgaça döredilýär. Şonuň üçin "Japanaponiýa gymmat" diýmek düýbünden dogry däl. Has takygy, "Japanaponiýa başgaça gymmat" Japaneseaponlaryň uzak ýaşamagynyň sebäbi näme diýip pikir edýärsiňiz? - Japaneseaponlaryň uzak ömri dünýäde giňden ara alnyp maslahatlaşylýan mowzuk we bu ýerde ýaşanyňyzda bu syryň nämedigine has gowy düşünersiňiz. Munuň aňyrsynda birnäçe sebäp bar diýip pikir edýärin. Birinjiden, iýmit medeniýeti. Japaneseaponlar köplenç az iýýärler, ýöne gowy iýýärler. Bölümler kiçi, ingredientler ýönekeý. Bu medeniýetde iýmit we isripsizlik ýok, hatda stoluň üstünde galan iýmitleri zyňmak hem bu ýerde günä hasaplanýar. Bu garaýşyň özi sagdyn durmuş ýörelgesine esas döredýär. Ikinjisi, fiziki işjeňlik. Japaneseaponlar sporty durmuşynyň aýrylmaz bölegine öwürdiler. Bu ýerde garrylaryň irden seýilgähde ýöräp, maşk edişlerini görmek adaty bir zat. Gabat gelmek olar üçin ömürlik endikdi. Üçünjisi, meniň pikirimçe, iň möhümi - maksatly ýaşamak. Ikaponiýada "ikigai" düşünjesi bar, takmynan "ýaşamagyň sebäbi" diýmegi aňladýar. Haçan-da adamyň maksady, gyzyklanmasy, tertibi, ýaşyna garamazdan, durmuşa bolan ygrarlylygy güýçlidir. Muny bu ýerdäki garrylarda aýdyň görüp bilersiňiz. Hemmesini bir ýere jemläniňizde uzak ömür tötänlik däl-de, durmuş pelsepesiniň netijesidir. - technologiesaponiýada gündelik durmuşda tehnologiýalar nähili duýulýar? - Adamlar Japanaponiýa hakda pikir edenlerinde, robotlar, ýokary tizlikli otlylar we iň täze tehnologiýa derrew ýada düşýär. Bu düşünje düýbünden ýalňyş däl, ýöne düýbünden dogry däl. Bu ýerde ýaşasaňyz, gyzykly bir kontrast görýärsiňiz. Bir tarapdan, robot garaşýanlar, awtomatlaşdyrylan ulgamlar we dünýäde iň takyk jemgyýetçilik transporty bar. Beýleki tarapdan, faks henizem ulanylýar. Käbir resmi resminamalar prosesi entek onlaýn çözülenok, şahsy habarlaşmagy we kagyzlary doldurmagy talap edýär. Ilkinji gezek göreniňizde, tehnologiýa ülkesi diýlip atlandyrylýan ýerde bu görnüş hakykatdanam garaşylmadyk ýagdaýda bolup bilmersiňiz. Bu gapma-garşylygyň sebäbi ýapon jemgyýetiniň özgerişlerden gaty seresap bolmagydyr diýip pikir edýärin. Täze tehnologiýalary kabul edýärler, ýöne köne ulgamlary terk etjekdiklerine ynanmak isleýärler. Bu käwagt haýal ýaly bolup görünýär, ýöne takyklyk we ygtybarlylyk düşünjesiniň tersidir. Netijede, Japanaponiýada tehnologiýa durmuşyň her bir bölegine deň tizlik bilen girmedi, käbir ugurlarda dünýäden öňde, käbirlerinde bolsa siziň pikiriňiziň arkasynda durýar. Bu ony has gyzykly ýere öwürýär Japaneseaponiýanyň ýaşaýjylary daşary ýurtlulara nähili garaýarlar? - Japaneseaponlaryň daşary ýurtlulara bolan garaýşy barada köp zat aýdylýar, ýöne hakykat elmydama aýdyňdyr. Japaneseaponlar köplenç mylakatly we daşary ýurtlulara kömek edýärler. Köçede ýitirim bolanyňyzda ýa-da bir zat tapyp bilmeseňiz, elmydama size kömek etmäge taýyn. Käwagt, dilini bilmeselerem, yşaratlar we ýüz keşpleri bilen habarlaşmaga synanyşýarlar. Bu yhlas adamy hemişe gyzdyrýar. Emma şol bir wagtyň özünde belli bir aralyk bar. Japaneseaponlar daşary ýurtlular bilen gyzyklanýar, ýöne çuňňur aragatnaşyk üçin wagt gerek. Bu sowuklyk däl, diňe medeni seresaplyk. Olar köplenç hiç kim bilen şahsylaşmaýarlar, bu ýaponlarda-da, daşary ýurtlularda-da bolýar. Iň gyzykly zat, daşary ýurtly bolmak käwagt, esasanam Nara ýaly asuda şäherlerde bolýar. Adamlar seredýärler, käwagt geň galýarlar. Emma bu pikirlerde duşmançylykdan has köp gyzyklanma bar. Wagtyň geçmegi bilen oňa öwrenişdiň, käte hatda ýylgyrýarsyň. Umuman aýdanyňda, Japanaponiýada daşary ýurtly hökmünde özüňi ne içerde, ne-de daşarda duýýarsyň. Bu aralyk giňişlik käwagt kyn bolup biler, ýöne bu siziň medeniýetiňize bolan gatnaşygyňyzy hasam güýçlendirýär. - Siziň pikiriňizçe Azerbaýjan Japanaponiýadan näme öwrenmeli we tersine? - Bu sorag iki ýurda-da söýgi bilen çemeleşmegi, birini asmana götermegi ýa-da beýlekisini peseltmegi talap edýär. Meniň pikirimçe, Azerbaýjanyň Japanaponiýadan öwrenip biljek iň möhüm zady jemgyýetçilik düzgün-nyzamy we jemgyýetçilik hyzmatlarynyň netijeliligi. Machinesaponiýada döwlet tehnikasy gaty takyk işleýär - transportdan býurokratik proseslere çenli hemme zatda tertip-düzgün bar. Jemgyýetçilik ýerlerine hormat goýmak, umumy emläk barada alada etmek, bular Japanaponiýadaky bilimden, maşgaladan we jemgyýetden gelýän gymmatlyklar. Bu medeniýeti bir gijede gurup bolmaýar, ýöne oňa tarap ädim ätmek mümkin. Azerbaýjandan Japanaponiýanyň öwrenip biljek zady, aragatnaşygyň ýylylygy we açyklygy. Japaneseaponlar mylakatly, ýöne käwagt bu sypaýçylyk päsgelçilik bolýar - duýgulary beýan etmek, göni gürlemek kyn. Azerbaýjanlylar adamlar bilen çalt aragatnaşyk gurmak we çyn ýürekden gatnaşyk gurmak ukybyna eýedir. Bu mylaýym aragatnaşyk stili şahsy we hünär durmuşynda örän gymmatlydyr. Sometimesaponiýada munuň käwagt ýetmezçiligi ýaly duýýaryn. Iki ýurduňam biri-birinden öwrenmeli zatlary köp, ýöne munuň üçin ilki bilen biri-birini diňlemeli. - liveaşamak we işlemek üçin Azerbaýjany ýa-da Japanaponiýany saýlardyňyzmy we näme üçin? - Bu soraga jogap siziň pikir edişiňizden has çylşyrymly we dogrymy aýtsam gelýär. Ikisini-de gowy görýärin, ýöne ikisini-de doly manyda "saýlamak" islämok. Azerbaýjan meniň köküm - maşgalam, dilim, medeniýetim, özümi doly duýýan ýerim. Japanaponiýa meni ulaltdy - pikirimi giňeltdi, hünär durmuşymy düzdi we maňa özüm hakda köp zat öwretdi. Meniň üçin bu iki ýer biri-birine alternatiwa däl, biri-birini doldurýan iki dünýä. Birini saýlamak, maňa dogry däl ýaly beýlekisinden ýüz öwürýän ýaly Againene-de bir mümkinçilik bar bolsa, Azerbaýjandan Japanaponiýa okamagy saýlardyňyzmy? - Hawa, men bu ýerde ikirjiňlenmerin. Japanaponiýa diňe meniň üçin okuw ýeri däldi. Bu ýere gelenimde, talypdym, ýöne şu ýyllarda özüme, dünýägaraýşymy we has gowy isleýän zadymy düşündim. Şeýle üýtgeşiklik hemme ýerde bolup geçmeýär, oňa dogry gurşaw, dogry wagt, dogry batyrlyk gerek. Şeýle hem dil, medeni tapawutlar, aralyk ýaly kyn pursatlar boldy. Emma bu kynçylyklaryň her biri maňa bir zat öwretdi. Adam rahatlyk zonasyndan çykman näçe ösüp biler? Şonuň üçin ikinji gezek doglan bolsam, şol ýoly saýlardym. Belki batyr bolardym, has ir ädim ätdim. Theöne ahyrky nokat şol bir bolar, Japanaponiýa. - Daşary ýurtda ýaşamak adamyň öz ýurduna bolan garaýşyny üýtgedýär diýýärler. Japanaponiýada ýaşanyňyzda, Azerbaýjana başgaça seredip başladyňyzmy? - Daşary ýurtda ýaşamak adamy öz ýurduna has ünsli garamaga mejbur edýär. Uzakdan hemişe adaty hasaplaýan zadyňyzy, aslynda nähili gymmatlydygyny görýärsiňiz. Azerbaýjanda iň köp küýseýän zadym, maşgala we iýmit. Emma munuň aňyrsynda has çuňňur bir zat bar: öz halky bilen bile bolmak rahatlygy. Azerbaýjanda köçäniň, bazaryň, goňşularyň hemme ýerinde adamlaryň pikirlenişinde, degişmelerinde we dünýägaraýyşlarynda tanyşlyk duýgusy bar. Daşary ýurtlarda bolsa, her bir aragatnaşyk belli bir derejede ünsi talap edýär - düşünilmezlik üçin medeni kodlary okamak. Bu ýadaw däl, ýöne Azerbaýjanda şol mähirli we uzak gatnaşyklaryň ýoklugyny duýýarsyňyz. Bakuda gaýdyp baranymda, Japanaponiýanyň asuda sosial gurşawyny küýsedim, bu tertip-düzgüni we şahsy giňişlige hormat goýmagy isleýärin. Bular adamyň düşünmän öwrenişen zatlary, ýok bolanda has aýdyň bolýar. Japanaponiýada ýaşanymda, Azerbaýjana bolan garaýşym köplenç üýtgemedi - men öz ýurdumy hemişe söýýärin we bu duýgy saklanýar. Belki, käbir gymmatlyklarymyzyň - mylaýymlygymyzyň, myhmansöýerligimiziň näderejede üýtgeşikdigine has gowy düşündim. Käwagt uzakdan seretseň iň ýakynlaryny has aýdyň görýärsiň Azerbaýjan bilen Japanaponiýada nädip tanyşdyryp bilersiňiz? Japaneseaponlaryň biziň ýurdumyz hakda iň köp berilýän soraglary haýsylar? - Azerbaýjany Japanaponiýada ösdürmek meniň üçin jogapkärçilik we lezzet. Birnäçe ýyl ozal Azerbaýjan hakda bilýän ýaponlar ýokdy. Exöne sergiden soň ýagdaý üýtgedi, indi iň bolmanda adymyzy eşiden adamlar bar, käbirleri geografiki ýerleşişimizi bilýärler. Bu kiçijik üýtgeşiklik ýaly bolup görünmegi mümkin, ýöne daşary ýurtda ýaşaýan biri üçin "Azerbaýjan? Hawa, bilýärin!" eşitmek üçin aýratyn şatlyk berýär. Japaneseaponlar geografiýamyzy we medeniýetimizi iň gyzykly hasaplaýarlar - Hazar deňzi, Kawkaz, Gündogar bilen Günbataryň arasyndaky pozisiýamyz olary pikirlenmäge mejbur edýär. "Siz musulman ýurt, ýöne ..." bilen başlaýan köp sorag bar. Azerbaýjany bolsa iýmit arkaly iň gowy bilýän dilim bilen tanyşdyrýaryn. Japaneseapon dostlarym üçin azerbaýjan naharyny bişirenimde, ýüzlerindäki sözler hemişe birmeňzeş, ilki seresaplylyk bilen, soň bolsa doly kanagat bilen bolýar. Iýmit ähli dil päsgelçiliklerinden geçýär. Bir palaw, bir tabak duşbara - bularyň hiç hili terjimesi gerek däl. Meniň pikirimçe, bu milleti tanatmagyň iň yhlasly usulydyr. - Daşary ýurtda ýaşaýan ýaş azerbaýjan hökmünde diaspora işjeňligine nähili baha berýärsiňiz? - Daşary ýurtda ýaşaýan ýaş azerbaýjan hökmünde, her gün diaspora işjeňliginiň möhümdigini duýýaryn. Adam öz ýurdundan uzakda bolsa, özüni görkezýär we iki medeniýetiň arasynda köpri hökmünde hereket edýär. Döwlet komitetiniň diaspora bilen işleşmegi Özüm "Tomus lagerinde" ýaşadym we bu tejribe meniň üçin gaty gymmatlydy. Dünýäniň dürli ýurtlaryndan bolan azerbaýjanly ýaşlar bilen tanyşmak we olaryň hekaýalaryny diňlemek özi üçin uly baýlykdyr. Ol ýerde eden dostlugym şu güne çenli dowam edýär. Honestöne dogrymy aýtsam, bu ugurda has köp iş edilip bilner. Meniň pikirimçe, çäreler köplenç we dürli ugurlarda geçirilmeli. Diňe medeni taýdan ösdürmek bilen çäklenmän, ýaşlar üçin hünär derejesini ýokarlandyrmak, aragatnaşyk gurmak we öz ugurlarynda hyzmatdaşlyk etmek üçin mümkinçilikler hem döredilmelidir. Azerbaýjan ýaşlarynyň daşary ýurtlardaky mümkinçilikleri ägirtdir we bu potensialy dogry ugrukdyrmak üçin yzygiderli we manyly platformalar zerurdyr Komitet tarapyndan gurnalan VI "Tomus lagerine" gatnaşmagyňyz size näme getirdi? - "Tomus lageri" meniň üçin garaşyşymdan has gymmatly tejribe boldy. Dünýäniň dürli ýurtlaryndan gelen azerbaýjanly ýaşlar bilen bilelikde bolmak, öz-özünden aýratyn bir duýgy. Biziň hemmämiz dürli ýurtlarda ýaşaýarys, dürli ugurlarda işleýäris we dürli tejribeleri başdan geçirdik. Emma şol bir dilde gürleýäris, şol bir gymmatlyklary paýlaşýarys. Bu hyzmatdaşlyk adamlary has ýakynlaşdyrýar. Lagerde iň köp baha beren zadym, diňe diňlemek we gitmek däl-de, eýsem, gatnaşan, pikir alyşan we pikir alyşýan ýerlerimizdäki mazmunly okuwlar we seminarlar. Şeýle pursatlarda töweregiňizdäki adamlar bilen has içgin tanşarsyňyz. Resmi çärä däl-de, söhbetdeşligiň ortasynda kimdir biriniň sözleminden ýa-da soragyndan adamy taparsyňyz. Hut şu pursatlar ýatda saklanýar. Ol ýerde eden dostlugym şu güne çenli dowam edýär. Dürli ýurtlardan gelen adamlar bilen tanyşmak we şol bir platformada dürli ugurlarda işlemek bu baglanyşyklaryň wagtyň geçmegi bilen ähmiýetini görkezýär. Lager, dogry gurşawda dogry adamlar bilen duşuşyp bilseňiz, daşary ýurtda bolmak ýalňyz däldigini ýene bir gezek ýatlatdy. - Garabaga ilkinji gezek baryp göreniňizde, basyp alyşdan azat bolan nähili duýgularyňyz bardy? - Japanaponiýadan, dünýäniň beýleki künjeginden gelip, ilkinji gezek biriniň topragyna aýak basmak, ony söz bilen doly beýan etmek kyn. Men Şuşany gördüm. Çagalykdan eşiden Şuşa aýdymlarda we goşgularda ýaşaýar, indi meniň öňümde. Käwagt adam şeýle bir köp duýgy bilen bir ýer bilen tanyşýar welin, ol ýere baranda daşary ýurtly we tanyş ýaly görünýär. Edil şuşada duýdum. Ol ýerde görenlerim garyşyk duýgulary döretdi - bir tarapdan ýyllaryň yzlary, beýleki tarapynda bolsa täzeden gurlan, janlanýan toprak umydy. Destroyedok edilen binalaryň gapdalynda ýokary galýan täze binalar, ümsümlik, şol howa - bilelikde bilelikde gaty güýçli bir zatdy. Mostöne iň ýadyma düşen duýgy buýsançdy. Daşary ýurtda ýaşaýan adam hökmünde köplenç Azerbaýjany düşündirmeli, öňe sürmeli we goramaly. Şuşada hiç zady düşündirmegiň zerurlygy ýokdy, diňe şol ýerde bolmak ýeterlikdi. Ol ýerde duranda, käbir zatlar aýtman gidýär. - Japanaponiýa gitmek isleýän ýaş azerbaýjanlylara ilkinji maslahatyňyz näme? Geljekdäki meýilnamalaryňyz näme? - Japanaponiýa gitmek isleýän ýaşlara ilkinji maslahatym ýönekeý - medeni üýtgeşmä taýyn boluň. Bu sözlem aňsat görünýär, ýöne aslynda diňe ýaşanyňyzda manysyna düşünýärsiňiz. Japanaponiýa sosial mediýada görýänleriňizden has owadan we çylşyrymly. Anime, syýahatçylyk suratlary, "kawaii" medeniýeti - bular Japanaponiýanyň diňe bir gatlagy. Hakyky durmuşda başga bir jemgyýetçilik tertibi, başga aragatnaşyk stili, dürli garaşmalar bar. Bu zatlary kitapdan öwrenip bilmersiňiz, diňe şolardan geçip düşünersiňiz. Şonuň üçin iň esasy zat açyk bolmakdyr. Hemme zady öňünden bilýän ýaly edip, ýalňyşlyklardan gorkmazlyk, tapawudy problema hökmünde däl-de, öwrenmäge mümkinçilik hökmünde görmek. Dil bilmeseňizem, şu ýerde-de öwrendim, bu size päsgel bermesin. Geljekdäki meýilnamalarym barada aýdanymda, häzirki wagtda bilimimi has ýokary derejä çykarmak hakda pikir edýärin. Çuňňur öwrenmek we gözleglerimde has köp zat öwrenmek isleýärin. Ondan soň, men henizem açyk saklaýaryn - durmuş käwagt meýilnamalardan has gyzykly usullary görkezýär