Täjigistan-Hytaý hyzmatdaşlygyny çuňlaşdyrmaga itergi berýän zat - Emomali Rahmonyň Pekine saparyndan öň

BAKU, Azerbaýjan, 11-nji maý Bu sapar Täjigistan-Hytaý hyzmatdaşlygynyň, söwda we senagatdan başlap, logistika, ylmy alyş-çalyş we infrastruktura howpsuzlygy ýaly ep-esli giňelmegi bilen amala aşyryldy. Soňky ýyllarda Hytaý Täjigistanyň esasy ykdysady hyzmatdaşlaryndan biri hökmünde özüni berkitdi, ikitaraplaýyn meýilnama adaty maýa goýum hyzmatdaşlygyndan has giňeldi Täjigistan bilen Hytaýyň arasyndaky söwda dolanyşygy geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 152,7% artyp, 2026-njy ýylyň ýanwar aýyndan mart aýyna çenli 790,2 million dollara ýetdi. Täjigistanyň Hytaýa eksporty 204,9 million dollar, import 585,3 million dollar boldy. Täjigistanyň umumy eksportynyň 39,9% -ini we importynyň 27,1% -ini Hytaý tutdy 2025-nji ýylda Hytaýyň Täjigistanyň daşary söwda dolanyşygyndaky paýy 26,4% -e ýetdi. Täjigistanyň Hytaýa eksporty 523,8 million dollardan geçdi, import bolsa 2,33 milliard dollara ýetdi. Hytaý bilen söwda dolanyşygy 2024-nji ýyl bilen deňeşdirilende 145,7% ýokarlandy Bu fonunda Duşanbe we Pekin senagat we tehnologiýa hyzmatdaşlygyny giňeltmegi dowam etdirýärler. Maý aýynyň başynda Täjigistanyň Senagat we täze tehnologiýalar ministri Şerali Kabir Hytaýyň Täjigistandaky ilçisi Gu Jijun bilen gepleşik geçirdi. Taraplar döwlet baştutanlarynyň derejesinde gazanylan şertnamalaryň ýerine ýetirilişi, täze bilelikdäki taslamalar we senagat pudagyny döwrebaplaşdyrmak meselesini ara alyp maslahatlaşdylar Ulag we logistika hyzmatdaşlygy hem güýçlenýär. Sebit Täjigistan bilen baglanyşykly täze ugurlary eýýäm durmuşa geçirip başlady. Hususan-da, ilkinji konteýner otly Hytaý-Gyrgyzystan-Özbegistan-Täjigistan ugry boýunça ýola goýuldy. Taslama Özbek "Oztemiryo'lkonteyner" kompaniýasynyň we Özbek-Hytaý bilelikdäki kärhanasy UTK International Logistic Co., Ltd.-iň gatnaşmagynda durmuşa geçirilýär Şol bir wagtyň özünde Täjigistan we Özbegistan Hytaý-Täjigistan-Özbegistan-Türkmenistan-Eýran-Türkiýe-Europeewropa synag multimodal transport koridoryny işe girizdi. Taslama tranzit infrastrukturasyny ösdürmegi, halkara transportyny sanlaşdyrmagy we serhet geçelgeleriniň kuwwatyny ýokarlandyrmagy maksat edinýär Howpsuzlyk hyzmatdaşlygyň ýene bir möhüm ugry bolmagynda galýar. Recentlyakynda Täjigistanyň mejlisi Hytaý bilen Täjigistan-Owganystan serhedinde takmynan 60 million dollarlyk dokuz sany serhet postuny gurmak baradaky şertnamany tassyklady. Taslama Hytaý tarapyndan doly maliýeleşdirilýär. Desgalaryň özlerinden başga-da ýollaryň, suw üpjünçilik ulgamlarynyň we energiýa infrastrukturasynyň gurluşygy meýilleşdirilýär. Takyk ýerleri aýan edilmese-de, hünärmenler bu inisiatiwany Owganystandaky durnuksyzlyk sebäpli günorta serhetlerine gözegçiligi güýçlendirmek bilen baglanyşdyrýarlar Ylmy we bilim hyzmatdaşlygy hem giňelýär. Täjigistanyň Milli Ylymlar akademiýasynyň wekilleri Hytaýyň günorta-günbatar uniwersitetinde genetika we ekin saýlamak meselesi ara alnyp maslahatlaşylan halkara konferensiýa gatnaşdy. Bu wakadan soň Hytaý uniwersiteti bilen Botanika instituty, Täjigistanyň ösümlik fiziologiýasy we genetikasy arasynda ylmy hyzmatdaşlyk barada memoranduma gol çekildi Emomali Rahmonyň Hytaýa boljak sapary dowam edýän taslamalary birleşdirmek we senagat, ulag, energiýa we sanly infrastruktura boýunça täze başlangyçlary ara alyp maslahatlaşmak üçin platforma bolup biler. Mümkin bolan netijeler täze maýa goýum şertnamalaryna gol çekmegi, Merkezi Aziýada logistika ugurlaryny giňeltmegi, has çuňňur senagat hyzmatdaşlygyny we howpsuzlyk pudagynda hyzmatdaşlygy ösdürmegi öz içine alýar Şol bir wagtyň özünde, gatnaşyklaryň geljekki ýoly esasan Täjigistanyň döreýän ykdysady we infrastruktura mümkinçiliklerinden, global söwda şertlerinden we Hytaý ykdysadyýetiniň ösüş depginine bagly bolar. Anotherene bir möhüm faktor, Täjigistanyň ýurduň eksport potensialyny güýçlendirip we Merkezi Aziýadaky üstaşyr roluny güýçlendirip biljek täze ulag koridorlaryny sebit we asewraziýa üpjünçilik zynjyrlaryna birleşdirmekdäki gatnaşygydyr