WEF: Hormuz bogazy dünýä ykdysadyýetine täze howp hökmünde ýüze çykýar

2026-njy ýylyň başynda agdyklyk eden seresap optimizm, Eýran bilen baglanyşykly konfliktiň möwjemegi bilen baglanyşykly aladalary artdyrdy. Baş ykdysatçylaryň takmynan 89% -i geljek 12 aýda global ykdysady ösüşiň gowşamagyna garaşýar, 21% -i bolsa ep-esli ýaramazlaşmagy çaklaýar; Aýratyn alada, krizisden ozal global deňiz ýük gatnawynyň 10% -ini dolandyrýan Hormuz bogazynyň ýapylmagy bilen baglanyşykly Hasabatyň awtorlary "baş ykdysatçylaryň Hormuz bogazynyň häzirki ýapylma möhletini 2025-nji ýyldaky nyrh bulaşyklygynyň täsirinden has ýokary goýýandyklaryny bellediler. Theagdaý üýtgemese, dünýä ykdysadyýetine täsiriň COVID-19 pandemiýasy döwründe soňky gezek görülmegine garaşylýar." Sebitiň energiýa infrastrukturasyna edilen zarbalar nebitiň, suwuklandyrylan gazyň we dökünleriň üpjünçiligini kesdi. Bu fonda, Brent çig bahasy wagtlaýynça bir barrele 125 dollardan geçdi Krizis inflýasiýany çaltlaşdyrar we dünýädäki çykdajylary ýokarlandyrar diýlip garaşylýar. Soraga gatnaşanlaryň 94% -e golaýy geljek ýylda esasan energiýa we azyk önümleriniň bahasynyň ýokarlanmagy bilen baglanyşykly inflýasiýa basyşyna garaşýarlar Hasabatda: "Energetika we azyk önümleri öý hojalygynyň sarp edilişiniň ep-esli bölegini emele getirmegi bilen, bu kategoriýalardaky bahalaryň ýokarlanmagy global inflýasiýanyň ýokarlanmagyna sebäp bolup biler" diýilýär Energetika we çig mal pudagy krizisiň başyny çekýär. Ondan soň kesgitlenen üpjünçilik ugurlarynda uly bökdençliklere sezewar bolan logistika we transport bar. Syýahatçylyk, awiasiýa we goranyş pudagy hem uly basyşy başdan geçirýär Şeýle hem hasabatda dünýä azyk bazarlary üçin töwekgelçilikler görkezilýär. Dawa-jenjelden ozal halkara dökün söwdasynyň 30% -e çenli Hormuz bogazyndan geçipdi. Kükürt, ammiak we beýleki möhüm komponentler bilen üpjünçiligiň kesilmegi dökünleriň bahasyny eýýäm ýokarlandyrdy. Secondylyň ikinji ýarymynda bu hasyl hasylyna ýaramaz täsir edip, azyk inflýasiýasyny güýçlendirip biler Sebitdäki çaklamalar deň däl. Iň çydamly dünýägaraýyşlar Hindistanda, ABŞ-da we Hytaýda görünýär, şol bir wagtyň özünde Europeewropa energiýa zarbasy sebäpli stagflýasiýa töwekgelçiligi bilen ýüzbe-ýüz bolýar Garaşylýanlaryň iň erbet ýaramazlygy Eastakyn Gündogarda we Demirgazyk Afrikada hasaba alyndy, bu ýerde ykdysatçylaryň haýal ösmegini, zähmet bazarynyň gowşaklygyny we inflýasiýa basyşynyň ýokarlanmagyny çaklaýarlar Merkezi Aziýa, amatly perspektiwalary saklamagyny dowam etdirýär, soraga gatnaşanlaryň dörtden üç bölegi indiki ýylda ortaça ýa-da güýçli ykdysady ösüşe garaşýarlar. Muňa garamazdan, inflýasiýa sebitiň esasy töwekgelçiliklerinden biri bolmagynda galýar Ykdysady gurşawyň ýaramazlaşmagyna garamazdan, emeli intellekt optimizmiň az çeşmelerinden biri bolmagynda galýar. Hasabatyň belleýşi ýaly, "AI başga bir kyn ykdysady perspektiwada açyk nokady bolmagyny dowam etdirýär, jogap berenler maglumat tehnologiýasynda, sanly aragatnaşykda, maliýe hyzmatlarynda we bilimde iň güýçli gazançlara garaşýarlar." Soraga gatnaşanlaryň 90% -den gowragy AI-ni kabul etmegiň geljek 12 aýda giňelmegine garaşýarlar Şol bir wagtyň özünde, AI tarapyndan öndürilen öndürijilik gazanjyna garaşylýanlar has çäklendirildi. Ykdysadyýetçiler ozal çalt we giň täsire garaşýardylar, indi köpler tehnologiýanyň doly mümkinçiligini durmuşa geçirmek üçin infrastruktura, işçi güýjüni taýýarlamak we iş prosesini döwrebaplaşdyrmak üçin has köp wagt we goşmaça maýa goýumlarynyň gerek boljakdygyna ynanýarlar Geosyýasy näbelliligiň ýokarlanmagy bilen köpmilletli kompaniýalar hem öz strategiýalaryna täzeden baha berýärler. ABŞ, Hindistan we Günorta-Gündogar Aziýa geljek 12 aýyň dowamynda işewürlik üçin iň özüne çekiji ýer hökmünde kesgitlenildi. Chinaewropa kadalaşdyryjy durnuklylykdan we güýçli sarp ediji satyn alyş güýjünden peýdalanmagyny dowam etdirýär, Hytaýyň özüne çekijiligi bolsa güýçli bäsdeşlik we pes girdeji çäkleri bilen çäklendirilýär Hasabatda dünýä ykdysadyýetiniň geosyýasy çaknyşyklar, inflýasiýa basyşlary we global üpjünçilik zynjyrlarynyň üýtgedilmegi birnäçe aý mundan ozal garaşylýandan has uly täsir edip biljek näbellilik döwrüne gadam basýar Ozal "Qazinform" habar gullugy asewraziýa Ykdysady Geňeşiniň EAEU bilen Tunisiň arasynda erkin söwda şertnamasy boýunça gepleşikleriň başlamagyny tassyklandygyny we emeli intellekt tehnologiýalarynyň jogapkärli ösüşi barada bilelikdäki beýany tassyklandygyny habar berdi