Suw hünärmeni duýduryş berýär: Duzlaşma azyk krizisine we sebitlere göçüp biler

Häzirki wagtda esasanam Bangladeş, Wýetnam we Gambiýa ýaly ýurtlar üçin süýji suw çeşmelerine duzly suwuň girmegi meselesi nähili çynlakaý? Kenarýaka sebitleri barada aýratyn gürleşýän bolsak, munuň global tendensiýa öwrülýändigini aýdyp bileris. Deňiz kenarynda köp adam ýaşaýar, şonuň üçin esasanam kenarýaka zolaklarynda suwa bolan isleg artýar. Köplenç ýerasty suw serişdeleri aşa köp ulanylýar we şeýle bolanda deňizdäki duzly suwlar süýji suw guýularyny hapalap biler Şol bir wagtyň özünde kenarýaka ýurtlaryň deňiz suwlaryna elýeterliligi bar, şonuň üçin bu meseläni süýjediji zawodlar arkaly bölekleýin çözüp bilerler. Tehnologiýa gowulaşýar we has giň ýaýraýar. Emma möhüm kemçilikler bar Birinjiden, süýjediji gaty köp energiýa sarp edýär. Süýji suw öndürmek üçin deňiz suwundan peýdalanýan bolsaňyz, köp energiýa gerek. Ikinjiden, bu proses deňze taşlanýan konsentrirlenen duz galyndylaryny döredýär, ýerli duzlulyk derejesini ýokarlandyrýar we deňiz ekosistemalaryna täsir edýär Global azyk howpsuzlygyna duzlanmak we gowşak sebitlerde agyz suwuna elýeterlilik howpy nä derejede möhüm? Azyk howpsuzlygy barada aýdanymyzda, eýýäm suwaryş hakda aýdýarys. Ilatyň köpelmegi diňe bir agyz suwuna däl, eýsem oba hojalygyna hem islegi artdyrýar Suwaryş ulgamlary aşa ulanylsa we şorlaşma ýüze çyksa, ekinler indi dogry ösüp bilmez, sebäbi duz ösümlikler üçin esasy inhibitordyr. Bu oba hojalygyna çynlakaý täsir edip biler Mysal üçin, Kasablankada agyz suwuna bolan isleg ep-esli ýokarlandy, şonuň üçin süýjediji zawodlar guruldy. Emma süýjedilen suwy suwarmak üçin ulanmak gaty gymmatdy, şonuň üçin käbir suwarymly ýerleri azaltmalydy. Bu azyk önümçiligine gönüden-göni täsir etdi Duzlaşmak geljekde azyk krizisiniň we mejbury göçmegiň sebäplerinden birine öwrülip bilermi? Kenarýaka sebitlerinde şorlaşmak, global meseleleriň arasynda möhüm meseleleriň biridir. Mysal üçin Merkezi Aziýada mesele deňiz suwlarynyň çozmagy däl-de, süýji suwlaryň elýeterliligi Suwuňyz az bolsa we ilat köpelýän bolsa, tebigy ýagdaýda az iýmit öndürip bilersiňiz. Emma mümkin çözgütler hem bar. Rainagyşlar we oba hojalygynyň şertleri has gowy bolan ýurtlardan azyk önümlerini import edip bilerler Bir tarapdan, azyk import edeniňizde, suw hem import edýärsiňiz. Käbir gözlegler, has amatly şertleri bolan ýurtlardan käşir ýaly önümleri satyn almagyň, suwly ýerlerde öndürmekden has täsirli bolup biljekdigini görkezýär Hökümetler köplenç öz iýmitlerini öndürmekde özlerini howpsuz duýýarlar, ýöne bu hemişe mümkin däl. Countriesurtlaryň arasyndaky halkara söwda we ynam azyk howpsuzlygy meselelerini çözmäge hem kömek edip biler Süýji suw baýlyklaryny we ekosistemalary goramak üçin häzirki wagtda haýsy çäreler we tehnologiýalar iň täsirli hasaplanýar? Suwy süýjediji, elbetde, deňiz suwunyň çozuşyna sezewar bolan sebitler üçin esasy tehnologiýalaryň biridir. Energyöne ýokary energiýa islegi sebäpli gudratly çözgüt däl. Suw bilen energiýanyň arasynda gaty berk baglanyşyk bar Şol bir wagtyň özünde, jogap diňe tehnologiki däl. Hyzmatdaşlyk we hyzmatdaşlyk deň derejede möhümdir. Käbir sebitlerde azyk ösdürip ýetişdirmek üçin has gowy şertler bar, şonuň üçin haryt alyşmak we oba hojalyk önümlerini import etmek hem çözgüdiň bir bölegi bolup biler Bu kynçylyklary çözmek üçin çykdajylary kim çekmeli: hökümetler ýa-da halkara guramalar? Günüň ahyrynda adamlar elmydama bir ýa-da beýleki görnüşde töleýärler. Hökümetler suw dolandyryşyny gowulandyrmaga we oba hojalygynda, senagatda we içerki sarp edişde suwdan peýdalanmagyň netijeliligini ýokarlandyrmaga ünsi jemlemelidir Suw esasan ýerli mesele, sebäbi daşamak kyn we gymmat. Sebitler suw çeşmelerinden aşa peýdalanmagy dowam etdirseler, adamlaryň özleri has ýokary çykdajylara we ýetmezçiliklere duçar bolarlar Gazagystan we Merkezi Aziýa üçin suw meselesi barha artýar. Sebitde suwuň hiliniň ýaramazlaşmagy we topragyň duzlanmagy bilen baglanyşykly töwekgelçilikleri görýärsiňizmi? Gazagystanyň birnäçe möhüm artykmaçlygy bar. Ilatynyň gürlügi pes bolan örän uly ýurt we Gazagystanyň demirgazygynda has köp ýagyş bolýar. Şonuň üçin tutuş ýurt boýunça suw stresleri gaty deň däl Şonuň üçin basseýn esasly dolandyryş çemeleşmeleri möhümdir. Gazagystan eýýäm basseýn dolandyryş ulgamlaryny ösdürmegi saýlap aldy we meniň pikirimçe bu dogry ugur, sebäbi çözgütler ýerli bolup galmaly we her basseýnine uýgunlaşmaly Mysal üçin, Hazar deňziniň golaýyndaky sebitler Gazagystanda suwy süýjediji ulanyp biler energiýa çeşmelerine elýeterlilik. Has köp ýagýan demirgazyk sebitleri dürli çemeleşmeleri talap eder Aral deňzi krizisini goşmak bilen sebitdäki daşky gurşaw meselelerini göz öňünde tutup, Merkezi Aziýa ýurtlary indi haýsy çäreleri görmeli? Merkezi Aziýa gaty gapma-garşy ýagdaý bilen ýüzbe-ýüz bolýar. Gyrgyzystan we Täjigistan ýaly ýokary akymly ýurtlar daglar sebäpli ep-esli suw baýlyklaryna eýe, Gazagystan, Özbegistan we Türkmenistan ýaly aşaky ýurtlar ýokary akymdan gelýän suwlara baglydyr Munuň üçin sebitleýin şertnamalar we has güýçli hyzmatdaşlyk gerek. Häzirki wagtda ekosistemalar ejir çekmegini dowam etdirýärkä, bäsdeşlik we suw çeşmelerinden aşa köp peýdalanmak bar Käbir derýalar indi Aral deňzine doly ýetip bilmeýärler. Çu derýasyny mysal alsak, XIX asyrda Sir Derýa basseýnine birikdirilipdi, emma häzirki wagtda bu baglanyşyk ýitdi. Käbir ýerlerde suw almak kynlaşýar we gymmatlaýar Käbir sebitler ahyrsoňy ýaşamak kyn bolup biler, sebäbi suw serişdeleri azalýar we suw getirmek üçin çykdajylar ýokarlanýar Sebitiň ýurtlary umumy suw çeşmeleriniň umumy gyzyklanma bolup durýandygyna düşünmeli. Ykdysady hyzmatdaşlygyň we utgaşdyrylan suw dolandyryşynyň üsti bilen ýeňiş gazanmak üçin mümkinçilikler bar Suwsuz Gazak aç Gazak bolup biler. Şol bir wagtyň özünde, ýokarky we aşaky ýurtlar özara peýdaly hyzmatdaşlygy gurup bilerler. Gazagystan we Özbegistan ykdysady taýdan has güýçli, Gyrgyzystan we Täjigistan bolsa suw çeşmelerine has köp eýe Söwda-satuw bar. Gazagystandan we Özbegistandan Täjigistana we Gyrgyzystana has köp goldaw suw paýlaşmak boýunça has deňagramly çäreleri döretmäge kömek edip biler Merkezi Aziýanyň alyp barjak halkara hyzmatdaşlygynyň mysallary barmy? Mysallaryň biri Europeanewropa Bileleşiginiň ösüşi. Europeanewropa integrasiýasy 1950-nji ýyllarda kömür we polat bilen hyzmatdaşlykda başlandy we soňra suw çeşmelerini toplumlaýyn dolandyrmagy goşmak bilen has giň utgaşdyryldy Häzirki wagtda Europeanewropa ýurtlary umumy maksatlara we möhletlere eýermek bilen meýilnamalaşdyrýarlar Merkezi Aziýada Aral deňzini tygşytlamak boýunça halkara gaznasy (IFAS) ýaly guramalar bar, emma sebit utgaşdyrylyşy henizem gowulaşmalydyr Ykdysady ösüşi hem goşmak bilen dünýäde has köp pikir edýän bolsaňyz, theewropa Bileleşigi uruşdan soň gurlan ýaly logika girýärsiňiz. Polat öndürmek we kömür paýlaşmak bilen peýdalary paýlaşyp başladyk. Şol bir ýol Merkezi Aziýa üçin çözgüt bolup biler Ozal "Qazinform" habar gullugy Gazagystanyň oba hojalygynda, senagatda we şäher infrastrukturasynda suw tygşytlaýyş tehnologiýalaryny ornaşdyrmak arkaly 874 million kub metr suw tygşytlandygyny habar berdi