Audokary gözegçilik kazyýeti Gazagystanda býudjet meýilnamalaşdyryş meselelerine ünsi çekdi

UPA-nyň başlygy Alikan Smailowyň sözlerine görä, 2025-nji ýylda býudjet programmalarynyň dolandyryjylarynyň garaşsyzlygyny giňeldýän we jogapkärçiligini ýokarlandyrýan täze Býudjet kodeksiniň şertleri ýerine ýetirildi Şeýle-de bolsa, audit birnäçe ulgamlaýyn meseläni ýüze çykardy Ileri tutulýan ugurlar gowy gurlan, sanly kämillik üpjün edilen we kabul edilen kararlar üçin jogapkärçilik kesgitlenen ýerde garaşsyzlygy giňeltmek dogry hasaplanýar. Şeýle-de bolsa, 2025-nji ýylyň ahyryna çenli býudjet prosesini sanlaşdyrmak işleri dowam etdirilýär. Respublikan býudjetinden serişdeleriň yzarlanmagy diňe býudjetiň ikinji derejesine çenli üpjün edilýär. Olaryň netijeliliginiň parametrleri bar bolan maglumat ulgamlarynda öz beýanyny tapmady "-diýdi Alikhan Smailow Şeýle hem, onuň pikiriçe, döwlet edaralarynyň sanly çeşmeleriniň birleşdirilmegi doly üpjün edilmeýär. Käbir ýagdaýlarda LEB we Merkezi döwlet dolandyryş gullugynyň maglumatlary deňeşdirip bolmaýar. Çykdajylary ileri tutmakda meseleler dowam edýär 2025-nji ýylda 2,4 trillion tenge gaýtadan paýlandy. Aýry-aýry dolandyryjylar üçin - degişli býudjet meýilnamalary üçin meýilleşdirilen mukdaryň 90 göterimine çenli. Duringylyň dowamynda 75 milliard dollarlyk 99 taslama respublikan býudjetinden aýryldy. Tamamlamak meýilleşdirilýän 600-den gowrak maýa goýum taslamasynyň 20 göteriminden gowragy durmuşa geçirilmedi. Netijesiz ulanylan serişdeleriň mukdary 2024-nji ýyldakydan 1,7 esse ýokarydy. Maliýe serişdeleriniň ýokary derejesi meýilleşdirilen netijelere kepil geçmedi diýip, UPA-nyň başlygy aýtdy Merkezi derejede býudjet maksatnamasynyň görkezijileriniň ortaça 5% -ine ýetilmändigini aýtdy. Sebitlerde - görkezijileriň 33%. Umuman alanyňda, döwlet derejesinde sanlaşdyrmak, oba hojalygy we suw dolandyryşy, ekologiýa we beýleki ugurlarda 11 sany esasy milli we 30-dan gowrak maksat görkezijisine ýetip bilmedi Smailow býudjet girdejilerini meýilleşdirmek meselesine aýratyn ünsi çekdi JIÖ çaklamasyndan 9 trillion tenge geçendigine garamazdan, býudjet 335 milliard teňňe ýetmezçilik etdi. Bularyň hemmesi meýilnamalaşdyrmakdaky kemçilikleriň we salgyt çaklamalarynda aşa optimizmiň netijesidir. Girdejileri meýilleşdirmek tapgyrynda, olary çaklamagyň usulyýetine laýyk gelmeýändigini öň belledik. Metodologiýa bilen göz öňünde tutulmadyk çişirilen parametrler we goşmaça girdejiler ulanyldy. Inflýasiýa çaklamalarynyň emele gelmegi geljek döwürler üçin salgyt binýadynyň azalmagyna sebäp bolýar diýdi UPA-nyň hasaplamalaryna görä, 2025-nji ýylda 2026-njy ýylda 154 milliard teňňe tölegi karz berildi we goşulan baha üçin salgydyň takmynan 900 milliard teňňe üçin yzyna gaýtarylmady. Şeýle-de bolsa, bu býudjetiň girdeji we çykdajy bölekleriniň arasynda deňagramlylygy üpjün etmedi Mundan başga-da, ýylyň ahyrynda meýilleşdirilen 244 milliard teňňe bölünip berilmedi we tölenmeli möhüm hasaplar döredildi. UPA-nyň ýolbaşçylary býudjet defisitiniň möhümdigini bellediler. Azaltmak üçin kabul edilen meýilnamalara garamazdan, palatanyň çaklamalaryna görä orta möhletde durmuşa geçirilmegi hakykata laýyk däl Ondan öň Courtokary Kazyýet Maliýe ministrliginiň maglumat ulgamlarynda aç-açanlygyň ýokdugyny aýtdy