Wiktor Santýago Pineda: Garabagyň täzeden gurulmagy öz içine alyjy jemgyýetleri noldan başlamak üçin ajaýyp mümkinçilik döredýär - Söhbetdeşlik

Bütindünýä şäher forumynyň (WUF13) 13-nji sessiýasy Bakuwda geçirilmänkä, durnukly ösüş, öz içine alyjylyk we şäherleri täze kynçylyklara uýgunlaşdyrmak meseleleri halkara gün tertibiniň merkezinde bolupdy. Şeýle-de bolsa, Azerbaýjanyň paýtagtynda geçirilen sessiýa häzirki zaman şäheriň ähli ýaşaýjylary üçin kadadan çykma mümkinçiligi bolmasa hakykatdanam durnukly hasap edilip bilinmejekdigine ünsi çekdi. Çekişmelerde ähliumumy dizaýn, maýyplaryň karar kabul etmeklige gatnaşmagy we adama gönükdirilen şäher gurşawyny döretmek temalary aýratyn orun aldy Öz içine alyjy şäher ösüşi boýunça dünýä belli bilermen, şäher dizaýnynyň professory, jemgyýetçilik işgäri Wiktor Santýago Pineda AZERTAC-a WUF13-iň netijeleriniň global şäherleşme üçin ähmiýeti, öz içine alyjy ösüşi ösdürmekde Azerbaýjanyň roly, “Akylly şäher” we “Akylly oba” taslamalary, şeýle hem Karabagyň gündogar dikeldişinde bolup biljek goşantlary barada AZERTAC-a interwýu berdi Jenap Pineda, Bakuwda geçirilen WUF13 netijeleriniň haýsysyny dünýäde şäherleşmegiň durnukly ösüşi taýdan iň möhüm hasaplaýarsyňyz? Bütindünýä şäher forumy öz içine alyjy şäher ösüş ýörelgelerini öňe sürmek üçin iň möhüm halkara platformalarynyň biridir. WUF13-iň Bakuwdaky iň möhüm netijelerinden biri, ähli ýaşaýjylaryň, esasanam maýyplaryň we beýleki sosial taýdan ejiz ilat toparlarynyň zerurlyklaryny göz öňünde tutmazdan şäherleriň durnuklylygyny we howpsuzlygyny üpjün etmegiň mümkin däldigini ykrar etmekdir Sessiýanyň esasy netijeleriniň arasynda maýyplaryň şäher meýilnamalaşdyryş işlerine doly we täsirli gatnaşmagyny, ähliumumy dizaýn ýörelgeleriniň howanyň üýtgemegine uýgunlaşmak strategiýalaryna goşulmagyny, şeýle hem diňe bir tehniki talap däl-de, eýsem esasy adam hukugy we durnukly şäher ösüşi üçin aýrylmaz şerti göz öňünde tutýan gatnaşyjy dolandyryş modelleriniň bardygyny aýratyn belläp bolar Forumyň syýasy borçnamalar bilen amaly durmuşa geçirmegiň arasyndaky boşlugy aradan aýyrmak meselesi aýratyn möhümdir. Häzirki wagtda dünýäniň köp şäheri henizem maýyplaryň hukuklary baradaky konwensiýa (CRPD) we Täze şäher gün tertibi ýaly halkara gurallaryny adamlaryň durmuşyny ep-esli gowulandyrýan hakyky üýtgeşmelere terjime etmekde kynçylyklar bilen ýüzbe-ýüz bolýar Siziň pikiriňizçe, Azerbaýjan şäher durnukly ösüşi üçin global gün tertibinde nähili rol oýnap biler? Azerbaýjanyň öz içine alyjy we durnukly şäher ösüşini ösdürmekde Europeewropa bilen Aziýanyň arasynda birleşdiriji köpri bolmak üçin ajaýyp mümkinçiligi bar. WUF13 ýaly uly halkara çärelerini geçirýän ýurt, şäher gurşawyny ulanmaga, howanyň durnuklylygyny ýokarlandyrmaga we şäher özgertmeler maksatnamalarynyň çäginde sosial goşulyşmagy güýçlendirmek meselesinde innowasion çemeleşmeleri görkezip, ýolbaşçylygy görkezip biler Azerbaýjanyň infrastrukturany döwrebaplaşdyrmakdaky maýa goýumlary, hemmeler üçin elýeterliligi üpjün etmegiň ähliumumy dizaýn ýörelgeleri we mehanizmleri üçin amatly şertleri döredýär, soň ulanylmaz, ýöne dizaýn döwründe eýýäm göz öňünde tutulmalydyr. Bu diňe bir ykdysady taýdan has täsirli çemeleşmek bilen çäklenmän, has uly sosial netijelere hem mümkinçilik berýär Mundan başga-da, Azerbaýjan orta girdejili ýurtlaryň şäherleşmegiň çalt depginini öz içine alyjy ösüş ýörelgeleri bilen nädip sazlaşdyryp biljekdigini görkezmek bilen halkara çekişmelerine möhüm goşant goşup biler. Bu tejribe şuňa meňzeş kynçylyklar bilen ýüzbe-ýüz bolýan köp döwlet üçin peýdaly bolup biler. Maýyplara şäher meýilnamalaşdyryş we karar bermek işlerine işjeň gatnaşmaga mümkinçilik bermek bilen, Azerbaýjan BMG-nyň Durnukly ösüş maksatlaryna ýetmek üçin zerur dolandyryş dolandyryş modeline mysal bolup biler Häzirki wagtda "Akylly şäher" we "Akylly oba" taslamalary Azerbaýjanda işjeň durmuşa geçirilýär. Bu tejribe dünýä jemgyýetçiligi üçin nä derejede gymmatly bolup biler? Azerbaýjanyň “Akylly şäher” we “Akylly oba” başlangyçlary halkara jemgyýetçiligi üçin, esasanam häzirki zaman tehnologiýalaryny öz içine alyjy ösüş ýörelgeleri bilen utgaşdyrmak meselesinde möhüm tejribe berip biler. Bu taslamalaryň gymmaty diňe bir tehnologiki täzeliklerde däl, eýsem ähli ýaşaýjylar üçin deň mümkinçiliklerde-de kadadan çykmaýar peýdalary bermek üçin nähili işlenip düzülendigi we durmuşa geçirilendigi Bu tejribäniň halkara derejesinde iň ýokary ähmiýete eýe bolmagy üçin, şeýle başlangyçlar ilkinji nobatda hemmeler üçin sanly infrastrukturanyň elýeterliligine we ähliumumy dizaýn meselelerine gönükdirilmelidir. Akylly tehnologiýalaryň maýyplar, ýaşuly adamlar we beýleki ejiz ilat üçin peýdaly bolmagy möhümdir. Bu, her kim tarapyndan ulanylyp bilinjek jemgyýetçilik ulag ulgamlarynyň döredilmegini, raýatlaryň jemgyýetçilik durmuşyna gatnaşmagy üçin öz içine alyjy sanly platformalaryň döredilmegini, şeýle hem täze päsgelçilikleri döretmeýän, jemgyýetiň durmuşyna gatnaşmak üçin mümkinçilikleri giňeltmäge hyzmat edýän “akylly” infrastrukturany ösdürmegi göz öňünde tutýar Hususan-da, “Akylly oba” düşünjesi uly ähmiýete eýe, sebäbi oba ýerlerine elýeterlilik we goşulmak meselesini çözýär. Bu mowzuga köplenç ähmiýet berilmeýär. Köp ýurtlar uly şäherleriň daşyndaky öz içine alyjy ösüş ýörelgelerini ulanmakda kynçylyklara duçar bolýarlar we Azerbaýjanyň tejribesi häzirki zaman tehnologiýalarynyň we ösüşiniň artykmaçlyklaryny diňe bir megapolislerde däl, eýsem ähli ilatly ýerlerde hem üpjün edip boljakdygyny görkezýän ýol kartasyna öwrülip biler Azerbaýjanyň Garabag we Gündogar Zangezur sebitini basyp almakdan we dikeltmek ugrundaky işlerine nähili baha berýärsiňiz? Garabagyň we Gündogar Zangezuryň gaýtadan dikeldilmegi we täzeden gurulmagy, başdan-aýak öz içine alyjy jemgyýetleri döretmek üçin ajaýyp mümkinçilik döredýär. Şeýle ýagdaýlar şäher gurluşygy pudagynda gaty seýrek. Bu, soňundan ulanmaga synanyşman, dikeldiş prosesiniň başlangyç döwründen başlap, ähliumumy dizaýn we öz içine alyjy meýilnama ýörelgeleri üçin elýeterliligi kesgitlemek üçin bir mümkinçilikdir Bu ugurda edilen işler, ilkinji nobatda, öz içine alyjy ösüş ýörelgeleriniň näderejede durmuşa geçirilýändigi nukdaýnazaryndan baha berilmelidir. Bu, maýyplaryň we beýleki sosial taýdan ejiz toparlaryň meýilnamalaşdyryş işlerine doly gatnaşmagy, infrastruktura we ýaşaýyş jaý desgalarynyň gurluşygynda ähliumumy dizaýn ülňüleriniň berjaý edilmegi, köpçülik ýerleriniň we ulag ulgamlarynyň elýeterliligi, şeýle hem maýyplar üçin açyk ykdysady mümkinçilikleriň döredilmegi hakda Dikeldiş prosesi jemgyýetiň ähli agzalarynyň doly gatnaşmazdan hakyky durnuklylygyň we uzak möhletli ösüşiň mümkin däldigine esaslanmalydyr. Bu, maýyplaryň diňe bir maslahatlara gatnaşman, eýsem bu ugurlaryň geljegini kesgitlän karar kabul etmek işine işjeň gatnaşmalydygyny aňladýar Netijede, täzeden dikeldişiň üstünligi diňe gurlan desgalaryň sany we döredilen infrastrukturanyň gerimi bilen däl-de, eýsem täzelenen jemgyýetleriň hakykatdanam ähli ulanyjylar üçin peýdaly, öz içine alyjy we amatlydygy bilen kesgitlener 2026 © AZERTAC. Awtorlyk hukugy goralandyr. Maglumatyň ulanylyşy giperlink bilen görkezilmelidir