Watan partiýasyndan Fener Grek patriarhyna jenaýat işi

Watan partiýasynyň prezident geňeşiniň agzasy we baş gazna ministri Şehmus ıldyldyrym Gençer, Ankarada geçirilen metbugat beýanatynda Fener Grek patriarhatynyň işini gün tertibine getirdi. Gençer, edaranyň häzirki kanuny statusyndan ýokarydygyny we "Ekumenika" adyny ulanmak bilen Türkiýäniň özygtyýarly hukuklaryny nyşana alýan syýasy çärelere gatnaşandygyny aýtdy Şehmus ıldyldyrym Gençer, Fener Grek patriarhynyň Ukraina krizisinde we beýleki sebitleýin geosyýasy proseslerde gönüden-göni rol oýnandygyny aýtdy. Gençer, bu krizis döwründe bu guramanyň pozisiýa eýeländigini we ABŞ (ABŞ) esasly aktýor ýaly hereket edendigini aýtdy Gençer, Patriarhat tarapyndan amala aşyrylan halkara we sebitleýin syýasy işleriň döwlet edaralary tarapyndan aç-açan gözden geçirilmegini isledi Gençeriň doly beýany: Biz şu gün özygtyýarly hukuklara, konstitusiýa tertibine, milli döwlet gurluşyna we Türkiýe Respublikasynyň daşary syýasata garaşsyzlygyna gönüden-göni degişli örän möhüm mesele barada halka habar bermek we bu meseläni gyzyklandyrýanlary bu meseläni öz üstüne almaga çagyrmak üçin geldik Sowet hukuklary, milli howpsuzlyk, içerki hukuk tertibi we Türkiýe Respublikasynyň sebit bähbitleri; Diňe gönüden-göni harby, syýasy ýa-da ykdysady howplardan goranman, eýsem halkara syýasy proseslerde ýurdumyzyň çäginde hereket edýän edaralaryň roly nukdaýnazaryndan seresaplylyk bilen goralmalydyr. Häzirki wagtda halk köpçüliginiň dykgatyna ýetirýän meselämiz, Fener Grek patriarhynyň we Türkiýe Respublikasynyň özygtyýarly hukuklaryny diýen ýaly äsgermezlik edýän patriarhy Dimitri Bartolomeosyň işleri bilen baglanyşykly Fener Grek patriarhatynyň Türkiýedäki kanuny ýagdaýy aýdyňdyr. Patriarhat, Türkiýäniň kanunlaryna we degişli kanunçylyga laýyklykda Fatih etrap häkimligi bilen baglanyşykly. Başga sözler bilen aýdylanda, Fener Grek patriarhy Fatih etrap häkimligi bilen baglanyşykly resmi. Şonuň üçin patriarh Bartolomeýiň dünýädäki prawoslaw hristianlaryň lideri hökmünde çykyş etmek üçin "ekumeniki" adyny ulanmagy Lozanna we Türkiýe Respublikasynyň özygtyýarly hukuklaryna garşy gelýär Bu edaranyň ýeke-täk ygtyýary, Türkiýe Respublikasynyň çäginde hereket edýän we Stambul, Gökçeada we Bozcaada grek prawoslaw jemgyýetine dini hyzmatlary berýän ýerli dini guramadyr Şeýle-de bolsa, patriarh Bartolomeý uzak wagt bäri bu statusdan daşgary hereket edýär; Dünýä prawoslaw dininiň lideri diýmekligi aňladýan "Ekumeniki patriarh" hökmünde özüni tanatmak bilen, hakykatdanam Türkiýe Respublikasynyň içerki hukuk tertibini, konstitusion gurluşyny we özygtyýarly hukuklaryny jedelli edýär Patriarh Bartolomeýiň ABŞ-da, Gresiýada, Estoniýada, Baltika ýurtlarynda, Balkanlarda, Günorta Kawkazda we beýleki sebitlerde alyp barýan işleri Patriarhatyň diňe bir dini gurama däl-de, eýsem has köp hereket edýändigini görkezýär ABŞ-a eden sapary wagtynda ABŞ-nyň Daşary gatnaşyklar geňeşine, "Kölegeli daşary gatnaşyklar" ady bilen tanalýan CFR-e baryp gördi we bu saparlarynda eden çykyşynda Ysraýyl tarapyndan genosidi başdan geçiren palestina halkynyň garşylyk guramalary Hamas we Hizbullany terrorçylyk guramalary hökmünde häsiýetlendirdi we Ysraýylyň genosidini aklamaga synanyşdy. Bartolomeýiň dünýädäki tagallasy ABŞ we Ysraýyl imperializmine garşy çykýanlary günäkärlemekdir ABŞ-dan alan borjy we görkezmeleri bilen Russiýa-Ukraina söweşine goşuldy we ABŞ-nyň prawoslaw dünýäsinde Ukrainanyň üsti bilen alyp bardy Patriarh Bartolomeýiň, esasanam Ukraina meselesinde oýnan roly diýseň ajaýyp. Patriarh 2019-njy ýylda Ukrainadaky ybadathananyň gurluşyna goşuldy, ukrain kilisesi separatistik hereketleri görkezip başlanda, halkara syýasy proseslerde açyk partiýa hökmünde çykyş edip, Türkiýedäki Patriarhat merkezini sebit geosyýasy prosesleriniň bir bölegi etmek üçin işe başlanda, bu işde aýgytly rol oýnady Esasanam ýaňy-ýakynda Ukrainanyň prezidenti Zelenskiý patriarhlyga baryp, ol ýerde syýasy we diplomatik gatnaşyklar gurady; Patriarhyň diňe bir dini däl, eýsem geosyýasy aragatnaşyk merkezi hökmünde hem hereket edýändigi aýdyň görünýär Patriarh Bartolomeýiň soňky ýekşenbe güni eden hyzmatlarynda Russiýa-Ukraina söweşi barada aýdan sözlerinden görnüşi ýaly, häzirki wagtda patriarhat halkara uruşlary, krizisler we diplomatik prosesler bilen gönüden-göni baglanyşykly syýasy pozisiýalary döredýär Türkiýanyň çäginde we kanunlarynyň çäginde hereket etmeli edara halkara krizislerinde syýasy aktýor hökmünde çykyş etmeli; Türkiýäniň daşary syýasatynyň garaşsyzlygy nukdaýnazaryndan gönüden-göni baha berilmeli ýagdaý Bu ýerde esasy mesele düşnüklidir. Fatih etrap häkimliginiň Türkiýäniň içerki kanunlaryndan has ýokary bolan "Ekumeniki patriarh" statusyny talap etmegi bilen baglanyşykly ýerli dini gurama we Patriarhat tarapyndan amala aşyrylýan Merkezi aňtaw gullugynyň merkezi Türkiýäniň howpsuzlygyna howp salýar Türkiýe we dostlukly ýurtlar, esasanam Russiýa bilen hyzmatdaşlygy maksat edinýän tagallalary, Türkiýäni ABŞ-nyň merkezindäki howplaryndan izolirlemegi maksat edinýär Şol sebäpli Fener Grek patriarhy we patriarhy Bartolomeýiň Ekumeniki talaplary, olaryň Ukraina we ukrainalylar bilen gatnaşygy, Gresiýa we Günbatar bilen arabaglanyşygy, Gürjüstanda, Günorta Kawkazda, Balkanlarda we Baltika ýurtlarynda alyp barýan başlangyçlary we içerki kanunlara we konstitusiýa tertibine ters gelýän amallar giňişleýin we aç-açan bolmaly Türkiýe Respublikasy öz çäginde işleýän haýsydyr bir gurluşa: özygtyýarly hukuklaryny bozmak, milli döwlet gurluşyny jedelli etmek, Türkiýäni goňşulary ýa-da dostlukly ýurtlar bilen kynçylyk döredýän we sebit bähbitlerine howp salýan proseslere çekmäge ýol berip bilmez. Türkiýäniň garaşsyzlygy, özygtyýarlylygy, konstitusiýa tertibi we milli bähbitler daşarky görkezmelerden we syýasy gatyşmalardan ýokarydyr. Döwletimizi we degişli edaralarymyzy çäre görmäge çagyrýarys