Ene-atany gorkuzýan programma: "Sugo" -da çagalara näme garaşýar?

Soňky günlerde "TikTok" sosial ulgamynda giňden mahabatlandyrylan "Sugo" programmasy barada alada bildirýän habarlar bar. Ene-atalar çagalarynyň arzada köp wagt sarp edýändiklerini we nätanyş adamlar bilen erkin aragatnaşyk saklaýandyklaryny habar berýärler Ilki bilen Sugo ulanyjylara ses otaglary, göni ýaýlymlar we wideo jaňlary arkaly dünýäniň dürli künjeklerinden adamlar bilen aragatnaşyk gurmaga mümkinçilik berýän sosial platforma. Arza resmi taýdan 18 ýaşdan uly adamlar üçin niýetlenendigine garamazdan, ýaşy barlamak mehanizminiň gowşaklygy sebäpli çagalar hem aňsatlyk bilen hasaba alnyp bilner. Programma goşulýan ulanyjylardan wideo we şahsy suratlar soralýar Beýleki gün bir aýal ses ýazgysy sosial ulgamlarda ýaýradylan bu mesele bilen baglanyşykly alada bildirdi. Onuň sözlerine görä, 13 ýaşly gyzy bu programmany ulanandan soň özüni alyp barşynyň üýtgändigini görüpdir. Kesel sebäpli bir hepde işden rugsat alyp, gyzyna tomaşa edip başlady we şonuň üçin hatda hukuk goraýjy edaralara ýüz tutdy Ene-atalaryň pikiriçe, bu programma çagalara aňsat pul wada berýär, göni ýaýlym gurşawyna çekilýär we dürli manipulýasiýa usullaryna sezewar edilýär Şeýle ýagdaýda çagalaryň howpsuzlygy üçin kim jogapkär? Bu soraga ýüz tutan aklawçy Farhad Mehdiýew Publika.az-a 18 ýaşa ýetmedik çagalaryň ene-atasynyň gözegçiliginde bolmalydygyny aýtdy: "Ene-atanyň gözegçiligi 18 ýaşa ýetmedik çagalar tarapyndan interneti ulanmak üçin möhümdir. Munuň üçin ene-atalar iň az IT bilimine eýe bolmaly we şular ýaly programmalaryň API-lerini (ýa-da giriş kanallaryny) blokirlemegi başarmaly. Şeýlelik bilen çagalar bu ulgam arkaly beýle programmalara birigip bilmeýärler." Aklawçy şeýle problema bar bolsa, degişli edaralaryň, esasanam Sanly ösüş we ulag ministrliginiň bu sahypanyň API-sine bir blok ulanmalydygyny aýtdy Psychöne psihologiki taýdan wirtual sowgatlar, halaýanlar we meşhurlyk ulgamy çaga nähili täsir edýär? Ene-atanyň özüni alyp barşynyň üýtgemegi barada alada etmeli we beýle ýagdaýlarda näme etmeli? Kliniki psiholog, psihoterapewt Röwşan Nejafow bu mowzuk barada sahypamyz bilen söhbetdeşlikde sanly dünýäniň eýýäm durmuşymyzyň aýrylmaz bölegine öwrülendigini we wirtual ösüşiň öňüni alyp bolmajakdygyny aýtdy: "Häzirki wagtda çagalaryň hakyky we wirtual dünýäsi bar. Çagalar köplenç wirtual gurşawda özlerini has rahat duýýarlar. Dogry ulanylanda tehnologiýa çaganyň ösüşine oňyn täsir edip biler, dünýägaraýşyny giňelder we aragatnaşyk endiklerini ösdürip biler. Şeýle-de bolsa, wirtual sowgatlar, halaýanlar we meşhurlyk ulgamy çaganyň psihologiýasyna belli bir ýaramaz täsir edip biler. Wagtyň geçmegi bilen çaga "halanýanlaryň" sanyna, yzarlaýjylarynyň sanyna ýa-da wirtual reaksiýalaryna görä gymmatyny ölçäp başlaýar. Bu ünsi we makullamagy endik edip biler " Psihologyň pikiriçe, ene-atalar çagalara gadaganlyklar bilen däl-de, düşündirişler we dogry görkezmeler bilen bilim bermeli: "Islendik wirtual platforma ulanylanda, çaganyň ýaşyna laýyk mazmun saýlanylmaly we ulanylyş möhleti üçin sagdyn çäkler kesgitlenmeli. Çaga terbiýesinde esasy maksat mahrum etmek däl-de, deňagramlylygy döretmek " R.Najafow wirtual gurşawy ulanandan soň çaga özüni alyp barşynyň üýtgemegini görkezse, ene-atanyň oňa üns bermelidigini aýtdy: "Esasanam agressiw gylyk-häsiýetler, gaharjaňlyk, jemgyýetçilik gatnaşyklaryndan daşlaşmak, passiw durmuş ýörelgesi, hakyky durmuşa bolan gyzyklanmany ýitirmek, diňe wirtual tassyklamaga mätäçlik alamatlar hasaplanýar. Käbir ene-atalar çagany köşeşdirmek üçin telefon ýa-da planşet berýär. Şeýle-de bolsa, bu çemeleşme wagtyň geçmegi bilen çaganyň tehnologiýa garaşlylygyny güýçlendirip biler Häzirki wagtda akylly enjamlary ulanmak adaty zat we durmuşyň bir bölegine öwrüldi. Şeýle-de bolsa, wirtual gurşawdaky howplardan gaça durmak hakyky durmuşdaky ýaly aňsat däl. Şonuň üçin ene-ata hemişe synçy we ýolbelet rolunda bolmaly. Çaganyň emosional ýagdaýynda we özüni alyp barşynda yzygiderli biynjalyk edýän üýtgeşmeler bar bolsa, akyl saglygy hünärmenine öz wagtynda ýüz tutmak möhümdir. " Awtory: Gulnar Süleýmanowa Bu ugurda täze döwlet standartlary kabul edildi Bu heläkçilikler barada täze karar - Bahalandyryş düzgünleri üýtgedi Laçinde geçirilen zähmet ýarmarkasynda 90-a golaý boş ýer görkezildi - Surat Iň köp sosial kömegi bolan sebitler - Sanaw Gurban baýramynda bulara rugsat berilmez - Resmi beýannama WUF13-iň ýerleşdirilmegi Meksikada geçirildi Günüň goroskopy: maksatlaryňyzy takyk kesgitläň! "Men ýaşamok, gyzymyň toýundan soň sütem edýärin ..." - Halk suratkeşi Durnuksyz howa şu senä çenli dowam eder - Çaklama Etiň bahasy 39 manata çenli ýokarlandy - munuň sebäbi Bilim ministrligi karar berdi: 17-nji maý, ekzamen tabşyranlaryň dykgatyna! Çaga goldaw bermegiň tarapdary, bu hemmesi! Kılyçdarogluna 2 million zarba: Başlyk bolansoň Respublikan halk partiýasy bölünýär - CHP-ni çalyşmak üçin täze partiýa döredilýär