Anomal ýer titremesi Eartheriň içegelerinde hasaba alyndy

Amerikan geofizikleri, materikleriň aşagyndaky Eartheriň ýokarky mantiýasynda çuňňur ýer titremeleriniň bardygyny tassykladylar. Bu açyşyň sebäbi, ýarym asyr mundan ozal ahuta ştatynda bolup geçen syrly ýer titremesiniň gaýtadan gözden geçirilmegi boldy “Day.Az” -yň “Gazeta.ru” -na salgylanyp habar berşi ýaly, gözlegiň netijeleri Geofiziki gözleg hatlary (GRL) theurnalynda çap edildi 1979-njy ýylyň 24-nji fewralynda ahuta, Idaho we Waýoming serhedindäki Randolph şäheriniň golaýynda 3,8 ball ululykda ýer titremesi boldy. Surfaceer ýüzünde duýulmady, ýöne seýsmiki ýazgylary alymlaryň ünsüni özüne çekdi. Researchaş gözlegçi Jorj Zandt garaşylmadyk netijä geldi: çeşme takmynan 90 kilometr çuňlukda - ýer gabygynyň aşagynda, ýokarky mantiýada ýerleşýärdi Şol döwürde köp hünärmenler bu bahalandyrmanyň dogrulygyna şübhelenýärler, sebäbi ýokary temperatura we basyş şertlerinde manty gaýalary ýuwaş-ýuwaşdan akyp, deformasiýa edilmeli we ýer titremeleriň emele gelmegi bilen ýykylmaly däldi Birnäçe onýyllykdan soň ahuta uniwersitetiniň geologiýa professory Kit Koperiň ýolbaşçylygyndaky gözlegçiler arhiwlenen maglumatlary täzeden seljerdiler. Diňe 1979-njy ýyldaky wakany däl, eýsem Ututa ştatynyň demirgazygynda we Waýomingiň günorta-günbataryndaky şübheli sekiz çuň ýer titremesini hem öwrendiler Dokuz ýer titremesiniň hemmesiniň hakykatdanam Mohorowiç üstü ýa-da Moho diýlip atlandyrylýan ýer gabygy bilen mantiýanyň araçäginden has pesde ýüze çykandygy ýüze çykdy. Bu, kontinental manty ýer titremeleriniň - seýrek duş gelýän seýsmiki hadysalaryň bardygyny tassyklady Goşmaça tassyklama 2025-nji ýylyň 10-njy sentýabrynda ahuta demirgazyk-gündogaryndaky Uintah basseýninde 4.1 ball ululykda ýer titremesi boldy. Çeşmesi takmynan 68 kilometr çuňlukda, Moho serhedinden 20 km uzaklykda ýerleşýär. Alymlar bu hadysany “adaty kontinental manty ýer titremesi” diýip atlandyrdylar Gözlegçiler şeýle ýer titremeleriň adaty ýerlerden düýpgöter tapawutlydygyny bellediler. Öňki zarbalar bolmazdan ýüze çykýar we gadymy geologiki emele gelişiň günbatar tarapynda - Waýoming Kratonda jemlenendir. Bu ýerlerdäki gaýalaryň temperaturasy 700 gradusdan ýokary Eseriň awtorlarynyň pikiriçe, munuň sebäbi gyzgyn mantiýa materialynyň kratonyň çuň kökleri bilen täsiri bolup biler. Koper kratony suwa däl-de, Eartheriň mantiýasyna çuňňur aýsberg bilen deňeşdirýär. Madda akymlary seýrek çuňňur ýer titremelerine sebäp bolup biljek goşmaça stres we deformasiýa döredýän bu gadymy emele gelmäge mejbur bolýar Alymlar şeýle hadysalaryň ýüze çykýan mehanizminiň syr bolup galýandygyny boýun alýarlar. Mundan başga-da, gözlegçiler şeýle ýer titremeleriň näderejede güýçli bolup biljekdigini bilenoklar, sebäbi adaty näsazlyklardan tapawutlylykda olaryň potensial ululygyny çaklamak kyn Tekstde ýalňyşlyk barmy? Teksti saýlaň we klawiaturadaky Ctrl + Enter basyp bize habar beriň