Uzak möhletli ekrany ulanmak çagalary ýuwaşlyk bilen üýtgedýär

Çagalar we ýaşlar dartgynly YKS we LGS işini terk edenlerinden soň, uzyn tomus dynç alyşy mekdepleriň ýapylmagy bilen başlandy. Sapaklaryň, öý işleriniň we ekzamenleriň gyssanmaçlygy yzda galsa-da, çagalaryň gündelik durmuşynda düýpli üýtgeşmeler bolup geçýär. Boş wagtyň artmagy bilen telefonlar, planşetler, kompýuterler we oýun konsollary günüň köpüsini alyp başlaýar Kliniki psiholog İsmail Anıl Usta tomus kanikullarynda ekranyň ulanylyşynyň köpelmeginiň gündelik durmuşyň merkezine öwrülýändigini aýtdy we "Mesele tehnologiýa däl; bu çaganyň durmuşynda tehnologiýa ornunyň gözegçiliksiz ösmegi" diýdi Kliniki psiholog mailsmail Anıl Usta tehnologiýanyň häzirki wagtda durmuşyň aýrylmaz bölegidigini aýdyp, çagalaryň sanly dünýäde dünýä inendigini we ekranlary düýbünden gadagan etmegiň ne real, ne-de sagdyn çemeleşýändigini aýtdy. Ussat möhüm zadyň ekranyň bolmagy däl-de, eýsem ulanylyş dowamlylygy we ulanmagyň maksadydygyny belläp geçdi: "Ekrany öwrenmegi goldaýan gural bolup biler ýa-da wagt talap edýän endik bolup biler ... Aýgytly zat, çaganyň ekranyň öňünde näme edýändigi, näçe wagt sarp edýändigi we munuň gündelik durmuşyna nähili täsir edýändigi" Usta: "Mekdep döwründäki çagalaryň köpüsi sapaklar, jemgyýetçilik çäreleri we öý işleri bilen geçirilse-de, bu nagyş tomus kanikullarynda ýitýär. Esasanam işleýän ene-atalaryň bütin gün çagalaryna ideg edip bilmezligi, yssy howa sebäpli daşary çykmak mümkinçiliginiň azalmagy we sanly mazmunyň aňsat bolmagy ekranlaryň ulanylmagyny çaltlaşdyryp biler" Ussat; "Gözegçiliksiz ekrany ulanmak diňe bir wagtyň ýitmegine sebäp bolman, eýsem çagalaryň beden, psihologiki we jemgyýetçilik ösüşine hem ep-esli derejede täsir edýär. Ekranyň öňünde birnäçe sagatlap oturan çagalarda fiziki işjeňlik azalýar. Netijede, agramyň ýokarlanmagy, duruş bozulmalary, muskul-skelet problemalary we göz ýadawlygy ýaly meseleler ýygy-ýygydan görner" Telefonlaryň we planşetleriň, esasanam gijeleriniň ulanylmagynyň uklamagy kynlaşdyrýandygyny mälim eden mailsmail Anıl Usta, tertipsiz ukynyň çagalaryň keýpine we aň-bilim işine ýaramaz täsir edip biljekdigini aýtdy Yzygiderli üýtgeýän sanly gyjyndyrmalara sezewar bolan çagalaryň ünsüni sowmak, sabyrsyzlyk we içgysgynçlyga çydamlylygy peseldip biljekdigini mälim eden Usta, çagalaryň durmuşda tebigy tizligi sanly mazmun ýaly çalt däldigi sebäpli kitap okamakda, kitap öndürmekde ýa-da uzak wagtlap üns bermekde kynçylyk çekip biljekdigini aýtdy Sosial medianyň ulanylyşynyň köpelmegi bilen, esasanam ýetginjeklik döwründe çagalaryň özlerini başgalaryň durmuşy bilen deňeşdirmäge has ýykgyn edýändiklerini mälim eden Usta, munuň özüne ynam meselesini we ýeterliksizlik duýgularyny döredip biljekdigini hem nygtaýar Usta tehnologiýanyň dogry ulanylanda we dowam etdirilende çagalaryň ösmegine goşant goşup biljekdigini nygtady: "Bilim mazmuny, daşary ýurt dilindäki goşundylar, döredijilik oýunlary we onlaýn okuw çagalaryň ösmegine goldaw berip biler. Bu ýerde möhüm zat, ekranyň çaganyň ösmegine goşant goşmagydyr. Maksatsyz we birnäçe sagatlap ekrany ulanmak hil mazmunyny ulanmak bilen deňleşdirilmeli däldir." * Gündelik ekran wagty çaga bilen bilelikde kesgitlenmeli * Ene-atalar görelde bolansoň, öýde bile geçirilen wagtyň dowamynda tehnologiýa çäklendirmeleri ulanylmalydyr * Tehnologiýa düýbünden gadagan edilmeli däldir, ýöne ol hem çäksiz galdyrylmaly däldir * Sport, kino, sungat we okamak gündelik işleriň bir bölegi bolmaly * Nahar wagtynda we maşgala gepleşiklerinde telefonlary stoldan aýyrmaly * Telefon, planşet we kompýuter ulanylyşy ýatmazdan azyndan bir sagat öň saklanmalydyr Kliniki psiholog İsmail Anyl Usta: "Tehnologiýany durmuşymyzdan aýyrmak mümkin däl. Şeýle-de bolsa, çagalaryň tutuş tomusyny ekranyň öňünde geçirmegi sagdyn däl. Tomus dynç alyşy dostluk, açyk oýunlar, maşgala we hakyky durmuş tejribeleri bilen ýüzbe-ýüz bolýan döwür bolmaly. Çagalara sanly dünýä bilen hakyky durmuşyň arasynda sagdyn deňagramlylygy döretmegi öwredip bilsek, bu dynç alyş üçin möhüm bolar Yeşilçamyň meşhur aktýory aradan çykdy. Kadir İnanyr aradan çykdy. 77 ýaşly aktýor birnäçe wagt bäri keselhanada bejergi alýardy. Faruk Aksoý Esasy habarlar býulletenini hödürledi