Özbegistan we Bolgariýa: Uzak wagtlap dowam edýän dostluk we strategiki hyzmatdaşlyk

Countriesurtlarymyz geografiki taýdan uzakda bolsa-da, halklarymyzy birleşdirýän medeni we taryhy baglanyşyklar, birek-birege hormat goýmak we hyzmatdaşlyga bolan isleg bizi has ýakynlaşdyrýar. Umumy maksatlara tarap hereket bu aralyklary azaldar we täze mümkinçilikler döredýär Bu resminama diňe bir resmi şertnama hökmünde däl, eýsem iki sebitiň arasyndaky maglumat baglanyşygy üçin berk esas bolup hyzmat edýär. Geljekde Özbegistanda we Bolgariýada bolup geçen möhüm habarlar, medeni we ykdysady wakalar araçy bolmazdan iki ýurduň tomaşaçylaryna gönüden-göni, takyk we gyssagly habar berler. Mundan başga-da, häzirki globallaşan dünýäde galp habarlaryň ýaýramagy bilen iki esasy milli guramanyň hyzmatdaşlygy diňe resmi we ygtybarly maglumatlaryň paýlanmagyny üpjün eder Meşhur bolgar şahyry we ýazyjysy Iwan Wazowyň dostluk we adam gatnaşyklary baradaky sözleri halklarymyzyň arasyndaky dostlukly gatnaşyklary berkitmek üçin örän laýykdyr: "Dostluk şeýle mukaddes duýgy, uzaklyklary ýeňip geçýär, ýürekleri birleşdirýär we iň kyn ýollary hem ýagtylandyrýar. Hakyky dostluk bar ýerinde nätanyş adamlar ýok" Asyrlar boýy Uly küpek ýoly Gündogar bilen Günbataryň siwilizasiýalaryny baglanyşdyrýan özboluşly taryhy köpri bolup hyzmat edipdir. Bu gadymy söwda we medeni alyş-çalyş ýoly arkaly halklar diňe bir harytlary däl, eýsem bilimleri, medeniýeti, däp-dessurlary we pikirleri hem paýlaşdylar. Merkezi Aziýanyň merkezinde ýerleşýän Özbegistan bilen Europeewropanyň möhüm ýurtlaryndan biri bolan Bolgariýanyň arasyndaky gatnaşyklar şol taryhy gepleşikleriň ruhunyň häzirki zaman dowamydyr Häzirki zaman çylşyrymly we çalt üýtgeýän halkara gurşawynda ýurtlaryň arasyndaky gatnaşyklaryň güýji diňe bir ykdysady bähbitler bilen däl, eýsem özara ynam, syýasy gepleşik we ruhy ýakynlyk bilen hem kesgitlenýär. Özbegistan bilen Bolgariýanyň arasyndaky gatnaşyklar bu häsiýetlerden tapawutlanýar Garaşsyzlygyň ilkinji ýyllaryndan başlap Özbegistan we Bolgariýa syýasy, ykdysady, medeni we gumanitar ugurlarda güýçli hyzmatdaşlygy gurmaga aýratyn üns berdiler. Soňky otuz ýyldan gowrak wagtyň dowamynda ýokary derejeli saparlar, köp sanly ikitaraplaýyn şertnamalar, parlamentara gepleşikler, işewür forumlar we medeni çäreler gatnaşyklarynyň yzygiderli ösmegine goşant goşdy Hususan-da, soňky ýyllarda Özbegistanda alnyp barylýan uly özgertmeler we ýurduň açyk we pragmatiki daşary syýasaty Europeanewropa ýurtlary bilen hyzmatdaşlyk üçin täze mümkinçilikler döretdi. Bolgariýa, Europeanewropa Bileleşiginiň agzasy hökmünde Merkezi Aziýa bilen gatnaşyklary yzygiderli giňeltmäge aýratyn ähmiýet berýär Özbegistan bilen Bolgariýanyň arasyndaky hyzmatdaşlygyň taryhyna ser salanymyzda, bu gatnaşyklaryň diňe bir döwletleriň arasyndaky resmi diplomatik gatnaşyklara däl-de, eýsem çyn ýürekden dostluk, medeni ýakynlyk we halklaryň arasyndaky düşünişmek ýaly möhüm faktorlara esaslanýandygyny görüp bileris Güýçli syýasy we diplomatik fond Özbegistan bilen Bolgariýanyň arasyndaky gatnaşyklaryň taryhy kökleri bar. Hünärmenleriň pikiriçe, bolgarlaryň gadymy ata-babalary bilen häzirki Özbegistanyň çägindäki ata-babalarymyzyň arasyndaky baglanyşyk Beýik küpek ýolunyň döwrüne degişlidir. Bu ýakynlyk, migrasiýa, söwda we medeni gatnaşyklar bilen utgaşyp, özara gyzyklanma we hormata esaslandy Häzirki zaman gatnaşyklary Bolgariýa Respublikasy 1992-nji ýylyň 6-njy ýanwarynda Özbegistanyň garaşsyzlygyny ykrar edensoň başlandy. Az salymdan, şol ýylyň 12-nji sentýabrynda döwletlerimiziň arasynda resmi diplomatik gatnaşyklar ýola goýuldy. Gatnaşyklaryň yzygiderli we yzygiderli ösmegini üpjün etmek üçin Bolgariýanyň ilçihanasy 1999-njy ýylyň aprelinden bäri Daşkende işleýär. Özbegistanyň Bolgariýadaky ilçisiniň rezidensiýasy Ankarada ýerleşýär we ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň ösmeginde möhüm köpri bolup hyzmat edýär Iki ýurduň arasynda döredilen giňişleýin şertnamanyň we hukuk binýadynyň 38 möhüm resminamadan ybaratdygyny bellemek gerek. Bu halkara hukuk binýady, syýasy, ykdysady, söwda, medeni we gumanitar ugurlarda hyzmatdaşlygyň kanuny binýady bolup hyzmat edýär Okary we ýokary derejeli saparlar: Syýasy gepleşikleriň berk depginini saklamak Özbegistan bilen Bolgariýanyň arasyndaky gatnaşyklaryň möhüm aýratynlygy, ýokary we ýokary derejeli ýygnaklaryň üsti bilen syýasy gepleşikleri güýçlendirmekdir Soňky ýyllarda döwletlerimiziň ýolbaşçylarynyň arasyndaky gepleşik halkara derejesinde yzygiderli dowam etdi tapgyr. Hususan-da, 2017-nji ýylyň 20-nji sentýabrynda Nýu-Yorkorkda, BMG Baş Assambleýasynyň 72-nji mejlisiniň çäginde Özbegistan Respublikasynyň Prezidenti Şawkat Mirziýew Bolgariýanyň lideri bilen duşuşyp, ikitaraplaýyn gatnaşyklary düýpli güýçlendirmegiň ýollaryny ara alyp maslahatlaşdy Hökümetara gatnaşyklar hem çalt ösýär. 2014-nji ýylyň 6-9-njy aprelinde Bolgariýanyň premýer-ministri Plamen Oresharski Wýetnamda eden sapary wagtynda Samarkand howa menzilinde tehniki duralgada boldy, oňa premýer-ministriň birinji orunbasary bilen deňeşdirilende ýokary derejeli protokol hormatlary berildi Bolgariýa lideriniň 2025-nji ýylyň 9-11-nji iýuny aralygynda biziň ýurdumyza eden sapary wagtynda Daşary işler ministrlikleriniň arasyndaky hyzmatdaşlyk maksatnamasy we Daşkent we Sofiýa şäherleriniň arasynda hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny ýola goýmak baradaky ylalaşygy goşmak bilen ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy giňeltmek üçin resminamalar alyndy Bolgariýa Özbegistanyň BMG we theHHG-nyň çäginde Merkezi Aziýada durnukly ösüşi we sebit howpsuzlygyny ýokarlandyrmak baradaky başlangyçlaryny goldaýar. Şeýle hem, Täze Özbegistan 2030 strategiýasy boýunça alnyp barylýan özgertmelere, şol sanda raýat jemgyýeti institutlaryna we metbugata goldaw bermek baradaky tagallalara ýokary baha berýär Parlamentara we pudagara hyzmatdaşlyk Parlamentara gatnaşyklar hem yzygiderli ösýär. Bolgariýa - Özbegistan dostluk topary Bolgariýanyň mejlisinde işjeňdir. Oli Mejlisiniň palatalarynyň bilelikdäki kararyna esaslanyp, Özbegistan - Milli Mejlis bilen hyzmatdaşlyk üçin Bolgariýa Parlamentar topary döredildi Bu hyzmatdaşlygyň çäginde özara saparlar amala aşyrylýar. Göni ýygnaklar soňky ýyllarda has ýygy-ýygydan boldy. 2018-nji ýylyň iýul aýynda Bolgariýa-Özbegistan dostluk toparynyň başlygy Adlen Şewkediň ýolbaşçylygyndaky delegasiýa biziň ýurdumyza geldi. Noýabr aýynda Özbegistan - Bolgariýa Parlamentar toparynyň gaýdyp geliş sapary wagtynda Milli Mejlisiň ýolbaşçylygy, Daşary işler, Ykdysadyýet we Syýahatçylyk ministrlikleriniň wekilleri, Plowdiw we Kardzhali şäher häkimleri bilen duşuşyklar geçirildi 2021-nji ýylyň dekabrynda Oli Mejlisiniň Senatynyň başlygy Tanzila Narbaýewa, Sofiýada geçirilen “Europeewropanyň demografiki geljegini emele getirmek: jemgyýetleriň çalt demografiki üýtgemeler dünýäsinde gülläp ösmeginiň ýollary” atly ýokary derejeli ministrler konferensiýasyna gatnaşyjylara wideo ýüzlenmesi berdi Iki ýurduň daşary syýasat guramalary yzygiderli aragatnaşyk saklaýarlar. Hususan-da, özara geňeşmeleriň dowamynda diňe ikitaraplaýyn meseleler däl, eýsem howanyň üýtgemegi, sanly üýtgeşmeler, dezinformasiýa garşy göreş we adam hukuklary ýaly halkara gün tertibindäki möhüm meseleler ara alnyp maslahatlaşylýar 2023-nji ýylyň 23-nji oktýabrynda Lýuksemburgda geçirilen 19-njy Europeanewropa Bileleşigi - Merkezi Aziýa ministrleriniň ýygnagynda Daşary işler ministri Bagtiýor Saidow premýer-ministriň orunbasary we Bolgariýanyň Daşary işler ministri Mariýa Gabriel bilen duşuşdy Halkara platformalarda hyzmatdaşlyk barada aýdanymyzda, Özbegistanyň Bolgariýanyň wekili Irina Bokowanyň UNESKO-nyň Baş müdiri wezipesine iki gezek dalaşgärligini işjeň goldaýandygyny bellemek gerek Ykdysady hyzmatdaşlyk: Maýa goýum we söwda perspektiwalary Partnershipurtlarymyzyň maýa goýum potensialy hyzmatdaşlyk nukdaýnazaryndan has özüne çekiji. Ykdysadyýetiň liberallaşdyrylmagy, erkin ykdysady zolaklaryň ösmegi we Özbegistanda kiçi we orta telekeçilere işjeň goldaw munuň üçin berk binýat döredýär Iki ýurt hem transport we logistika pudagyndaky gatnaşyklary berkitmek isleýär, esasanam Özbegistany Kawkazyň üsti bilen Gara deňiz portlaryna birleşdirýän Trans-Hazar halkara ulag ýoly. Bolgariýa ösen infrastruktura we logistika merkezleri bilen Merkezi Aziýa bilen EUB arasynda tranzit geçelgesi bolup biler Söwda, ykdysady, ylmy we tehniki hyzmatdaşlyk boýunça hökümetara bilelikdäki komissiýanyň 5-nji mejlisi 2019-njy ýylyň 11-12-nji sentýabrynda Daşkende geçirildi. Işjeň tagallalaryň netijesinde özara söwda dolanyşygy yzygiderli ösdi we 2025-nji ýylyň ahyryna çenli 94 million dollara ýetdi. Şeýle-de bolsa, bu görkeziji iki ýurduň ykdysady potensialyny doly görkezmeýär. Başgaça aýdylanda, ulag we logistika, derman senagaty, azyk senagaty, dokma, himiýa senagaty we sanly ykdysadyýet boýunça hyzmatdaşlygy giňeltmek üçin giň mümkinçilikler bar Gatnaşmak bilen 30-a golaý kärhananyň bardygyny bellemelidiris Bolgariýaly maýadarlar şu gün Özbegistanda üstünlikli işleýärler. Hususan-da, “Prista Oil”, “Bultex”, “Prima Textile”, Bolgariýa-Şarob we Rossi ýaly kompaniýalar Özbek bazarynda öz ornuny döretdi we ýurtlarymyzyň arasyndaky senagat we hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny pugtalandyrmaga möhüm goşant goşýarlar. Mundan başga-da, Bolgariýanyň Europeanewropa Bileleşigine agza döwlet hökmünde toplan tejribesi Özbegistan üçin Europeanewropa bazarlaryna girmek we tehniki ülňüleri we innowasiýa dolandyryş modellerini kabul etmek meselesinde möhümdir Medeni we ynsanperwer baglanyşyklar: Halklaryň arasyndaky köpri Halklarymyzy birleşdirýän ruhy baglanyşyklar ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň iň owadan bölümidir. Häzirki wagtda Bolgariýanyň etniki jemgyýetiniň 1000-e golaý agzasy bir bitewi, ýakyn maşgalanyň bir bölegi hökmünde Özbegistanda asuda we sazlaşykly ýaşaýar. 1998-nji ýylyň fewral aýynda biziň ýurdumyzda Özbegistan - Bolgariýa dostluk jemgyýeti döredildi we 1999-njy ýylyň maý aýynda Bolgariýanyň medeni merkezi gapylaryny açdy. Bu toplumyň başlygy N. Todorow, iki halkyň arasyndaky dostlugyň ösmegine goşan goşandy üçin 2002-nji ýylda Özbegistan Respublikasynyň Şuhrat medaly bilen sylaglandy Iki ýurduň sebitleriniň arasynda göni gatnaşyklar ösýär. Hususan-da, gadymy, ýöne hemişe ýaş bolan Buhara we Warna şäherleriniň, şeýle hem medeni we syýahatçylyk alyş-çalyş merkezlerine öwrülen meşhur Samarkand we Plowdiw şäherleriniň arasynda dogan-şäher gatnaşyklary ýola goýuldy Medeniýet pudagyndaky hyzmatdaşlyk halkara derejesinde-de aýratyn ykrar edilmelidir. Özbegistanyň Makom ansamblynyň 2018-nji ýylyň 23-nji awgustyndan 3-nji sentýabryna çenli Bolgariýanyň alty şäherinde geçirilen halkara halk döredijiligi festiwalynda 72 ýurtdan 98 abraýly toparyň arasynda iň ýokary baýraga - Gran Prisine, Altyn orfusa eýe bolmagy, Balkan sebitindäki Özbek milli sungaty üçin uly üstünlik Soňky ýyllarda Daşkentde we Samarkantda bolgar filmleriniň görkezilişi we suratkeşleriň sergileri geçirildi. Dil kurslarynyň, aýdym-saz agşamlarynyň we halklarymyzyň medeni mirasyna bagyşlanan tegelek stoluň başynda, ilçihanalarda we diaspora guramalarynda iki ýurduň medeniýetini giňden wagyz etmek arkaly Bilim pudagynda Daşkent himiýa tehnologiýasy instituty bilen Sofiýadaky himiýa tehnologiýasy we metallurgiýa uniwersiteti, Daşkent döwlet hukuk uniwersiteti we Sofiýa uniwersiteti bilen Samarkand döwlet lukmançylyk instituty bilen Sofiýanyň lukmançylyk uniwersiteti arasynda hyzmatdaşlyk şertnamalary tassyklandy. Mundan başga-da, Namangan döwlet uniwersiteti bilen Warna tehniki uniwersitetiniň arasynda, Dünýä ykdysadyýeti we diplomatiýa uniwersiteti bilen Bolgariýanyň Daşary işler ministrliginiň ýanyndaky Diplomatik institutyň arasynda hyzmatdaşlyk memorandumyna gol çekildi. Bu tagallalar ynsanperwerlik gatnaşyklaryny çuňlaşdyrýar, işgärleri taýýarlamagyň hilini ýokarlandyrýar we iki ýurduň ýaşlarynyň arasynda özara raýdaşlygy güýçlendirýär. “Erazmus +” maksatnamasyna laýyklykda özbek talyplaryna Bolgariýanyň uniwersitetlerinde we Ylymlar akademiýasynda ýokary bilim we tejribe geçmek üçin mümkinçilikler berildi Edebi gatnaşyklar Özbegistan bilen Bolgariýanyň arasyndaky medeni hyzmatdaşlygyň iň çuň we dowamly tarapyny emele getirýär. Dillerimiz dürli dil maşgalalaryna degişlidigine garamazdan, gumanizm ideýalary we iki halkyň edebiýatynda milli gymmatlyklaryň şöhratlanmagy gaty meňzeýär Writtenazuw söz sungatynda gatnaşyklar 20-nji asyryň ikinji ýarymynda yzygiderli ösüp başlady, bu bolsa özbek we bolgar okyjylaryna birek-biregiň edebi eserleri bilen tanyşmaga mümkinçilik berdi. Hususan-da, bolgar halkynyň milli gahrymany we azatlyk ruhuna eýe bolan otly şahyr Hristo Botewiň goşgulary özbek diline terjime edildi we birnäçe gezek neşir edildi. Bolgariýa edebiýatynyň başga bir nusgawy wekili Iwan Wazowyň “Boýagyň astynda” atly romany, ýurduň taryhyny we halkyň azatlyk ugrundaky göreşini görkezýän ussatlyk bilen özbek diline terjime edildi. Bu eser özbek okyjylaryna geçmişe we Balkan halklarynyň ruhuna aýdyň we giňişleýin düşünje berýär. Mundan başga-da, bolgar prozasynyň esasy wekilleri Elin Peliniň we Emilian Stanewiň tebigatyň ajaýyp şekillendirişine, adam duýgularyna we filosofiki pikirlerine baý hekaýalary we romanlary Özbek döwürleýin neşirlerinde okyjylara hödürlendi. ýygyndylary Gündogar alymlarynyň we akyldarlarynyň işi bilen birlikde beýik Özbek şahyry we akyldary Alişer Nawoýyň işi Bolgariýada hem ylmy, hem çeperçilik taýdan çuňňur öwrenildi. Şahyryň gazallarynyň bolgar diline terjimesi halklarymyzyň arasyndaky ruhy ýakynlygy güýçlendirdi. Mundan başga-da, Gafur Gulom, Oýbek we Zulfiýa ýaly tanymal özbek ýazyjylarynyň goşgulary we eposlary, şeýle hem Abdulla Kodiriniň, Çulponyň we soňraky ýazyjylaryň hekaýalary Bolgariýanyň edebi alyş-çalyş ýygyndylaryna girizildi Umuman, Özbegistan bilen Bolgariýa birek-birege ynam we hormat goýmak esasynda berk gatnaşyklary saklaýarlar. Merkezi Aziýanyň we Balkan ýarym adasynyň esasy geostrategiki çatrygynda ýerleşýän bu ýurtlar ikitaraplaýyn we halkara guramalaryň arasynda birek-biregi yzygiderli goldaýarlar Daşkent bilen Sofiýanyň arasyndaky hyzmatdaşlygy has-da pugtalandyrmak iki ýurduň uzak möhletleýin milli bähbitleri bilen ýakyndan gabat gelýär. Bar bolan mümkinçiliklerden paýhasly peýdalanmak we iki tarapyň syýasy kesgitlemesi umumy maksat Özbegistan bilen Bolgariýanyň arasyndaky gatnaşyklarda täze, has netijeli tapgyryň ýakyn wagtda başlajakdygyny görkezýär Abdusaid Kuçimow, Özbegistan Milli Habar Gullugynyň baş müdiri, senator Bolil habar gullugynyň baş müdiri Kiril Walçew