Bu beýik lider Heýdar Alyýewiň doglan gününiň 103 ýyllygy

Bu gün azerbaýjan halkynyň milli lideri Heýdar Alyýewiň doglan güni 525.az-a görä, Haýdar Alyýewiň doglan gününiň 103 ýyllygy Heýdar Alirza oglu Aliýew 1923-nji ýylyň 10-njy maýynda Azerbaýjanyň Nakhiwanda doguldy 1939-njy ýylda Nakhivan pedagogiki tehniki kollejini gutarandan soň, Azerbaýjan senagat institutynyň (häzirki Azerbaýjan döwlet nebit we senagat uniwersiteti) binagärlik fakultetine girdi, ýöne Ikinji jahan urşunyň başlanmagy okuwyny tamamlamaga mümkinçilik bermedi Heýdar Alyýew ilki bilen Nakhiwan awtonom respublikasynyň Halkara içerki komissarýatynda arhiw bölüminiň gizlin bölüminiň müdiri, soňra bolsa Nakhivan MSSR Halk Komissarlary Geňeşinde baş bölümiň müdiri bolup işledi 1944-nji ýylyň maý aýynda döwlet howpsuzlyk edaralarynda işlemäge iberildi 1950-nji ýylda, Leningradda (häzirki Sankt-Peterburg) SSSR-iň Döwlet howpsuzlyk komitetiniň Dolandyryş işgärleriniň okuw mekdebinde okandan soň, 1950-nji ýylda Azerbaýjan SSR-iň Döwlet howpsuzlyk komitetiniň bölüminiň müdiri wezipesine bellendi 1957-nji ýylda Azerbaýjan döwlet uniwersitetiniň (häzirki Baku döwlet uniwersiteti) taryh fakultetiniň hat alyş bölümini tamamlady 1958-nji ýylda Azerbaýjan SSR-iň Döwlet howpsuzlyk komitetiniň aňtaw gullugynyň başlygy wezipesine bellendi we 1964-nji ýylda Döwlet howpsuzlyk komitetiniň başlygynyň orunbasary wezipesine bellendi 1966-njy ýylda Moskwadaky Döwlet Tehniki Uniwersitetinden F. E. Dzerzhinskiniň adyndaky Higherokary mekdebiň dolandyryş okuwlaryny üstünlikli tamamlady 1967-nji ýylda Azerbaýjan SSR-iň Ministrler Geňeşiniň ýanyndaky Döwlet howpsuzlyk komitetiniň başlygy wezipesine bellendi we şol ýylda oňa general-general derejesi berildi 1969-njy ýylyň 14-nji iýulynda geçirilen Azerbaýjan Kommunistik partiýasynyň Merkezi komitetiniň plenumynda Heýdar Aliýew Azerbaýjanyň Kommunistik partiýasynyň Merkezi komitetiniň birinji sekretary wezipesine saýlandy Heýdar Aliýew 22 ýyllap Azerbaýjan SSR-iň Sovietokary Sowetiniň we SSSR-iň Sovietokary Sowetiniň deputatydy. we SSSR-iň Sovietokary Sowet Soýuzynyň Geňeşiniň başlygynyň orunbasary wezipesini eýeledi 1976-njy ýylda Sowet Soýuzynyň Kommunistik partiýasynyň Merkezi komitetiniň Syýasy býurosynyň agzalygyna we 1982-nji ýylyň dekabrynda Syýasy býuronyň agzasy bolan Haýdar Aliýew SSSR Ministrler Geňeşiniň başlygynyň birinji orunbasary wezipesine bellendi. Bu wezipede işleýärkä, Heýdar Alyýew SSSR-iň ykdysady, sosial we medeni durmuşynyň iň möhüm ugurlaryna ýolbaşçylyk etdi 1987-nji ýylyň oktýabr aýynda Haýdar Aliýew Sowet Soýuzynyň Kommunistik partiýasynyň Merkezi komitetiniň syýasy ugruna we Baş sekretar Mihail Gorbaçýowyň hödürlän syýasy ugruna garşy çykyp, işinden çekildi Heýdar Alyýew 21-nji ýanwarda, Azerbaýjanyň Moskwadaky wekilhanasynda 1990-njy ýylyň 19-20-nji ýanwarynda gije Sowet goşunlarynyň Bakuwda ýüze çykan ganly betbagtçylyk barada Azerbaýjanyň halkyna garşy jenaýatyň guramaçylarynyň we günäkärleriniň jezalandyrylmagyny talap etdi. 1991-nji ýylyň iýulynda Sowet Soýuzynyň Kommunistik partiýasynyň hataryndan çykyp, SSSR-iň ýolbaşçylarynyň Nagorno-Garabagdaky ýiti çaknyşyk ýagdaýyna garşy alyp barýan ikiýüzli syýasatyna garşy nägileligiň alamaty boldy 1990-njy ýylyň 20-nji iýulynda Bakuda gaýdyp gelen Haýdar Aliýew, iki günden soň Nakhiwana gitdi we şol ýyl Azerbaýjan SSR-iň Halk Deputaty we Nakhivan MSSR-iň Halk Deputaty wezipesine saýlandy 1991-nji ýylyň 3-nji sentýabrynda Heýdar Aliýew Nahçiwan awtonom respublikasynyň Sovietokary Sowetiniň başlygy wezipesine saýlandy we degişli kanunlara laýyklykda Azerbaýjan Respublikasynyň Sovietokary Sowetiniň başlygynyň orunbasarydy. Bu wezipede 1993-nji ýyla çenli işledi 1992-nji ýylyň 21-nji noýabrynda Haýdar Aliýew Nahçiwanda geçirilen esaslandyryjy konferensiýada Täze Azerbaýjan partiýasynyň başlygy wezipesine saýlandy 1993-nji ýylyň maý-iýun aýlarynda raýat urşy we garaşsyzlygyň ýitirilmegi howpy sebäpli Azerbaýjanyň halky Heýdar Alyýewiň häkimiýet başyna gelmegini isledi we şol döwürde ýurduň ýolbaşçylary ony Bakuda çagyrmaga mejbur boldular Haýdar Aliýew 1993-nji ýylyň 15-nji iýunynda Azerbaýjan Respublikasynyň Sovietokary Sowetiniň başlyklygyna saýlandy we 24-nji iýundan başlap Azerbaýjan Respublikasynyň Prezidentiniň ygtyýarlyklaryny ulanyp başlady 1993-nji ýylyň 3-nji oktýabrynda geçirilen milli ses berişligiň netijesinde Heýdar Aliýew Azerbaýjan Respublikasynyň prezidenti saýlandy 1998-nji ýylyň 11-nji oktýabrynda köpçüligiň gatnaşmagy şertinde geçirilen saýlawlarda sesleriň 76,1 göterimini toplap, Azerbaýjan Respublikasynyň Prezidenti wezipesine gaýtadan saýlandy 2003-nji ýylyň 15-nji oktýabrynda geçirilen prezident saýlawlarynda öz kandidaturasyny hödürlemäge razylyk Saglyk problemalary sebäpli Heýdar Alyýew Ylham Alyýewiň kandidaturasyny yzyna aldy 2003-nji ýylyň 12-nji dekabrynda azerbaýjan halkynyň milli lideri Heýdar Aliýew Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Kliwlend klinikasynda aradan çykdy we 15-nji dekabrda Bakuwda, Hormat seýilgähinde jaýlandy Haýdar Aliýew öňki SSSR-iň Leniniň ordeni, Gyzyl ýyldyz ordeni we köp sanly medal bilen bäş gezek, Sosialistik zähmet gahrymany diýen ada, şeýle hem dürli ýurtlaryň iň ýokary baýraklaryna we abraýly uniwersitetleriň hormatly atlaryna eýe boldy