Belentlik

Ruhy arassalyk, wepalylyk we hormat nukdaýnazaryndan gaty meňzeş, ýöne daşarky synçynyň gözünden tapawutlanýan iki adamyň durmuş hekaýasy - şehit Mehman Musaýewiň we Söýgi dünýäsine wepaly Sewda Alyýewanyň durmuş hekaýasy! Bu ajaýyp waka hakda eşidenimden üç aýdan gowrak wagt geçdi. Şeýle-de bolsa, eşiden zatlarymyň täsiri gijelerine-de, gündizlerine-de ýatda galýar, meni ýeke goýmaýar, pikirlenmäge we duýmaga mejbur edýär Durmuş hekaýasyna gatnaşan aýal Sewda, eziz şehitlerimiziň biriniň hatyrasyna tanyşdym. Ondan öň sosial ulgamlardaky täzeliklerden we dildüwşüklerden ol hakda bölekleýin bilýärdim Ilkinji tanyşlygymdan soň, durmuş hekaýasyny öz dilinde jikme-jik diňlemek we öwrenmek isleýändigimi soradym. Oýlanmak üçin wagt sorady. Ahyrsoňy, bir gün ýüzbe-ýüz oturmaga we gürleşmäge razy boldy Sewda hanymyň indi ömrüniň 63-nji ýylyny ýaşaýandygyny ýatladym. Şeýle-de bolsa, özi-de boýun alşy ýaly, durmuşynda bahar pasly günleriniň bolandygyny ýadyna salmaýar. Bileleşik baglaşan Mehmanyň Birinji Garabag söweşinde ýitirim bolandygy baradaky habary alan gününden başlap, ýagty dünýämiz gözüniň açyklygyny we özüne çekijiligini ýitirdi. "Durmuşymda senden başga hiç kim bolmaz!" - güýz agşam bir gezek söýgülisi Mehmana beren wadasyny bozmagy arzuw etmedi. Şeýle-de bolsa, garyndaşlary we dostlary ony birnäçe gezek ynandyrmaga synanyşdylar we ençeme ýyllap adamyň bir gezek doguljakdygyna, maşgala gurmak, çagalary terbiýelemek we bagtly durmuşda ýaşamak siziň hukugyňyzdyr. Akylly bol, bu ýitgi Taňrynyň maslahaty, bu meselä gelmeli, täze durmuşa başlamaly Aýdylanlaryň Sewda üçin manysy ýa-da manysy ýokdy. Sewda ýetginjeklikden bäri maşgalada we daşky gurşawda hemişe özboluşly gylyk-häsiýet we pikirlenýän ýaly görülýär. Gyz dostlarynyň arasynda oglanjyk hereketleri we tutanýerliligi bilen tanalýardy Hut şu häsiýet sebäpli ony ilkinji gezek gören we 17 ýaşynda aşyk bolan uzak garyndaşy Mehmany gynandyrdy. Indi ol günleriň agyrysyndan ejir çekýär. Söýgä has ýakynlaşmak we "hawa" jogabyny almak üçin gyz bu utanjaň, utanjaň, ýumşak ýürekli ýigide takmynan 11 ýyl garaşdy Kalbajarda doglan we önüp-ösen Mehman Musaýew, Ganja oba hojalygy institutynda okaýarka maşgala gatnaşyklary sebäpli birnäçe gezek Sewdanyň maşgalasynyň ýaşaýan Agdam şäherine baryp gördi, ýöne söýen gyzy bilen duşuşyp bilmedi. Söýgi muňa rugsat bermedi. Myhman ejirini ejesine aýan etdi. Maýa daýza Kalbajardan Agdam şäherine geldi. Ene Firuza hem şeýle diýdi: - Biz habarsyz - soň gyzyna yşarat etdi - ýakma, söze seretdi! Againene-de netije bolmady. Sewdanyň daýysynyň aýaly, Mehmangiliň maşgalasyna ýygy-ýygydan gelýän hanym Halida, bu mesele sebäpli birnäçe gezek Sewda hüjüm edip, halamaýan ýigidiň ýokary ahlaklylygyň, medeniýetiň we ruhy täsir galdyryjy ogludygyny aýtdy. Gözelligiňize bil baglamaň, görmegeý bolmakda sizden yzda däldigini sözüniň üstüne goşdy. Bu gül ýaly çaganyň bu häsiýeti we tersligiňizi görüp, näme üçin saňa düşendigine düşünip bilemok Galyberse-de, Halida hanym Sewda ýumşadyp bildi. Mehman bilen Sewdanyň ilkinji ýüzbe-ýüz duşuşygy 1990-njy ýylyň başynda bolup geçdi. Oglanyň hoşniýetliligi, özüni alyp barşyny, duýgurlygyny, aladasyny Sewda kem-kemden özüne çekdi. Ondan uzakda bolan ýyllaryna ökündi. Mehman muny "Söýgi" sözüni şeýle bir ýakymly aýdypdy welin, hiç kim oňa aýdyp bilmezdi 1992-nji ýylyň oktýabr aýynda bagtly jübütler nikalaşmak dabarasyny geçirdiler we biri-biriniň barmaklaryna ýüzük dakdylar. Öňümizdäki aýlarda öýlenmek kararyna geldiler Bu ýakymly wakanyň täsiri aradan çykmanka, gyzyň öýüniň ak guşy Firuza garaşylmadyk ýagdaýda öldi. Toý taýýarlyklary togtadyldy we bir ýyldan soň yza süýşürildi. Şol döwürde dönük goňşularymyzyň, ermenileriň Azerbaýjana, esasanam serhetýaka Kalbajar sebitine edýän hüjümleri güýçlendi. Güýçli söweşler Murowdagyň töwereginde, Omar belentliginde başlandy. Elbetde, Mehman edil yhlasly ogly ýaly galdyrylmady. Milli goşunyň bir bölegi hökmünde ölüm-ölüm söweşine girdi Mehmanyň özi we Sewdanyň ýüregi söweş meýdanynda galdy. Söýgüsiniň we ähli esgerlerimiziň ýeňmegi we saglygy üçin gije-gündiz doga etdi. Emma frontdan gelen habarlar köplenç ruhlandyryjy däldi. 1993-nji ýylyň 27-nji martynda Sewdanyň ykbalynyň we arzuwlarynyň çyrasyny garaňkylyga salan gynandyryjy habar - Mehmanyň ýitirim bolmagy baradaky habar berildi! Gaýgy ýeke däl diýýärler. Bu gynandyryjy habardan soň Kalbajar, ondan soň Agdam we sebitimiziň birnäçe sebitleri basyp alyndy galýar. Öýlerinden çykmagyň wagty gelende, Sewda Mehmanyň jenap köýnekçesini we kostýumyny öňünde goýýar, doýanda aglaýar we ýene bir gezek ant içýär: "Myhman, seniň yzyňdan gidendigimi bil. Eger gaýdyp gelseň, men direlerin, sen gelmeseň, men dirikä ölerin. Diňe arzuwyň we bedeniň bilen ýaşaryn." We söýgüli eşiklerini öýde goýýar Şondan bäri bir asyrdan gowrak wagt geçdi. Söýgi durmuşda henizem ýeke. Diňe ýitgisi hakda pikir edýär. Göçüriş ýyllarynda Mehmana şehit statusy berlen hem-de Mehmanyň ölümi 44 günlük söweşde ýeňiş gazananymyzdan soň tapylan bolsa-da, ol bar bolan boşlugy doldurmaýar. Ony gowy tanaýanlar, ýüzüniň ýylgyrmazlygynyň bir sebäbiniň bardygyny, maşgala bagtyny, ogul-gyz almagyň şatlygyny başdan geçirmeýändigini bilýärler. Her bir adamyň edip bilmeýän pursatynda wepalylyk, azerbaýjanly aýal Sewda Aliýewa, her dürli hususy eýeçilige garamazdan, tutanýerlilik görkezdi we ony bozmady! Müňlerçe gezek bolup geçen köp adamyň ünsüni we gyzyklanmasyny özüne çeken bu waka bilen, Sewda hanym ruhy dünýäsiniň gahrymany, ezizimiz, şehitimiz Mehmanyň ýaşamagyna-da kömek edýär Şol ýerde boluň, uýam Sewda, sözüňize wepalylygyňyz bilen ybadat etmäge mynasypsyňyz!