Çagalarymyzy ümsümlikde ýitirýäris - parentshli ene-atalar Oka

Sosial ulgamlar ulular üçin niýetlenendir Soňky 10-15 ýylyň dowamynda geçirilen köp sanly gözleg sosial ulgamlary aşa köp ulanmagyň üns problemalary, ukynyň bozulmagy, aladalanma, depressiw alamatlar, özüňe hormat goýmak meselesi we çagalarda we ýetginjeklerde sosial deňeşdirmeleriň ýokarlanmagy bilen baglanyşyklydygyny görkezdi. Elbetde, sosial ulgamlar gönüden-göni depressiýa sebäp bolmaýar. Şeýle-de bolsa, psihologiki duýgurlygy bolan çagalarda töwekgelçilik faktorlarynyň biri hökmünde çykyş edip biler. Iň möhüm nokatlaryň biri, sosial ulgamlaryň ulular üçin döredilen platformalarydyr. Bu platformalaryň esasy maksady çaganyň ösüşini goldamak däl-de, ulanyjynyň ekranda mümkin boldugyça uzak durmagyny üpjün etmek. Köp ýagdaýlarda çaganyň beýnisi bilen milliardlarça dollar maýa goýlan algoritmleriň arasynda deňsiz göreş bar. Elbetde, bu göreş wagtynda çaganyň beýnisinde, beýni öýjüklerinde birnäçe üýtgeşiklikler bolýar - neýronlar ýok edilýär we olaryň arasyndaky baglanyşyk üýtgeýär. Netijede "zeper ýeten beýni" emele gelýär. Çagalar ýaly ýetginjekler ekrana we sosial ulgamlara gaty duýgur. Bu ýetginjek beýniniň ösüş aýratynlyklary bilen baglanyşykly. Impulslara gözegçilik edýän, karar berýän we netijelere baha berýän beýniniň prefrontal korteksi 20-nji ýyllaryň ortalaryna çenli doly ösmeýär. Sylag we lezzet ulgamlary has öň işjeňleşdirilýär. Netijede, ýetginjek beýnisinde derrew sylaga ýokary duýgurlyk, tassyklamaga zerurlyk we sosial tassyklama gözlegi emele gelýär. Şeýle ýetginjeklerde töwekgelçilikli özüni alyp barmak meýli we uzak möhletli netijelere ýeterlik baha berip bilmezlik ýüze çykýar. "Kimdir biri seni halady", "habar aldyň", "wideoňyza tomaşa edildi" ýaly bildirişler beýnimizdäki dopamin ulgamy bilen baglanyşykly reaksiýalary döredip biler. Dopamin ulgamy beýniniň sylag merkeziniň işjeň maddasydyr. Theetginjek beýnisi bu "bagtly habarnamalara" endik eden ýaly. Başga bir tarapdan, FOMO diýýän zadymyz (ýitirim bolmak gorkusy) käbir habarnamalardan, tendensiýalardan ýa-da täzeliklerden habarsyz bolmak gorkusydyr. Şonuň üçin sosial ulgamy ulanmak ýetginjeklere ululara garanyňda has güýçli täsir edip biler 16 ýaş çäkleri meseläni çözermi? "APAK, 16 ýaş aralygyndaky meseläni çözermi?" soragyny berýär we jogap hökmünde bu ýerdäki ýagdaýyň birneme çylşyrymlydygyny aýdýar. Maksat ähli meseleleri çözmek bolsa, 16 ýaş aralygy ony çözüp bilmez. Maksat töwekgelçiligi azaltmak bolsa, käbir oňyn netijelere ýetip bolar. Gözleg we hakykat, hiç bir tehnologiki gadaganlygyň bu meseläni çözmändigini görkezýär. Çagalar çäklendirmeleri dürli usullar bilen ýeňip bilerler. Galp hasaplar, ýalan maglumatlar we alternatiw platformalar munuň öňüni almagy kynlaşdyrýar. Ageöne ýaş çäklendirmeleri başga bir möhüm wezipäni ýerine ýetirýär. Jemgyýete habar berýärler. Maşyn sürmek, durmuşa çykmak ýa-da belli bir hukuklary ulanmak üçin ýaş çäkleriniň bolşy ýaly, sosial psihologiýany ulanmak ösüş psihologiýasy nukdaýnazaryndan belli bir ýaş çäklerine mätäç hasaplanýar. Şeýlelik bilen umumy çekişme diňe "13 ýa-da 16?" derejesinde galmaly däldir Çaga ekranda günde näçe sagat işleýär? Has möhüm soraglar bar, günde näçe sagat ekranda? Gije telefon bilen uklaýarmy? Sosial ulgamlary nähili ulanýar? Olaryň hakyky dostlary barmy? Sport bilen meşgullanýarmy? Maşgalasy bilen ýokary hilli wagt geçirýärmi? Onlaýn ýagdaýda gorkuzylýarmy? Bular üns bermelidiris. Sebäbi günde 30 minut sosial ulgamlarda geçirýän ýetginjegiň we günde 7-8 sagat ekranda geçirýän ýetginjegiň töwekgelçiligi birmeňzeş däl. Käwagt mesele platformanyň özi däl-de, çaganyň durmuşynda alternatiw çäreleriň bolmazlygydyr Çaganyň ýeke-täk güýmenjesi telefon bolsa, işlemez Ene-atalaryň köpüsiniň tehnologiýany problema hökmünde görýändigini bellemelidiris. Aslynda mesele köplenç tehnologiýanyň özi däl-de, gözegçiliksiz we maksatsyz ulanylmagy. Çaganyň ýeke-täk güýmenjesi telefon bolsa, ýeke-täk dost sosial ulgamdyr we dynç almagyň ýeke-täk usuly tükeniksiz wideolary görmek bolsa, bu ýerde psihologiki töwekgelçilikler peýda bolup başlaýar. Çaganyň durmuşynda sosial ulgamlardan has gyzykly alternatiwalar ýok bolsa, hiç hili gadaganlyk uzak möhletli netije bermez