Kanwasy gutarylmadyk bir zehin: Abdurefi Abiýew - QHA - Krym habar gullugy

1879-njy ýylyň 30-njy maýynda Akmeskitiň Çokurça obasynda çopanyň ogly bolup dünýä inen Abdurefi Abiýew, köklerinden aýrylmazdan dünýä açmagy başaran Krym tatar halkynyň ilkinji we görnükli suratkeşlerinden biri. Tapawutly çeperçilik zehini we zehini ony ilki Moskwanyň abraýly Stroganow şekillendiriş sungaty akademiýasyna, soňra bolsa suratyň ýüregi hasaplanýan Pari Parisdäki abraýly Julien akademiýasyna eltdi “ÜNER SANAYİ” BILEN bir milletiň geljegini gördük Bilimleri bilen 1917-nji ýylda wepaly watanyna gaýdyp gelen Abiýew, iň ýakyn ýoldaşy, meşhur etnograf Üsein Bodaninskiý bilen egin-egne berip, Krym tatar medeniýetiniň we senetçiliginiň ýüregi hasaplanýan Bahçesaraý "Üner Sanayi" şekillendiriş sungaty we senagat mekdebini esaslandyrdy. Mekdebiň ilkinji müdiri hökmünde ýaş akyllara diňe tehniki çyzgylary we setirleri öwretdi; milli özboluşlylygy, estetikany we watana bolan söýgini ornaşdyrdy Hiç haçan gutarmaýan sürgünler we sungatyň üznüksiz söýgüsi Krym tatarlarynyň şahsyýetini we medeniýetini barlyşyksyz goramagy, ony Sowet re regimeiminiň öňünde "howp" döretdi. 1928-nji ýylda bu wezipeden boşadyldy we döwrüň aýylganç "milletçilige garşy" kampaniýalarynyň bir bölegi hökmünde Türkmenistana sürgün edildi AKMESCITDE SÖENGI Çotga we ogurlanan miras Stalin re regimeiminiň rehimsiz jellatlary 1938-nji ýylda bu beýik zehini tussag etdiler. Şol ýyl Akmeskitdäki şol garaňky zyndanda onlarça bigünä krym tatary intellektuallary bilen bilelikde ot açyp öldürildi. Ganhor re regimeim janyny aldy, jesedini näbelli çukura jaýlady, ýöne kalbyndaky erkinlik duýgusyny pozup bilmedi Gynansagam, beýik suratkeşiň betbagtlygy diňe ölümi bilen çäklenmedi. Onuň ajaýyp, elde ýasalan suratlary we sungat mirasynyň köp bölegi 1944-nji ýylyň 18-nji maýynda Krym tatar sürgüni we genosidi wagtynda Sowetler tarapyndan wagşyçylyk bilen talandy we ýok edildi Fiziki mazary ýa-da şu güne çenli saklanyp galan uly sergisi bolmasa-da, Abdurefi Abiýew ruçkasy we çotgasy bilen halkynyň ýatdan çykmajak nyşany we öçmejek fakel hökmünde ýaşamagyny dowam etdirýär. Krym tatar halky beýik hojaýynynyň doglan gününiň 147 ýyllygynda rehimdarlyk we minnetdarlyk bilen ýatlaýar