Eýrandaky söweş sebäpli nebitiň bahasy ýokarlanýar

Eastakyn Gündogarda ýene bir möwjemek bazara gatnaşyjylary töwekgelçiliklere täzeden garamaga mejbur etdi ABŞ ýaragly güýçleriniň Merkezi serkerdeliginiň (CENTCOM) sahypasynda ozal habar berlişi ýaly, 2026-njy ýylyň 11-nji iýunynda gije ABŞ harby güýçleri Eýranyň aragatnaşyk, gözegçilik we howa gorag desgalaryna hüjüm etdi. Muňa jogap edip Tähran Amerikanyň sebitdäki nyşanalaryna hüjüm edilendigini habar berdi we Hormuz bogazynyň ýene ýapylýandygyny habar berdi Dünýädäki nebit üpjünçiliginiň ep-esli bölegi bu deňiz ýolundan geçýär. Bogaz sebitinde ýük daşamak üçin abanýan howplar derrew nebitiň bahasynda öz beýanyny tapýar Mümkin bolan eksport çäklendirmeleri baradaky aladalar bahalarda derrew öz beýanyny tapdy Irden Brent ýagy bir barrele 95 dollara, WTI (Günbatar Tehas Aralyk, Amerikanyň esasy ýagy) 92 dollara bökdi Hakykat, Yslam Rewolýusiýa Gorag Korpusynyň (IRGC) garşy durmaga taýýardyklary baradaky sözleri bazarda goşmaça tolgunma döretdi we täjirçilik ýükleriniň dowam etdirilmegi barada Waşingtonyň beren wadalaryna garamazdan söwdagärler iň töwekgelçilikli senariýany göz öňünde tutmagy makul bildiler Birnäçe sagatdan soň aljyraňňylyk birneme azaldy we ýazylan wagty Londonda ICE Futures Europe (Kontinentara bir Exchangeasy) Brentiň bir barreli üçin awgustyň geljegi 93 dollardan satylýar. Nebitiň bahasynyň ýylyň dowamynda takmynan 35% ýokarlandygyna üns beriň Sitirleriň ýokarlanmagy adatça çig mal eksport edýän ýurtlaryň tarapynda oýnaýar. Içerki ykdysadyýet üçin bu, eksport girdejileriniň köpelmegini, daşary ýurt walýutasynyň goşmaça akymyny we töleg balansynyň güýçlenmegini aňladýar Býudjet hem oňyn täsir edýär, girdejileriniň ep-esli bölegi nebit pudagy bilen baglanyşykly Şol sebäpli Halkara Walýuta Gaznasy (HPG) respublikamyzy Eastakyn Gündogar krizisiniň fonunda energiýa bahalarynyň ýokarlanmagyndan peýdalanyp biljek ýurtlaryň biri hökmünde görkezýär Şeýle-de bolsa, oňyn täsiriň çäkleri bar. Gazagystanyň Milli banky, energiýa bahalarynyň ýokarlanmagynyň harytlaryň we hyzmatlaryň bahasyna kem-kemden aralaşyp başlaýandygyna ünsi çekýär Ilkinji signallardan biri transport pudagyndan geldi. Düzgünleşdirijiniň pikiriçe, howa ulaglary hyzmatlarynyň bahalarynyň ösüşi ýyllyk 19,8% -den 29.3% -e çenli ýokarlandy Munuň sebäbi ýönekeý: has gymmat nebit önümleri daşaýjylar, logistika kompaniýalary we kärhanalar üçin çykdajylary ýokarlandyrýar. Wagtyň geçmegi bilen bu çykdajylar harytlaryň we hyzmatlaryň soňky bahasyna geçirilýär Başga bir kanal global inflýasiýa bilen baglanyşykly. Gazagystanyň Milli bankynyň maglumatlaryna görä Europeanewropa Bileleşiginde (EUB) sarp edijileriň bahasynyň ösüşi eýýäm 2,1% -den 3,2% -e, Hytaýda inflýasiýa 1,2% -e ýetdi. Bu dinamiki, import edilýän önümleriň bahalarynyň ýokarlanmagyny ýokarlandyrýar we içerki bahalara daşarky basyşy ýokarlandyrýar Öň habar berdik, Bütindünýä ykdysady forumy, soňky baş ykdysatçylaryň dünýägaraýşynda, COVID-19 pandemiýasyndan soň dünýä ykdysadyýeti üçin töwekgelçilikleriň iň güýçli ýokarlanandygyny hasaba aldyk