Trump Hytaýdan boş gaýdyp geldi: Pekin-Tähran diwary ABŞ-nyň Hormuz meýilnamasyna!

ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump anna güni öýlän Pekinden çykyp, 50 sagada golaý dowam eden Hytaýa saparyny tamamlady. Sammit dünýä metbugatynda uly täsir galdyrdy we wadalaryň uzyn sanawyny galdyrdy, Hytaý tarapy bu zatlaryň hiç birine ýazmaça wada bermedi Waşington sammitden soň beren beýanynda taraplaryň Hormuz bogazyny açyk saklamaga we Eýranyň ýadro ýaragyna eýe bolmagynyň öňüni almaga razy bolandygyny öňe sürdi; Munuň tersine, Pekiniň tekstinde Eýran, Hormuz bogazy ýa-da ýadro meselesi agzalmady. Iki sözlemiň arasyndaky bu boşluk, “Fox News” -da bezelen Trumpyň şahsy “wadalarynyň” stoluň üstünde ýokdugyny görkezýär. Aslynda, sammitiň ýeke-täk anyk netijesi Hytaýyň 200 Boeing uçaryna sargyt etmegi boldy. Şeýle-de bolsa, bu görkeziji bazaryň 500 uçar garaşyşyndan has pesde galsa-da, kompaniýanyň paýnamalary bahasynyň 4% -den gowragyny ýitirdi Hytaýyň Daşary işler ministrliginiň anna güni irden Trump Pekinde bolan wagtynda beren garaşsyz beýany Waşingtony berk tankytlady Ministrlik "Pekiniň Eýrana bolan garaýşynyň üýtgemändigini" nygtap, häzirki dartgynlygyň "hiç haçan bolmaly däldigini we dowam etmegiň zerur däldigini" aýtdy we Amerikan tezislerini aç-açan ýeňdi Bu sammitden birnäçe gün öň Hytaýyň Daşary işler ministri Wan ii eýranly kärdeşi Abbas Arakçi bilen duşuşdy we ABŞ-Ysraýyl goşunynyň Eýrana garşy alyp baran söweşini "bikanun" diýip häsiýetlendirdi. Wan Yi Pekiniň Eýranyň parahatçylykly ýadro baýlaşdyryş hukugyny goldaýandygyny we ABŞ-nyň Eýran portlaryny gabawyna garşy tutýan pozisiýasyny ýene bir gezek gaýtalasa-da, daşarky harby çärelere daýanmaýan sebitleýin howpsuzlyk arhitekturasyny gytaklaýyn çagyrdy Trumpyň Pekine geleninden birnäçe minutyň içinde Eýranyň resmi habar gullugy Fars tarapyndan çap edilen habar makalasy hem ünsi çekdi. Habarlara görä, Tähranyň eden çärelerinden soň Hytaý gämileri resmi taýdan Hormuz bogazyndan geçip başlady. Şu pursatda Tähran administrasiýasy mart aýynyň başyndan bäri saklap gelýän iki million barrel nebit alyp barýan ullakan hytaý tankerini çykardy Eýranyň Hytaýdaky ilçisi Abdulreza Rahmani Fazli Pekin bilen bu hyzmatdaşlygyň Tähranyň Amerikanyň basyşy sebäpli "hakyky mümkinçilikleri we güýçli hyzmatdaşlary" bardygyny subut edýändigini aýtdy. Yslam Rewolýusiýa Gorag Korpusy Deňiz güýçleri hem otuz gäminiň bogazdan sag-aman geçendigini tassyklady we "Eýranyň duşman gämilerine bolan garaýşy üýtgemedi, geçmäge rugsat berilmedi" -diýdi. Bu ädim Tähranyň Bosfor düwmesiniň açarlaryny saklaýandygyny we hyzmatdaşlaryny we hyzmatdaşlygyň şertlerini erkin kesgitläp biljekdigini görkezýär Aslynda, sammiti yza süýşüren gününden bäri Eýran bilen dowam edýän uruş sebäpli Trump Pekinde ejiz elini aldy. Uruş üçünji aýyna golaýlap, Waşington tarapyndan yglan edilen maksatlaryň hiç birine ýetip bilmänsoň, Hormuz bogazyny güýç bilen açmagy maksat edinýän "Erkinlik operasiýasy" başlanyndan 48 sagat geçmänkä ýatyrylmalydy Mundan başga-da, ABŞ-nyň “Patriot”, “THAAD” we “Tomahawk” roketa ätiýaçlyklary çynlakaý azaldy we güýçlendirmek we çaltlaşdyrylan önümçilik meýilnamalary şu wagta çenli bu boşlugy ýapmak üçin ýeterlik däldi. Toeri gelende aýtsak, geçen hepdäniň penşenbe güni ABŞ-nyň Wekiller palatasynda uruş ygtyýarlyklary baradaky kanun baradaky ses berişlik ret edildi, netijede 212-212-e deň boldy Bularyň hemmesi bolup geçýän mahaly, Halkara Walýuta Gaznasy (HPG), uruş sebäpli ýüze çykan energiýa krizisi dowam etse, global ösüşiň 2,5% -e çenli peselip biljekdigi barada iň erbet ýagdaý bilen paýlaşdy. Bu ýapyşmak, ýakyn wagtda geçiriljek orta saýlawlardan öň meşhurlygy çalt azalýan Trumpyň öýünde gyssagly “ýeňiş görkezişine” mätäçliginiň sebäbi boldy Şaýy puluň beýleki tarapynda, Pekin gaty güýçli surnaý kartoçkalary bilen sammite girdi. Hytaýyň seýrek toprak eksporty, gulplama döwründen takmynan 50% pes bolmagyny dowam etdirýär. Mundan başga-da, Hytaýyň AI kompaniýalary diňe ABŞ-nyň embargolary sebäpli Hytaý bazaryna girmegi gadagan edilen Nvidia H200 çiplerine garaşmagyň ýerine diňe maý aýynda dört sany ösen AI modelini çykardylar Sammitiň öňüsyrasynda Hytaý 2021-nji ýylda kabul edileli bäri ilkinji gezek Daşary ýurt sanksiýalaryna garşy kanun (CAFAA) durmuşa geçirdi. Şunuň bilen baglylykda, içerki kompaniýalaryna ABŞ-nyň Eýranyň nebitini satyn alýan hytaý arassalaýjylaryna garşy girizen sanksiýalaryny äsgermezlik etmegi tabşyrdy we Waşington entek bu çärä garşy anyk çäre görmedi. Ol edip bilmedi. Bu dinamika Pekini gepleşikleriň şertlerini kesgitleýän wezipä eglişik gözlemek üçin aktýor bolmakdan ýokarlandyrdy Söwda frontunda Trumpyň gazanyp biljek ähli zady, geçen oktýabr aýynda Busanda gazanylan gowşak ýaraşygy tassyklamakdy; Mundan başga-da, bu ýaraşygyň noýabr aýynda gutarýan möhletinden soň uzaldyljakdygy entek belli däl. Emeli intellekt dolandyryşy barada umumy çarçuwaly resminama gol çekilmedi we gümrük paçlary ýa-da ýarymgeçiriji krizisi bilen baglanyşykly hiç hili mesele çözülmedi. Aslynda, Trump yzyna gaýdyp barýarka Howa güýçleriniň 1 uçaryndaky reportersurnalistlere nyrhlar barada-da pikir alyşmandygyny boýun aldy Taraplar tarapyndan geljek üç ýylda "konstruktiw strategiki durnuklylyk" diýlip atlandyrylýan umumy esas Hytaýdan hatda bir meselede-de yza çekilmegini talap etmeýär. Munuň tersine, Pekin gatnaşyklarda täze ösüş gazanmak üçin Waşingtonyň Taýwan baradaky çykyşyny üýtgetmelidigini aç-açan kesgitledi. Aslynda, Hytaýyň resmi beýanynda Taýwan "ABŞ-Hytaý gatnaşyklarynda iň möhüm mesele we gyzyl çyzyk" hökmünde öňdäki hatarda durýar. Si Szinpin Taýwan meselesiniň nädogry çözülmegi iki döwleti "konflikte ýa-da ähli taraplaýyn söweşe" getirip biljekdigi barada açyk duýduryş berdi. Munuň tersine, ABŞ-nyň resmi sammitinde Taýwan sözi hatda agzalmady Aslynda, Trump administrasiýasy sammitden öň Taýwana 13 milliard dollarlyk ýarag bukjasynyň soňky tassyklamasyny togtatdy. Weaponsarag söwdasy barada entek gutarnykly karara gelmändigini mälim eden Trump, Howa güýçleri 1-de eden çykyşynda Hytaýyň nebiti gaýtadan işleýän zawodlaryna Eýranyň nebitini satyn alýan sanksiýalaryň ýatyrylyp bilinjekdigini aýtdy. Şeýle ädim ABŞ-nyň Eýran bilen baglanyşykly hytaý kompaniýalaryna garşy basyş syýasatlaryndan köpçülige yza çekilmegini aňladýar, bu Hytaýdan hiç hili eglişiksiz birnäçe aý bäri amala aşyrylýar Sammitden soň ýüze çykýan umumy surat, diplomatik ýygnagyň özünden has çuňňur habarlary öz içine alýar. Russiýanyň prezidenti Wladimir Putin bu sammitden bäş gün soň Pekine sapar eder, bu ABŞ we Russiýanyň liderleriniň Hytaýda ilkinji gezek köptaraplaýyn platformalaryň daşynda ilkinji gezek myhman alynjakdygyny aňladýar. Bu aralykda, Hytaýyň Daşary işler ministri Wang Yi; Sammitden soňky strategiýalary günsaýyn güýçlenýän Moskwa we Tähran bilen üç bileleşigiň çäginde utgaşdyrmaga taýýarlanýar “Brent” nebitiniň iň ýokary hepdäniň dowamynda 6% -den gowrak gymmatlap, bir barrele 107 dollardan geçmegi bazardaky bu dartgynlygyň beýanydy. “Waşington Post” tarapyndan ýaýradylan ABŞ-nyň razwedka hasabatynda-da aç-açan bir hakykat bar: Eýran bilen bolup biläýjek söweşiň ähli strategiki üstünlikleri ahyrsoňy Pekine gider Müsürli gözlegçi Ybraýym usunus, Al-Meýadindäki seljermesinde bu prosesi we ýüze çykýan täze global hakykaty şu täsin syn bilen jemleýär: "Bu sammit sebitdäki güýç deňagramlylygynyň indi Waşington tarapyndan däl-de, Pekin bilen Tähranyň hyzmatdaşlygy arkaly üýtgediljekdigini aýdyň görkezýär." Çeşme: Eastakyn Gündogar habarlary