Trump Hormuz meýilnamasyny 50 sagatdan soň togtatdy: Bu döwürde näme boldy?

ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump, Hormuz bogazynda galan söwda gämilerine ýol görkezmäge gönükdirilen harby operasiýanyň yglan edilenden iki gün soň togtadyljakdygyny aýtdy Trump ýekşenbe güni "Taslama azatlygy" atly operasiýanyň ertesi irden başlajakdygyny aýtdy. Maksat ABŞ, Ysraýyl we Eýran arasynda söweş başlanaly bäri Tähranyň netijeli ýapylan möhüm suw ýoluny açmakdy Eýranyň, dünýädäki nebitiň we tebigy gazyň takmynan 20 göteriminiň geçýän bogazyndaky gämilere abanýan howpy, nebitiň bahasynyň ep-esli ýokarlanmagyna we dünýä ykdysadyýetine alada döretdi Şeýle-de bolsa, 50 sagat geçenden soň, Trump “Truth Social” sosial media platformasyndaky ýazgysynda bu operasiýanyň “gysga wagtlyk” togtadylandygyny habar berdi Bu karar Goranmak ministriniň şol gün Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň "bütin dünýä üçin güýç, aýdyňlyk we maksat bilen öňdebaryjydygyny" aýdanyndan soň geldi BBC barlag gullugy, BBC Verify, "Erkinlik taslamasynyň" iki günlük möhletini düzdi Trump GMT 23.35-de “Truth Social” atly ýazgysynda aşakdakylary aýtdy: "Eýranyň, Eastakyn Gündogaryň we Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň hatyrasyna, bu çäklendirilen suw ýollaryndan gämilerini arkaýyn aýyrjakdygymyzy we işlerini erkin dowam etdirmäge mümkinçilik berjekdigimizi habar berdik." "Gämileri we olaryň ekipa .laryny Hormuz bogazyndan howpsuz aýyrmak üçin elimizden gelenini etjekdigimizi wekillerime aýtdym" Halkara deňiz guramasy Baltika we Halkara Deňiz Geňeşiniň habaryna görä sebitde takmynan müň gämi we 20 müň deňizçi dur Trump bu "ynsanperwerlik hereketiniň" Eastakyn Gündogar wagtynyň duşenbe güni irden başlajakdygyny aýtdy Şeýle hem, "Wekillerimiň Eýran bilen örän oňyn gepleşikler geçirýändiklerine doly düşünýärin we bu gepleşikleriň hemmeler üçin oňyn netijelere getirip biljekdigini" aýtdy Duşenbe güni gijäniň ýaryndan soň ABŞ-nyň Merkezi serkerdeligi (CENTCOM) öz güýçleriniň "Erkinlik taslamasyna" goldaw berip başlajakdygyny habar berdi “Centcom” -yň habaryna görä, operasiýa 100-den gowrak howa we deňiz elementi we 15 müň esger gatnaşar Iňlis harby güýçleriniň Eastakyn Gündogarda iberilýän howplara gözegçilik edýän UKMTO-nyň habaryna görä ABŞ gämilere Ummanyň kenaryndaky "howpsuzlyk zolagyndan" geçmegi maslahat berdi Günüň ikinji ýarymynda CENTCOM "ilkinji ädim hökmünde ABŞ-nyň baýdakly iki söwda gämisiniň Hormuz bogazyndan üstünlikli geçip, sag-aman dowam edendigini" habar berdi Trump, ABŞ goşunynyň operasiýanyň ilkinji gününde ýedi sany Eýranyň "tizlik gämisini" atandygyny aýtdy. Şeýle-de bolsa, Eýranyň metbugaty bu aýyplamany ret etdi. Tasnim habar gullugy harby çeşmelere salgylanyp, iki sany ownuk ýük gämisiniň urlandygyny we bäş parahat ýaşaýjynyň ölendigini habar berdi Şol gün Birleşen Arap Emirlikleriniň Daşary işler ministrligi (BAE) döwlet nebit kompaniýasy ADNOC bilen baglanyşykly tankeriň Hormuz bogazyna urlandygyny habar berdi. Günorta Koreýa BAE-nyň kenaryndaky gämi gämisinde partlamanyň bolandygyny habar berdi BAE Fujairah nebit portunda ýangynyň Eýrandan gelendigini habar berdi, ýöne Eýran bu aýyplamany ret etdi ABŞ-nyň Goranmak ministri Pit Hegset we Baş ştabyň başlygy Dan Keýn sişenbe güni Pentagonda geçirilen metbugat ýygnagynda "Taslama azatlygy" meselesine ünsi çekdi Hegseth: "Dünýäniň dürli künjeklerinden ýüzlerçe gämi geçmek üçin nobata dur" -diýdi, Keýn: "Söwda gämileri geçdi we ýakyn günlerde has köp zadyň geçmegine garaşýarys" -diýdi Operasiýanyň näçe wagt dowam etjekdigi barada takyk wagt tertibi ýok bolsa-da, Hegseth munuň "çäkli we dowamlylygy wagtlaýyn" bir operasiýa bolandygyny aýtdy Hegseth "Erkinlik taslamasy başlandy, söwda ýene-de akyp başlar we Amerika ýene-de güýç, aýdyňlyk we tutuş dünýä üçin maksat bilen öňde barýar. Biziň islegimiz sarsmaz" -diýdi Şol gün ABŞ-nyň Döwlet sekretary Marko Rubio Ak tamda reportersurnalistlere ABŞ-nyň bu operasiýany “dünýä üçin hoşniýetlilik” hökmünde amala aşyrýandygyny we sebitde bu ugurda güýç öndürip biljek ýeke-täk ýurtdygyny aýtdy Hegset bilen Rubionyň aýdanlaryndan birnäçe sagat soň, Trump "Erkinlik taslamasy" -ny ýapdy Waşington wagty (01.52 UTC) 18.52-de “Hakykat sosial” atly ýazgysynda bu kararyň “özara razylyk bilen” kabul edilendigini we Eýran bilen şertnama baglaşylanda “uly öňegidişligiň” bardygyny aýtdy "Erkinlik taslamasy (gämileriň Hormuz bogazyndan geçmegi) şertnamanyň tamamlanyp ýa-da gol çekilip bilinjekdigini görmek üçin gysga wagtlyk togtadylýar." diýdi Şol gün Hegsetiň "ýokary gönükdirilen strategiýa" hökmünde häsiýetlendiren operasiýasy togtadyldy Trumpyň beýanatyndan dört sagat öň, Hormuz bogazynda Fransiýanyň CMA CGM gämi gatnaw kompaniýasyna degişli gämi uruldy. Wakada käbir ekipa members agzalary ýaralanan bolsa, gämä zeper ýetdi Deňiz neşiriniň “Lloýdiň sanawy” habaryna görä, gämi eýeleri we ätiýaçlandyryjylar “Erkinlik taslamasy” bogazdan geçişi täzeden açmak üçin “ýeterlik aç-açanlygy ýa-da ygtybarly goragy üpjün etmeýär” diýdiler Neşiriň habaryna görä, barha artýan howpsuzlyk aladalary sebäpli Hormuz bogazyndan geçýän gämileriň sany azalmagyny dowam etdirýär