Türkiýede ismurnalistika: Magdan käninde hakykaty gözlemek | T24

Alikan Uludağ Bütindünýä metbugat azatlygy gününde Siliwriden çykyş edip, basyş, senzura we jeza howpy astyndaky Türkiýedäki ismurnalistikany 'magdan käninde hakykaty gözlemek' diýip häsiýetlendirdi: "Men ýetmiş üç gün tussaglykda saklandym. 26-njy fewraldan bäri Siliwri şäherindäki Marmara ýapyk türmesinde kamerada saklanýar. Öýjügimiň gapysy Merdan doganyň (Merdan Yanardağ) howlusyna seredýär. Bu ýerde, her gün bir journalisturnalistiň ýesir edilendigine şaýat bolýarsyňyz. türme, bu ýeterlik däl ýaly, köp zähmet bilen guran Tele 1-ni ele almaga we satmaga synanyşýarlar Näme üçin aurnalist tussag edilýär? Sebäbi ol jenaýat etdi? ; Ok; sebäbi gorkulýar. Journalistsurnalistler “howply” hasaplanýandyklary üçin kazyýet taýagy bilen tussag edilýär. Sebäbi hökümet jogapkärçilik çekmezden buýruk döretmek isleýär. Tikensiz gül bagy ... Merdan Yananardyň, meniň we ahyrsoňy Ysmaýyl Arynyň tussag edilmegi, derňeýän, sorag berýän we tankytlaýan ismurnalistikany jezalandyrmak synanyşygydyr Türkiýedäki ismurnalistika, bu häkimiýet döwründe wepalylygy görkezmäge mejbur edilip, jemgyýetçilik gatnaşyklary işine öwrüldi. Journalurnalistikanyň özeni bolan soraglar bermek, gözleg we tankyt etmek çap gurşawynda saklandy. Hökümet indi näme ýazyljakdygyny kesgitleýän derejä geldi. Oňa: fakt sahypasynyň ismurnalistikasy diýilýär. Hökümetiň gözegçiligindäki metbugat guramalary özlerine berlen maglumat belliklerini ismurnalistika diýip hasaplaýarlar. Şeýlelik bilen, syýasy güýç halkyň bilýänlerini we bilmeýän zatlaryny gönüden-göni çözýär Şeýle-de bolsa, Türkiýede bu maglumat bellik ulgamyna boýun egmeýän journalistsurnalistler bar. Emma hökümet muny amala aşyrmagyň ýoluny tapdy: Senzura kanuny 2022-nji ýylda Türkiýäniň Jenaýat kodeksine goşulan 'ýalňyş maglumatlary köpçülige ýaýratmak' jenaýaty journalistsurnalistleriň hökümet tarapyndan kesgitlenen çäklerden geçmeginiň öňüni almak üçin täze gural boldy. Hökümetiň maksady diňe "dogry maglumat" monopoliýasyny döretmek däl. Esasy maksat journalistsurnalistleriň we raýatlaryň pikirlerine gözegçilik etmek. Başga sözler bilen aýdylanda, senzura kanuny hökümeti tankytlamak isleýänler tarapyndan hödürlenýän tezisiň antitezi hökmünde kabul edilýär; Bu dialektikanyň sintezi türmä öwrülýär: Tankyt (tezis) + senzura kanuny (antitez) = türme (sintez) Munuň aýdyň subutnamasy, senzura kanunynyň täzeliklere däl-de, möhüm pikirlere gönükdirilendigi. Metbugat azatlygynyň öňüni almagyň ýene bir usuly journalisturnalisti habar çeşmesinden daşlaşdyrmakdyr. Ministrler we býurokratlar, esasanam Prezident Rejep Taýyp Erdogan birnäçe ýyl bäri hakyky metbugat konferensiýalaryny geçirmeýärler. Düzgünleşdirilen hem bolsa, journalistsurnalistlere sorag bermek gadagan. Şeýlelik bilen, journalistsurnalistler ne halkyň adyndan hökümete gözegçilik edip bilerler, ne-de hakykata doly ýetip bilerler. Akkreditasiýa we administratiw jerimeler goşulanda, hökümetiň we halkyň maglumat almak hukugynyň de-fakto gözegçiligi esasan işlemeýär. Onda näme üçin bu iki düşünje möhüm? Sebäbi bular demokratiýanyň bardygyny ýa-da ýokdugyny görkezýän esasy ölçeglerdir. Metbugat azatlygynyň maksady; Halkyň adyndan hökümete gözegçilik etmek, raýatlaryň hakykatlardan habarly bolmagyny üpjün etmek we dogry maglumatlar bilen demokratik saýlawlaryny saýlamaga mümkinçilik bermek. Syýasy güýç muny bilýändigi sebäpli köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde dürli usullar arkaly monopoliýa döretdi. Bu metbugat monopoliýasy halka garşy psihologiki söweş gurallarynyň birine öwrüldi. Häzirki wagtda Türkiýede ismurnalistika magdan käninde hakykaty gözlemek ýalydyr Emma umytsyzlyga ýer ýok. Gorky howasyna garşy edilmeli ýeke-täk zat, batyrlygy artdyrmak we ismurnalistikany berkitmek. Daşardaky köp sanly journalistsurnalist halkyň maglumat almak hukugyna edilýän basyşlara garamazdan garşy çykýar. Uğur Mumkunyň aýdyşy ýaly: 'aurnalist häkimiýetlere we häkimiýet merkezlerine garşy söweşmäge taýýardyr.' "Uğur Mumcu we bu sebäpden öldürilen beýleki journalistsurnalistler henizem her bir journalisturnalist üçin gollanma bolup durýar" Kukiler, web sahypasyndan iberilen we ulanyjynyň web brauzeri tarapyndan ulanyjynyň göz aýlaýarka ulanyjynyň kompýuterinde saklanýan ownuk maglumatlar bölekleridir. Brauzeriňiz her habary gutapjyk diýilýän kiçijik faýlda saklaýar. Serwerden başga bir sahypa haýyş edeniňizde, brauzeriňiz gutapjygy serwere iberýär. Gutapjyklar, web sahypalary üçin maglumatlary ýatda saklamak ýa-da ulanyjylaryň brauzer işjeňligini ýazdyrmak üçin ygtybarly mehanizm hökmünde döredildi Bu gutapjyklar web sahypasynyň işlemegi üçin zerurdyr we ulgamlarymyzda öçürilip bilinmez. Bular, adatça, amallaryňyzy gaýtadan işlemek üçin ulanylýar. düzüldi. Bu amallar, gizlinlik islegleriňizi düzmek, hasabyňyza girmek ýa-da anketany doldurmak ýaly hyzmat islegleriňizi öz içine alýar. Bu gutapjyklar barada blokirlemek ýa-da duýduryş bermek üçin brauzeriňizi sazlap bilersiňiz, emma şeýle etseňiz sahypanyň käbir bölekleri işlemän biler Bu gutapjyklar, sahypamyzyň işleýşini ölçäp we gowulandyryp biler ýaly, sahypa girýänleriň we traffik çeşmeleriniň sanyny sanamaga mümkinçilik berýär. Haýsy sahypalara iň az girilýändigini we girýänleriň sahypa nädip girýändigini öwrenmäge kömek edýär. Bu gutapjyklar tarapyndan toplanan ähli maglumatlar jemlenendir we şonuň üçin anonimdir. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, sahypamyza haçan gireniňizi bilmeris Bu gutapjyklar, wideo we göni söhbetdeşlik ýaly ösen işlemegi we şahsylaşdyrmagy hödürlemäge mümkinçilik berýär. Bular biziň ýa-da sahypalarymyzda ulanýan hyzmatlarymyzy üçünji tarap üpjün edijiler tarapyndan kesgitlenip bilner. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, bu funksiýalaryň hemmesi ýa-da käbiri dogry işlemän biler Bu gutapjyklar, mahabat hyzmatdaşlarymyz tarapyndan sahypamyzda goýuldy. Bular, gyzyklanma bildirýän profiliňizi döretmek we beýleki sahypalarda degişli mahabaty görkezmek üçin degişli kompaniýalar tarapyndan ulanylyp bilner. Brauzeriňizi we enjamyňyzy özboluşly kesgitlemek arkaly işleýärler. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, dürli saýtlarda şahsylaşdyrylan mahabat tejribesini hödürläp bilmeris Bellik: Kukiler syýasatyna garamazdan mahabatlar görkezilýär Bu gutapjyklar, mazmunymyzy dostlaryňyz we toruňyz bilen paýlaşmak üçin sahypamyzda ýerleşdirilen dürli sosial media hyzmatlary tarapyndan döredilýär. Beýleki sahypalary ulananyňyzda we gyzyklanma profiliňizi döredeniňizde brauzeriňizi yzarlap bilerler. Bu, girýän beýleki sahypalaryňyzdaky mazmuna we habarlara täsir edip biler. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, bu paýlaşma gurallaryny ulanyp ýa-da görüp bilmersiňiz