Türkiye bilen Saud Arabystanynyň arasynda täze döwür: Şol pasportlar üçin wizalar aýryldy

Resmi Gazetiň habaryna görä, Prezident Rejep Taýyp Erdoganyň goly bilen çap edilen karara görä, 2026-njy ýylyň 6-njy maýynda Ankarada gol çekilen "Türkiýe Respublikasy hökümeti bilen Saud Arabystany Patyşalygy hökümetiniň arasyndaky wiza borçnamalaryndan özara boşadylmak baradaky şertnama" goşulan "2026-njy ýylyň 9-njy maddasy we 8-nji maddasy tassyklandy. Prezident kararynyň 2-nji we 3-nji maddalaryna laýyklykda Resmi gazetde çap edilen şertnama laýyklykda Türkiýe Respublikasynyň hökümeti we Saud Arabystany Patyşalygynyň hökümeti mundan beýläk aýratynlykda "Partiýa" we umumylykda "Taraplar" diýlip atlandyrylar. Mundan başga-da, iki ýurduň arasyndaky aýratyn gatnaşyklary, ikitaraplaýyn gatnaşyklary ösdürmek baradaky tagallalary we iki ýurduň raýatlarynyň özara garşylyk ýörelgesine laýyklykda hereket etmek prosesini ýeňilleşdirmek baradaky özara islegi göz öňünde tutup, 12 makalada ylalaşyk gazanyldy 1-nji madda: Şu Ylalaşykda görkezilen pasportlar aşakdakylardyr: 1. Türkiýe Respublikasynda diňe türk raýatlary üçin ulanylýan diplomatik ýa-da ýörite pasportlar. 2. Saud Arabystany Patyşalygynda diňe Saud Arabystanynyň raýatlary üçin ulanylýan diplomatik ýa-da ýörite pasportlar 2-nji madda. 1. 1-nji maddada görkezilen hakyky pasportlary bolan gatnaşyjy döwletleriň raýatlary, her ýüz segsen (180) günüň dowamynda togsan (90) günden köp bolmadyk döwürde beýleki Tarapyň çägine girmek, geçmek, çykmak we wagtlaýyn bolmak üçin wizalardan boşadylýar 2. Şu Ylalaşygyň maksatlary üçin "ygtybarly pasport" Taraplaryň çägine giren wagty azyndan alty aýlap ulanylýan pasporty aňladýar 1. 1-nji maddada görkezilen pasportlary bolan gatnaşyjy döwletleriň raýatlary, şu Ylalaşygyň 2-nji maddasynda görkezilen möhletden köp hemişelik ýaşamak ýa-da köp ýaşamak üçin wiza almak üçin ýüz tutýarlar 2. Şu Ylalaşygyň 2-nji maddasynyň düzgünlerine laýyklykda, gatnaşyjy döwletleriň raýatlary bolýan wagtynda kabul edýän ýurduň kanunlaryna we kadalaryna laýyklykda başga bir iş alyp barmazlar 3. Her Tarapyň ýurdunda iş, okuw, gözleg, bilim we maşgalany birleşdirmek ýaly sapar maksatlaryny düzgünleşdirýän düşündirişli wizalar Taraplaryň milli kanunçylygynyň düzgünlerine tabyn edilýär 1. 1-nji maddada görkezilen hakyky pasport eýeleri bolan Taraplaryň raýatlary halkara ýolagçy gatnawy üçin bellenen serhet derwezelerini ulanyp beýleki tarapyň ýurduna girip, çykyp we üstaşyr geçip biler 2. Gatnaşyjy döwletleriň raýatlary 2-nji maddanyň düzgünlerine laýyklykda beýleki Tarapyň çäginde hereket edýän milli kanunlary berjaý etmeli we bolýan wagtynda beýleki Tarapyň çäginde döredilen düzgünlere we däp-dessurlara boýun bolmalydyr Şu Ylalaşygyň 2-nji maddasynyň düzgünleri Haj ýa-da Umra etmek üçin Saud Arabystany Patyşalygyna gelen we bu maksatlar üçin ýörite berlen wiza alýan Türkiýe Respublikasynyň raýatlaryna degişli däldir Taraplar, Taraplaryň biriniň ýurduna resmi saparlaryna gelmezden ozal diplomatik kanallar arkaly özara utgaşdyrylmagyny üpjün etmeli 1. Taraplaryň ygtyýarly edaralary, şu şertnama gol çekilenden soň otuz (30) günüň dowamynda 1-nji maddada görkezilen hakyky pasport nusgalaryny diplomatik kanallar arkaly alyş-çalyş eder 2. Taraplar diplomatik kanallar arkaly şu Ylalaşygyň 1-nji maddasynda görkezilen täze ýa-da üýtgedilen pasportlaryň nusgalaryny dolanyşyga giren gününden başlap iki (2) aýyň dowamynda çalyşýarlar. Her bir Tarap, şeýle pasportlaryň berilmegini we ulanylmagyny düzgünleşdirýän şertler barada beýleki Tarapa habar berýär 3. 1-nji maddada görkezilen hakyky pasportlary bolan her bir Tarapyň raýatlary, beýleki pasportlary bolan mahaly hakyky pasportlary ýitirilen ýa-da zeper ýeten halatynda, diplomatik missiýasy ýa-da milli konsullygy tarapyndan berlen syýahat resminamalary esasynda şol partiýanyň ýurdundan çykar 4. Countryurtlarynda galmak möhletini uzaltmak üçin degişli edaralara ýüz tutup bilerler Taraplar şu Ylalaşyga laýyklykda alyş-çalyş edilýän maglumatlaryň we resminamalaryň diňe özlerine berlen maksatlar üçin ulanylmagyny üpjün edýärler. Şeýle maglumatlar we resminamalar degişli Tarapyň ýazmaça razyçylygy bolmazdan üçünji tarapa geçirilmez Her Tarapyň tebigy betbagtçylyklar, milli howpsuzlyk, jemgyýetçilik tertibi ýa-da jemgyýetçilik saglygy ýaly sebäplere görä şu Ylalaşygyň ulanylmagyny doly ýa-da bölekleýin togtatmaga hukugy bar. Şeýle togtadyş, beýleki tarapa diplomatik kanallar arkaly ýazmaça habarnamadan soň güýje girer. Şu Ylalaşygyň ulanylmagy Taraplaryň arasynda ýazmaça habarnamada dikeldilip bilner Bu Ylalaşyk Taraplaryň özara ýazmaça razyçylygy bilen islendik wagtda üýtgedilip bilner. Düzedişler 12-nji maddanyň birinji bölüminde görkezilen şol bir hukuk tertibine laýyklykda güýje girer Taraplar şu Ylalaşygy düşündirmek ýa-da ulanmak bilen ýüze çykyp biljek islendik jedeli diplomatik kanallar ýa-da gepleşikler arkaly çözerler. Taraplaryň arasyndaky hiç hili jedel çözmek üçin haýsydyr bir kazyýete, edara ýa-da başga gurama tabşyrylmaz 1. Taraplar, şu Ylalaşygyň güýje girmegi üçin zerur bolan içerki hukuk amallarynyň gutarandygyny diplomatik kanallar arkaly ýazmaça habar berýärler. Şertnama soňky habarnamanyň alnan gününden otuz gün güýje girer 2. Şu Ylalaşyk bäş ýyl möhlet bilen güýje girer we şertnamanyň möhleti gutarmanka azyndan alty aý öň ýatyrmak ýa-da uzaltmazlyk niýeti barada taraplara ýazmaça habar bermese, bäş ýyl möhlet bilen awtomatiki usulda täzelener Ingokarda aýdylanlary göz öňünde tutup, degişli hökümetler tarapyndan degişli ygtyýarly gol çekmedikler şu Ylalaşyga gol çekdiler Ankarada 2026-njy ýylyň 06-njy maýynda, Hijri senesine, 19/11/1447 gol çekilen iki asyl nusgada türk, arap we iňlis dillerinde gol çekildi, ähli tekstler deň derejede güýje girdi. Düşündirişde tapawutlar bar bolsa, iňlis dilindäki tekst agdyklyk eder