Türk agzybirliginde Baku platformasy: Azerbaýjan TDT-ni geosyýasy güýje öwürýär

Gazagystanyň Türküstanda geçirilen Türk döwletleri guramasynyň döwlet baştutanlarynyň (TDT) resmi däl sammitinde eden çykyşynda Prezident Ylham Alyýew türk dünýäsiniň geljegi nukdaýnazaryndan aýratyn ähmiýet berdi: "Maşgalamyz bolan türk dünýäsi, 21-nji asyryň täsirli geosyýasy güýç merkezleriniň birine öwrülmelidir." "21-nji asyr türk dünýäsiniň ösüşiniň asyry bolmaly" diýýän we bu ugurda strategiki ädim ätýän Azerbaýjanyň lideriniň bu habary türk dünýäsi üçin "ýol kartasy" hökmünde kabul edilip bilner. Sebäbi häzirki geosyýasy şertleriň fonunda milli we umumy bähbitleri goramagyň ýoly - dünýäniň polýarlaşmagy we sebit bileleşikleriniň döremegi - türk döwletlerini güýç merkezlerine öwürmekdir. Bu meseläni birneme has anyklaşdyrsak, esasanam ABŞ bilen Hytaýyň arasyndaky geosyýasy bäsleşigiň güýçlenýändigini göz öňünde tutsak, ýakyn we uzak geljekde halkara gatnaşyklarynyň bu bäsleşige esaslanjakdygyna, şeýle hem köp polýar dünýä ulgamynyň öňe çykjakdygyna, türk döwletleriniň iki saýlawy bar: ýa-da bu bäsleşigiň bir tarapyna öwrülmeli we geosyýasy bir nokada düşmeli; - ýa-da maşgala hökmünde bir syýasy ugry alyp, polýarlaşan dünýä syýasatynda geosyýasy güýç merkezi hökmünde aýgytly täsir etmeli; Ikinji wariant, diňe bir geosyýasy gämi duralgasynda "diri galmak" däl, eýsem güýç merkezine öwrülmek we milli we umumy bähbitlerimize daşary ýurt gatyşmagynyň öňüni almak diýmekdir. Prezident Ylham Alyýew bu habary berdi. Şeýle hem, Azerbaýjanyň Türk döwletleri guramasyny güýçlendirmek üçin gaýrat etjekdigini aýtdy. Bu, Azerbaýjanyň türk dünýäsini 21-nji asyryň geosyýasy güýç merkezine öwürmek üçin elinde baryny etjekdigini aňladýar. Türk dünýäsiniň alyp barýan ýoluna - çuňňur integrasiýa we ýeke-täk güýç merkezine ädilen ädimlere seretseň, Azerbaýjanyň wakalary birleşdirmek we ugrukdyrmak syýasatynyň aýgytlydygyny görmek bolýar. 2009-njy ýylda türk dünýäsiniň geografiki bölünişiginiň nokady bolan Nahçiwanda Türk Geňeşiniň döredilmegi, bu bölünişigi ýok etmek üçin edilen işler - Zangezur koridoryny durmuşa geçirmek, umuman alanyňda, türk dünýäsiniň syýasy, ykdysady we jemgyýetçilik derejesinde birleşmegini güýçlendirmek üçin görülýän işler. Türk dünýäsini geosyýasy güýç merkezine öwürmegiň esasy ugurlaryndan biri jemgyýetçilik aragatnaşygyny we raýat jemgyýeti institutlarynyň arasynda sosial integrasiýany güýçlendirmekdir. Muny strategiki zerurlyga öwürýän faktorlar bar. Birinjiden, raýat jemgyýetiniň arasyndaky aragatnaşygyň güýçlendirilmegi uzak möhletleýin hyzmatdaşlygy şertlendirýär; Ikinjiden, bu hyzmatdaşlyk dezinformasiýa garşy netijeli göreşmek üçin maglumat alyş-çalşyny güýçlendirmek mümkinçiligini giňeldýär; Üçünjiden, umumy milli şahsyýetiň berk binýadyny gurmak geljekki nesiller üçin möhüm miras döredýär; Bu nukdaýnazardan, Bakuwda geçirilen Türk döwletleri guramasyna agza ýurtlaryň hökümete degişli bolmadyk guramalarynyň II Hyzmatdaşlyk Forumy strategiki ähmiýete eýe. Bu Forum, häzirki wagtda Türk döwletleri guramasyna ýolbaşçylyk edýän Azerbaýjan türk dünýäsiniň raýat jemgyýeti institutlarynyň arasynda jemgyýetçilik aragatnaşygyny güýçlendirmek syýasatynyň logiki dowamydyr. Azerbaýjanyň tagallalary bu ugurda möhüm netijeleri gazandy. 2025-nji ýylyň Sanjar aýynda Azerbaýjanyň başlangyjy bilen Türkiýe Guramasyna agza ýurtlaryň hökümete degişli bolmadyk guramalarynyň ilkinji raýdaşlyk forumy Bakuwda we Nakhiwanda ilkinji gezek geçirildi. Prezident Ylham Alyýew foruma gatnaşyjylara ýüzlenip, türk döwletleriniň barha artýan potensialynyň we olaryň dünýä derejesinde barha güýçlenýän pozisiýasynyň has uly maksatlary kesgitlemegi, bilelikdäki tagallalary artdyrmagy, ähli ugurlarda hyzmatdaşlygy çuňlaşdyrmagy we çeýe mehanizmleri döretmegi talap edýändigini aýtdy. Döwlet baştutany öz ýüzlenmesinde Azerbaýjanyň Türkiýe döwletleriniň guramasynyň agza ýurtlary bilen ikitaraplaýyn we köptaraplaýyn esasda jemgyýetçilik, jemgyýetçilik, jemgyýetçilik, jemgyýetçilik, jemgyýetçilik, jemgyýetçilik guramalary üçin bilelikdäki grant bäsleşiklerini yglan etmäge taýýardygyny aýtdy. Azerbaýjanyň başlangyjy bilen, soňky forumda ilkinji gezek Türk döwletleri guramasy ýurtlarynyň jemgyýetçilik guramalary platformasy döredildi. Platformanyň ilkinji dolandyryşy Azerbaýjana ynanyldy. Bakuwda hemişelik ştab-kwartirasy bolan “Platform” raýat jemgyýetini birleşdirmek ugrunda möhüm işleri ýerine ýetirdi. Soňky 7 aýda Türk döwletleri guramasyna agza ýurtlaryň jemgyýetçilik guramalary iki gezek Azerbaýjanda ýygnandy. Munuň ýaly mysallaryň biri. Türk döwletlerine agza ýurtlaryň jemgyýetçilik guramalarynyň II raýdaşlyk forumy 16-njy maýda Bakuwda Azerbaýjanyň jemgyýetçilik guramasynyň guramasy we Türk döwletlerine agza ýurtlaryň jemgyýetçilik guramalarynyň platformasynyň hyzmatdaşlygy bilen geçirildi. "Baku şäher ösüş hepdeligi" çäginde geçirilen foruma 8 ýurtdan - Azerbaýjan, Türkiýe, Özbegistan, Gazagystan, Gyrgyzystan, Türkmenistan, Demirgazyk Kipr Türkiýe Respublikasy we Wengriýa raýat jemgyýetiniň wekilleri gatnaşdy. Forumda WUF13-iň türk dünýäsinde ilkinji bolup durýandygy aýratyn bellendi. Türk döwletleriniň jemgyýetçilik guramalarynyň wekilleri bu waka bilen Azerbaýjany gutlady. Forumyň esasy nokatlaryndan biri ilkinji gezek Azerbaýjan-Gyrgyzystan, Azerbaýjan-Türkmenistan, Azerbaýjan-Demirgazyk Kipr jemgyýetçilik guramalarynyň 1-nji hyzmatdaşlyk forumynyň geçirilmegi boldy. Türk dünýäsiniň umumy raýdaşlygyny berkitmek meselesinde ikitaraplaýyn forumlar aýratyn möhümdir. Geçen döwürde ädilen ädimler we gazanylan netijeler munuň nähili möhümdigini görkezýär. 2022-nji ýylyň 19-njy maýynda Azerbaýjan-Türkiýe jemgyýetçilik guramalary hyzmatdaşlygy forumy, 2023-nji ýylyň 27-nji noýabrynda Fuzulide Azerbaýjan-Özbegistan jemgyýetçilik hyzmatdaşlygy forumy, 2024-nji ýylyň 5-nji dekabrynda Daşkende Özbegistan-Azerbaýjan jemgyýetçilik guramasy, 2025-nji ýylyň 24-nji noýabrynda Bakuw Azerbaýjan-Gazagystan. Bu forumlar, BMG we beýleki halkara guramalarynyň çäginde türk dünýäsiniň jemgyýetçilik guramalarynyň bilelikdäki we utgaşdyrylan işleri üçin möhüm ähmiýete eýe. Iň möhüm meseleleriň biri, Azerbaýjanyň jemgyýetçilik guramalarynyň ikitaraplaýyn we köptaraplaýyn esasda Türkiýe döwletleri bilen jemgyýetçilik guramalary üçin bilelikdäki grant bäsleşiklerini yglan etmäge taýýardygyny yglan etmegi. Bu, türk dünýäsiniň raýat jemgyýeti institutlarynyň birleşmegini we umumy bähbitler ugrunda bilelikdäki işleri hasam güýçlendirer. Forumda türk siwilizasiýasynyň dünýäniň taryhynda, çuňňur pelsepesinde we döwletlilik däplerinde özboluşly orny eýeleýän beýik siwilizasiýadygy yglan edildi. Şu nukdaýnazardan Prezident Ylham Alyýewiň Birinji Türkologiki Kongresiň 100 ýyllygyny bellemek baradaky karary taryhy taýdan möhüm resminama. Birinji Türkologiki Kongres türk halklarynyň medeni integrasiýasynda täze tapgyr döretdi. Prezident Ylham Alyýew, Türküstanda geçirilen Türk döwletleri guramasynyň döwlet baştutanlarynyň resmi däl sammitinde, türk halklarynyň ylmy we medeni jebisligine uly goşant goşan Birinji Türkologiýa Kongresiniň 100 ýyllygyna bagyşlanan "Türk dünýäsi hepdeliginiň" şu ýylyň iýun aýynda Bakuwda geçiriljekdigini habar berdi. Bu waka halkymyzyň medeni durmuşynda möhüm waka bolar. Azerbaýjanyň başlangyçlary - türk dünýäsinde raýat jemgyýetiniň arasynda aragatnaşyk gurmak, türk dünýäsiniň geosyýasy güýç merkezine öwrülmeginiň möhüm böleklerinden biri bolan Türk döwletleri guramasynyň çuňňur integrasiýasyna çylşyrymly çemeleşýär. Asif Narimanli Täze dünýä tertibi: Russiýa ABŞ-dan we Hytaýdan yza çekilýärmi? Emeli intellekt ereerewany kynlaşdyrdy: Azerbaýjandan Ermenistana näme berildi? Paşinýan ýa-da urşy saýlamak: Baku üçin taryhy mümkinçilikler we töwekgelçilikler Zangilanyň dünýä ýüzlenmesi: Baku buýruk berýän partiýa, biziň bilen hasaplaşmaýanlar Prezidentiň Zangilandan iberen habarynyň maksady: Haýsy güýçlere gönükdirilendir? Fransiýanyň Günorta Kawkazdaky neokolonializm meýilnamasy - Ermenistan üçin haýsy töwekgelçiligi wada berýär? Azerbaýjan bu ýurda 12 oçko berdi Leýla Guliýewanyň 16 ýaşly gyzy - FOTO Ronaldonyň topary Çempionlar ligasynda ýeňiş gazanyp bilmedi Şu günki goroskop - Bu ähli buzlary eredip biler Nazilanyň gelni hakda näme diýendigini görüň "Ovewrowideniýe-2026" -yň finaly başlandy - DURMUŞ Meşhur aktýoryň gyz dosty, eşikde surata düşdi - FOTO "Ovewrowideniýe-2026" - finalda 25 ýurt bäsleşer