Lukmançylykda täze döwür: Genetiki sagat bilen ömrüňi bilmek hakykata öwrülip biler
Adamyň doglan günleriniň sany bolan hronologiki ýaş bilen organlarynyň we öýjükleriniň nädip könelişendigini görkezýän biologiki ýaşyň arasyndaky tapawudy ölçemek, lukmançylyk dünýäsiniň iň uly maksatlarynyň biri hasaplanýar Garward lukmançylyk mekdebiniň bioinformatika hünärmeni Aleksandr Tişkows

Adamyň doglan günleriniň sany bolan hronologiki ýaş bilen organlarynyň we öýjükleriniň nädip könelişendigini görkezýän biologiki ýaşyň arasyndaky tapawudy ölçemek, lukmançylyk dünýäsiniň iň uly maksatlarynyň biri hasaplanýar Garward lukmançylyk mekdebiniň bioinformatika hünärmeni Aleksandr Tişkowskiniň ýolbaşçylygyndaky gözleg topary, öýjüklerde haýsy genleriň açylýandygyna ýa-da ýapylýandygyna gözegçilik edýän RNK molekulalaryny barlaýan "transkriptomiki sagat" atly düýpli algoritm döretdi Abraýly ylym Natureurnalynda çap edilen gözleglere görä, bu täze biologiki sagat adamyň ýa-da haýwanyň durmuş ýolunda nirededigini we ýokary takyklyk bilen dowamly kesel töwekgelçiligini çaklamagy başarýar Bu täze tehnologiýanyň iň uly täzeligi ösdi; Syçanlardan, alakalardan, makau maýmynlaryndan we adamlardan alnan 11 müňden gowrak dokumanyň nusgasyny barlamak we deňeşdirmek arkaly tapyldy Gözlegçiler, öýjükleriň funksiýalary we gelip çykyşlary düýpgöter tapawutly bolsa-da, süýdemdirijileriň arasynda garrylygyň biomarkerleriniň geň galdyryjydygyny ýüze çykardylar Mysal üçin, bagryň we ýüregiň şol bir genleri, adamyň bagry we ýüregi garrylyk bilen şuňa meňzeş signallary berýär Öýjük bölünişini we ýaralary bejermegi dolandyrýan genleriň işjeň bolan bedenlerinde molekulýar garramak haýal ösýär; Öýjükleriň ölmegi we dowamly çişme bilen baglanyşykly genleriň agdyklyk edýän ýagdaýynda biologiki garramagyň çaltlaşýandygy we ölüm howpunyň ýokarlanýandygy tassyklandy Hünärmenler bu täze genetiki sagadyň 2013-nji ýyldan bäri ulanylýan adaty himiki DNK analizleri (epigenetiki sagatlar) bilen deňeşdirilende has amaly maglumatlary berýändigini aýdýarlar. Sagdyn iýmitlenişiň biologiki sagady haýalladýandygy, hroniki keseller we daşky gurşawyň hapalanmagy çaltlaşýandygy eýýäm mälimdir; Şeýle-de bolsa, bu täze algoritmiň kömegi bilen ösen dermanlaryň ýa-da ýaşaýyş durmuşynyň üýtgemeginiň garrylyga edýän täsiri indi birnäçe ýyllap kliniki synaglaryň zerurlygy bolmazdan ir ölçenilip bilner Birmingem uniwersitetinden molekulýar biolog João Pedro de Magalhaes ýaly käbir alymlar bu genetiki üýtgeşmeleriň garramagyň gönüden-göni sebäbimi ýa-da bedeniň garramakdan gorag mehanizmi bolup durýandyklaryna seresap bolsalar-da, täze usulyň öýjükli garrylyga gözegçilik etmekde lukmançylyk dünýäsine örän güýçli çeşme berjekdigi nygtalýar


