"Meer meni demimden tanady ..." - diýip, Baýram Mammadow ýazýar

Daglar duman bilen örtülensoň, syýahatçynyň tükeniksiz ýoly gysyldy. Sag tarapa barýardy, ýoly gutardy, çepe gitdi, ýoly tamamlady. Ol ýoluň ugruny çaklap bilmedi. Bir güýçli ýel dumany ýok etmek isledi, gün şöhlesine göz aýlamak dumanyň ak ýolda düşmegini isledi. Windel öwüsýärdi, birneme öwüsýärdi. Seller asmanda öwüsýän ýaly duman ýuka boldy. Roadoluň üstünden çekildi Durmuşy elmydama ýol, arzuw we niýet hökmünde bilýärdi. Nowaraglar ölensoň, duman arassalandy. 27 ýyl bäri bu ýere gelen syýahatçy, bu ýerde saklandy, uludan demini aldy we umydyny dagda goýdy, adamyň adamzat üçin ýaşaýandygyna ynanýardy. Ynanýar we elini gözleriniň üstünde goýýar we 27 ýyl gitmek isleýän kwartirasyna seredýär. Şol kwartiranyň soňunda Zangilan bar, ýyllary bilen flirt edýär, Zangilan 27 ýyl bäri üstünlik gazandy, dumandan düşnükli ýol indi ony Zangilana alyp barar Oňa oryeňiş baýdagy kalbynyň üstünde uçýan ýaly Ol gözüň görşi ýaly uzalýar. Ololçu ömrüniň 27 ýylynda Zangilandan uzakda ýaşaýan gesgender oglu Ogtaýdy. Danyň ýeri ýykylaly bäri, ruhy dumandan ýyrtyp, Zangilana sary kwartira geýipdi; Bu hünäri gara duman hökmünde gören bu işewür adam, 27 ýyllap her gün düýşünde bu duýgulary ýaşapdy we dumanyň ýokarlanmagyny - käriň gutarmagyny isledi. Şemallaryň öwüsjekdigini we çozuşyň ýüpüni kesjekdigini arzuw etdi we ynanýardy. 2020-nji ýylyň 20-nji oktýabrynda Ogtaý Iskander oglu hem asmana minnetdarlyk bilen seretdi Ogtaý Isgender 1939-njy ýylyň 19-njy ýanwarynda Zangilan etrabynyň Wejnali obasynda dünýä indi. Obanyň tebigaty onuň kalbynyň aladasyna öwrüldi. Şeýle hem çeşmeleriň sesini, gülküsini, ýapraklary sarsdyrýan şemallaryň demini, güller bilen ýylgyrýan çemenlikleri, daglaryň ajaýyp ýagdaýyny, bahar ýagyşyny, ýyldyrymy gowy görýärdi ... Tebigat ony bu duýgy, bu täsin duýgular bilen ýetginjek etdi. Entek poeziýa öwrülmese-de, bu zatlary poeziýa we poeziýa arkaly başdan geçirdi Ogtaý Isgenderiň ogly Minjivan şäherçesiniň orta mekdebinde okaýardy. Gowy okady, gowy okuwçydy. Hürşud Waliýew olara geografiýa öwretdi. Mekdep okuwçylarynyň pikirleri onuň bilim we bilim, şeýle hem owadan häsiýeti bilen doldy. Atalar bu ýagtylygy çagalarynyň durmuşynda görmek islediler; Iskander ogly Ogta has gowy okamagy, mugallym bolmagy we Hurşud mugallymy ýaly mugallym bolmagyny aýdýardy. Ogtaý, beýik Nizaminiň aýdyşy ýaly, kakanyň maslahatynyň hemişe peýdalydygyny bilýärdi. Mugallymyň sözlerine görä, Hurşud okatmagy we geografiýany gowy görýärdi Orta mekdebi gutarandan soň (1957) resminamalaryny Azerbaýjan döwlet uniwersitetiniň (häzirki Baku döwlet uniwersiteti) geologiýa-geografiýa fakultetiniň geografiýa bölümine tabşyrdy. Kabul edildi 67 ýyldan soň Ogtaý Iskender oglu mugallymy Hürşud Waliýewiň gutlamagyny ýatdan çykarmaýar we ýatdan çykarmaýar. "Gijäniň garaňkylygyny, ýyldyzlaryň ýagtylygyny eredýän aý şöhlesini ýatdan çykaryp bolarmy? Kalbyňyzy kynçylyklardan azat edýän şemaly, pikirleriňiziň çägine gaýdyp gelýän çygy, durmuşyňyzyň demir çarçuwasy bolan ýaýyň gün batmagyny nädip ýatdan çykaryp bilersiňiz? ..." Bu sözler durmuş pelsepesiniň düşündirişi dälmi? Uniwersiteti gutarandan soň, Ogtaý gesgender oglu Zangilan etrabynyň Minjivan şäherçesine iberildi we Minjivan şäherçesindäki 36-njy demir ýol orta mekdebiniň mugallymy wezipesine bellendi. Kakasynyň nähili bagtlydygyny ýadyna salanynda, mugallym Khurşuda gyzardy we pyşyrdady: "Bir gün şeýle boldy, kakanyň islegi we ogluň islegi ..." Bu şatlyk bir ganatly şatlyk däldi. Mugallym bolup işleýärdi, ýöne mugallymyny bilýän Khurşud bilen bir mekdepde-de işleýärdi! Öwrenen zatlaryny öwretmegi gowy görýärdi. Nusgawy pedagogika synp otaglarynda pedagogiki endikleriň emele gelýändigini we synp otaglarynda mugallymyň okadylmagynyň kämilleşýändigini aýdýar. Abdulla Şaýk mugallymyň öwredişiniň ilkinji okuw gününiň ilkinji sagadyndan belli bolandygyny aýdýardy; 36-njy Minjivan demir ýol orta mekdebiniň işgärleri, ilkinji okuw gününiň ilkinji sagadyndan mekdebiň täze mugallymyny tanady, tanady we söýdi. Bu söýgi mugallym Ogtaýyň talyplyk ýyllaryndaky söýgi bilen deňdi; Mugallym Ogtaý mugallym Khurşudy söýşi ýaly, okuwçylary-da gowy gördüler Jenap Ogtaý mugallymçylyk kärine wepalylygy bilen mekdebiň müdiriniň orunbasary wezipesini ýerine ýetirdi. Bu belleniş, mekdepdäki pedagogiki prosesiň täze tapgyryna öwrüldi. Mekdepde tertip-düzgün güýçlendi, ussatlyk ýokarlandy; Mugallym Ogtaý mekdebiň müdiri wezipesine bellendi Hünär boýunça mugallym Ogtaý Alakbarow jemgyýetçilik durmuşynyň intellektualdy. Mekdepden we synp otaglaryndan daşardaky durmuş Ünsüni Zangilan (Azerbaýjan) we Zangilan (Azerbaýjan) üçin ýaşaýan Zangilanlara sahylyk bilen gönükdirdi. Youthaşlaryň Zangila bilen tanşyp, milli we ahlak gymmatlyklarymyz bilen kemala gelmegini, taryhymyzy, medeniýetimizi, edebiýatymyzy we sungatymyzy söýmegini isledi. Mukaddes niýet bilen işledi. Jenap Ogtaý etrap "Bilik" jemgyýetiniň agzasy we şol bir wagtyň özünde syýasy bilim ulgamynyň mugallymydy. Ofislerde we kärhanalarda dürli mowzuklar boýunça leksiýalar berdi. Her leksiýada jenap Ogtaý watany söýýärdi, her leksiýa Watan hakda ýürekden gürleşýärdi, raýatyň Watan baradaky maslahaty hökmünde diňlenýärdi we diňleýjiler muny watançylyk duýgularynyň dilden beýan edilişi hökmünde bilýärdiler. Mugallym Ogtaý şahyrdy. Bu leksiýalar poeziýa bilen bezelensoň, diňleýjileriň duýgulary watançylyk duýgusyna öwrüldi we "Bilim" jemgyýetiniň çäginde zerur wezipe ýerine ýetirdi Gowy iş, zerur iş hiç wagt ünsden düşürilmeýär. Mugallym Ogtaýyň bu işi zerur ideologiki işdi we şol ýyllarda partiýa şeýle işe ýokary baha berýärdi. Zangilan etrap partiýasy komiteti mugallym Ogtaýy birnäçe ýyllap okan marksizm-leninizm uniwersitetinde okamak üçin iberdi. Bu uly ynamdy. Şol döwürde partiýanyň ynamyny hemmeler alyp bilmedi. Bu ynam, bu ynam ertir üçin kepillik hasaplandy Ogtaý Alakbarow mugallymçylyk hünärini gowy görýärdi, ony gowy görýärdi, bu söýgi bilen işledi. Hürşud okuwçylaryny söýýän söýgüsi bilen okuwçylaryny gowy görýärdi. Bu söýgi bilen, olaryň geografiýa temasyna ussatlygyny we owadan keşbi kemala getirdi. Mugallym Ogtaý söhbetdeşlikde kärdeşlerine "Bilim öz ýerinde, mugallym okatmagyň usullaryny bilmeli, öz usullaryny tapmaly, dersiň özüni nädip öwretmelidigini kesgitlemeli. Beýleki dersler bilen baglanyşykly öwredilende has täsirli mowzuklar bar. Mugallym aýdan zatlarynyň - öwreden zatlarynyň ýatda galjakdygyna we okuwçylarynyň pikirlerinde bolmalydygyna göz ýetirmeli" -diýdi. Bu pikirleriň düýp manysy pedagogiki pikirlerdi Mugallym Ogtaý okuwçylaryny buýsanç we hormat bilen ýatlaýar. Bu buýsanç hem söýgi, bu hormat. Geografiýa ylymlarynyň kandidaty, ANAS-yň akademigi H.Alyýewiň adyny göterýän Geografiýa institutynyň uly ylmy işgäri merhum Maharram Hasanowyň ýatlamasy ussa wepalylyk ýaly bolup görünýär: "... Mugallym Ogtaýyň okuwçylarymyzda bir gögerenini eşiden badyna maňa düşündi. Şu gün geograf bolandygym mugallym Ogtaýyň işiniň netijesidir." 1990-njy ýylda Ogtaý Alakbarow "Metodist mugallym" wezipesine bellendi. Bu şatlygy uçurymlaryň köpüsiniň gutlamagy bilen başdan geçirdi Zangilan etrap partiýa komitetiniň Hormat ordeni bilen ençeme gezek sylaglandy. Bu döwrüň gymmatly baýragydy. Onuň ady Zangilan etrap partiýa komitetiniň "Hormat kitabynda" ýazylypdy Ogtaý mugallymy Zangilan söweş ýagdaýynda, uruş wagtynda ýa-da özüni goraýan mahaly söweşijiler bilen wagtal-wagtal durup gürleşýärdi. Gepleşikleri Zangilana bolan söýgüsini beýan edýän goşgular bilen tamamlanar. "Zangila halkynyň aýaklary bu toprakdan, gözleri Zangilanyň asmanyndan we ruhlary Zangilanyň mukaddesliginden gynanmazlygy üçin çukurda ýerleşýärsiňiz. Iň ygtybarly çukuryňyz ýüregiňiz, Watana bolan söýgiňiz, şeýle hem Zangila-nessiňiz ..." esgerler mugallym Ogtaýyň mugallymy, ýaşuly mugallymy üçin bu sözleri bilýärdi. Bu Zangilanyň hüjüm operasiýasynda we soňky gorag söweşlerinde bolup geçdi Ogtaý Alakbarow dostluga wepaly azerbaýjanly. Bu ýaşda-da, arasynda ep-esli ýaş tapawudy bar bolsa-da, dermanhana lukmany Alasgar Paşaýewi, sözüniň adamy hökmünde tanalýan (hünärini gowy bilýän, ajaýyp öwredýän) azerbaýjan dili we edebiýat mugallymy Allahwerdi Hasanowy wepalylyk bilen ýatlaýar Ogtaý Alakbarow göwnejaý adamdy. Sazy gowy görýär we ony söýmäge mejbur edýär. Akkordeon we akkordeon bilen diňleýjilere söýgüsini ýetirýärdi. Zangilan ýyllarynda çykyşynda inçe (we özüne çekiji) many eşitdi: "Içen suwuňyza, gülleriňiziň kalbyna ys berýän, gül ýapraklarynyň çyglary we agaçlaryň ýapraklarynyň bürünç şemaly, iň gowy borjuňyz, ony goramakdy, oglum, elimiziň ogly ..." Bu aýdym-saz arkaly bermek isledi. Durmuşa bu filosofiki garaýyş Zangilanyň goranmak we goranyş söweşlerinde nähili zerurdy! Entegem ýüzlerçe goşgy! Onlarça goşgy! Azerbaýjanda we daşary ýurtlarda neşir etmek Bu goşgular Ogtaý Zangilanliniň akyl dünýäsiniň kartasydy Mugallym Ogtaý şahyrdy. Azerbaýjan ersazyjylar birleşiginiň agzasy. "Watan", "Watan", "Altyn ruçka" metbugat baýraklarynyň eýesi we "Haýdar Alyýewiň 100 ýyllygy" ýubileý medaly bilen sylaglandy. 2016-njy ýylda Prezident stipendiýasyny aldy. Onuň goşgulary dürli metbugat guramalarynda we Azerbaýjanyň we Türkiýäniň edebi ýygyndylarynda yzygiderli çap edilýär. "Daglar menden ýüz öwür", "onelalňyzlyk gözleýärin", "Öz derdiňi dünýä al", "Içki dünýäme syýahat" we okyjylarynyň göwnünden turan beýleki kitaplaryň awtory Ogtaý Zangilanli Ogtaý Zangilanliniň poeziýasynda esasy orny eýeleýär Jenap Ogtaý tebigaty gowy görýärdi, makalalarynda we goşgularynda halaýan tebigatyny tanatdy, bu giriş adamlary söýmek üçin boldy. "Dünýädäki iň uly sikam tokaýlygy" atly ylmy makala 2014-nji ýylda Gazagystanda neşir edildi, "Zangilan: taryh, geografiýa, ykdysadyýet" monografiýasy 2015-nji ýylda neşir edildi we "Minjivan: biziň syrly we şübheli dünýämiz" kitaby 2021-nji ýylda neşir edildi. Birnäçe goşgular kitabynda tebigat uly raýat söýgüsi bilen suratlandyrylýar Mugallym Ogtaý ajaýyp maşgala adamydy. Aýaly Tamara ýokary bilimli mugallymdy we ol hem pensiýa çykdy. Gyzy Kamala, ogullary Namik, Samir, Şaýk, Elmir ýokary bilimli hünärmenlerdi Mugallym Ogtaý Zangilanyň ene dilini ýadyňdan tapawutlandyryp bilendigini aýdýar. Olesetginjekligimde we ýaşlygymda özüm toprak bilen baglanyşdym, sözlerim we goşgularym hem baglanyşdy. Adamlar eşitsin! Mugallym Ogtaý asmana pyşyrdady, ýaşlygymda aýlanyp gören ýerlerime baranymda, toprak meni demimden tanady