Global daşky gurşaw desgasynyň sekizinji mejlisine gatnaşyjylara

Hormatly mejlis gatnaşyjylary! Hanymlar we jenaplar! Asyrlar boýy Gündogar bilen Günbataryň, dürli medeniýetleriň we siwilizasiýalaryň arasynda, ylym bilen amaly bilimleriň arasynda köpri bolup hyzmat eden gadymy Samarkand şäherinde sizi mähirli garşylamak biziň üçin uly hormat! Şu günki ýygnak 5-nji iýunda Bütindünýä daşky gurşaw gününiň öňüsyrasynda bolşy ýaly aýratyn simwoliki ähmiýete eýe. Bu pursatdan peýdalanyp, bu möhüm senä gatnaşyjylaryň hemmesine tüýs ýürekden gutlaýaryn Adamzadyň häzirki döwürde görlüp-eşidilmedik krizisleriň howanyň üýtgemegi, biodürlüligiň çalt ýitmegi we daşky gurşawyň hapalanmagy bilen ýüzbe-ýüz bolýandygyny hemmäňiz gowy bilýärsiňiz Global daşky gurşaw serişdesi bu kynçylyklary çözmekde aýratyn orny eýeleýär. 186 ýurdy birleşdirýän bu täsin global hyzmatdaşlyk platformasy, şu güne çenli daşky gurşaw taslamalary üçin 170 milliard ABŞ dollaryndan gowrak pul toplady, bu hakykatdanam ykrar edilmäge mynasyp üstünlik Gynansak-da, howanyň üýtgemegi sebäpli çölleşmek, ýerleriň zaýalanmagy, buzlaryň yza çekilmegi we suw ýetmezçiligi Merkezi Aziýa üçin iň esasy howp bolup galýar. Bütindünýä bankynyň derňewine görä häzirki wagtda sebitimizde takmynan 37 million adam suw ýetmezçiliginde ýaşaýar we 2050-nji ýyla çenli bu görkeziji 75 milliona ýetip biler Hormatly mejlis gatnaşyjylary! Täze Özbegistan, bar bolan kynçylyklaryň gerimine garamazdan, ekologiki üýtgemeleri ösüşiň täze nusgasy hökmünde görýär. Bu maksat bilen, yzygiderli taslamany dolandyrmaga geçdik we howanyň hilini goramak, biodürlüligi, galyndylary dolandyrmak, ýaşyllaşdyrmak we daşky gurşawy goramak we medeniýeti öz içine alýan bäş sany milli taslamany durmuşa geçirýäris Bu başlangyçlaryň çäginde 2030-njy ýyla çenli goralýan tebigy ýerleri ýurduň çäginiň 21 göterimine çenli giňeltmegi, atmosferanyň zyýanly zyňyndylaryny 10,5 göterim azaltmagy we her sebitde dendrologiýa we botanika baglaryny döretmegi meýilleşdirýäris Galyndy-energiýa barada aýdanymyzda, şu ýyl 2 zawod we indiki iki ýylda goşmaça 9 zawod işe girizilmegi maksat edinýäris. Bilelikde bilelikde ýylda 5,5 million tonna galyndy gaýtadan işlener we parnik gazlarynyň zyňyndylaryny 1,1 million tonna azaldar Countryurdumyzda daşky gurşaw biliminiň we ylymyň bitewi ekosistemasy döredildi. “Greenaşyl uniwersitet” çarçuwasynda 10 sany gözleg instituty we merkezi, 14 sany ýaşyl hünärment kolleji bilen birleşdirildi we 2 milliona golaý ýaşyň daşky gurşaw sowatlylygyny ýokarlandyrmak prosesi başlandy Geçen asyryň Aral deňzi pajygasyna täzeçe garamak bilen, Aral deňziniň sebitini dikeldiş, ylym we innowasiýa zolagyna öwürmek üçin 2 million gektardan gowrak zaýalanan ýerleri dikeldýäris Sebitdäki tagallalary birleşdirmek we amaly çözgütleri durmuşa geçirmek üçin “Eco Expo Central Asia” platformasy döredildi. Sebitlerde we pudaklarda daşky gurşaw meselelerini çözmäge gönükdirilen taslamalar üçin maliýe çeşmelerini we ýaşyl çözgütleri çekmäge kömek edýär Pursatdan peýdalanyp, sizi şu ýerde gurnalan sergä çagyrýaryn. Greenaşyl taslamalarymyzyň özara peýdaly şertnamalar üçin esas bolup hyzmat etjekdigine ynanýaryn Howanyň üýtgemeginiň barha agyr netijeleri bizden gyssagly we amaly çäreleri talap edýär. Bu Mejlisiň çäginde birnäçe başlangyçlary öňe sürmek isleýäris we olary durmuşa geçirmäge berýän goldawyňyz biziň üçin möhümdir Ilki bilen. Samarkandy “Merkezi Aziýanyň ýaşyl maýa goýumlary we innowasiýa paýtagty” diýip yglan etmegi teklip edýäris Biziň maksadymyz Samarkandy ýaşyl ykdysadyýet, durnukly ösüş we howanyň maliýeleşdirilmegi üçin sebit merkezine öwürmek, şäheri synag ýaşyl zolagy hökmünde ösdürmek we soňra bu tejribäni respublikanyň beýleki şäherlerinde köpeltmek Ikinjisi. Alty ýüz ýyl ozal Mirzo Ulugbek Samarkandy ylym merkezine öwrüpdi. Häzirki wagtda Kolumbiýa uniwersitetiniň Durnukly ösüş merkezi bilen hyzmatdaşlykda Merkezi Aziýa uniwersitetiniň Daşky gurşaw we howany öwreniş boýunça Ulugbek durnukly ösüş gözleg instituty döredilýär Institut sebitleri we ykdysady pudaklary ýaşyl we durnukly ösüşe öwürmek we halkara ylmy merkezleri we maliýe guramalaryny çekmek üçin öňdebaryjy ylmy we seljeriş platformasy bolup hyzmat eder. Strategiki dolandyryş, prezidentiň ýanyndaky Gözegçilik geňeşiniň üsti bilen amala aşyrylar Üçünjisi. Tersine garşy göreşmek üçin täsirli çözgütleri işläp düzmek howanyň üýtgemeginiň täsiri, Gidrometeorologiýa we Howanyň üýtgemegi boýunça milli merkez döredilýär Merkez gidrometeorologiýa hyzmatlaryny, irki duýduryş ulgamlaryny, glaciologiýany, howanyň täsirine baha bermegi we parnik gazyny gözegçilikde saklar, howany çaklamak, modellemek, uýgunlaşdyrmak we azaltmak maksatnamalary, sebit hyzmatdaşlygy we WMO GAW we NASA AERONET maksatnamalaryna gatnaşmak üçin institusional esas döreder Dördünji. Recentlyakynda Gazagystanyň prezidenti bilen “Arassa howa” döwletara konsorsiumy döretmek barada ylalaşyk gazandyk. Onuň işi ýaşyl maliýe, tokaý meliorasiýasy, ylmy gözlegler we senagat ekologiki döwrebaplaşdyryş, şeýle hem gözegçiligi we gözegçiligi güýçlendirmek bilen meşgullanar. Sebitiň ähli ýurtlaryny Konsorsiuma goşulmaga çagyrýarys Bäşinji. Çölleşmäge garşy göreş institutynyň binasynda, çölleşmegiň täsirini azaltmak, ýaşyl gaçybatalga döretmek we howanyň uýgunlaşmagyna kömek etmek üçin Aral deňzinde “çöl ykdysadyýeti” inisiatiwasyny öňe sürmegi teklip edýäris. Muny halkara maliýe we tehniki goldawy bilen GEF-iň ileri tutulýan ugurlaryna laýyk getirmegi teklip edýäris Altynjy. 2027-nji ýylda Daşkent maýa goýum forumy “Durnukly ösüş we ýaşyl maýa goýum” mowzugy astynda geçiriler we bu çäräniň çäginde halkara “Eko Expo Merkezi Aziýa” sergisi guralar Forumda, her sebit ýaşyl maýa goýumlaryny çekmek üçin azyndan 100 geljegi uly taslamany taýýarlar we hödürlär Şeýle hem, ýene bir möhüm inisiatiwany yglan etmek isleýärin. Özbegistan Global Daşky Gurşaw Guramasynyň donor ýurtlarynyň hataryna goşulmaga taýyn. GEF Geňeşiniň agzasy hökmünde biziň maksadymyz bilelikdäki sebit başlangyçlaryna amaly goldaw bermek we hyzmatdaşlygy giňeltmek Şu Assambleýanyň şu günden başlap, daşky gurşaw hyzmatdaşlygynyň täze sebit arhitekturasyny emele getirmekde möhüm platforma boljakdygyna berk ynanýaryn Mejlise uly üstünlikler we her biriňize täze üstünlikler we abadançylyk, bagt we maşgalaňyz üçin abadançylyk arzuw edýärin! Özbegistan Respublikasynyň Prezidenti