Reşat AKAR - TMK işjeňleşdirilmedik wagtynda krizis ýüze çykdy

Adamlar “ygtybarly” ýaşanlarynda, bu ýoly baky dowam etdirer diýen hyýal bar Muňa garamazdan; Countriesurtlaryň arasyndaky gatnaşyklarda bolşy ýaly, adamlaryň arasyndaky gatnaşyklarda töwekgelçilik faktoryny hemişe göz öňünde tutmaly Bir gün goňşy goňşyňyz bilen söweşip bilersiňiz Şonuň üçin seresap bolmak we taýyn bolmak elmydama peýdalydyr Kipr türkleri hökmünde; 1974-nji ýyla çenli gaty erbet ykdysady ýagdaýdadyk Başlyk bolanlaryň sanyny görkezip boljak derejede azdy Mundan başga-da, durmuşymyzyň howpsuzlygy hemişe howp astyndady Müňlerçe halkymyz jynsparazlyk hüjümleri netijesinde öýlerini we işlerini ýitirdi Halkymyzyň köpüsi janyndan geçen bolsa, on müňlerçe adam daşary ýurda göçmeli boldy Indi, 1974-nji ýyldan ozal; Belli bolanlaryň hemmesini gaýtalamalyň Emma 1974-nji ýyldan soňky döwür barada gürleşmeli Ilat alyş-çalşygyndan soň demirgazykda Kipr türkleri, günortada Kipr grekleri ýygnandy 2003-nji ýyla çenli iki jemgyýetiň arasynda aragatnaşyk ýokdy Gresiýanyň ýolbaşçylygy başlangyç synp okuwçylaryndan başlap, ähli okuwçylara türklere garşy duşmançylyk esasynda sapak berdi Serhet derwezeleri açylandan soň özara geçişler başlandy Kipr türkleri günorta, Kipr grekleri demirgazyga gidip bilerler Şeýlelik bilen, bu özara geçişler Kipr grekleriniň türklere garşy duşmançylyk esasynda bilim ulgamyny oňyn üýtgetdimi? Gozgalmaýan emläk meselesi barada gürleşeliň Günortadaky türk emläkleriniň ep-esli bölegi 'Kipr respublikasynyň' hökümetleriniň karary bilen alyndy Türk topraklarynda harby lagerler, mekdepler, gonamçylyklar, täze ýollar we seýilgähler, şol sanda Larnaka howa menzili guruldy Munuň öwezine bolsa, "şol döwrüň bahalarynda" banka pul goýýandyklaryny aýdýarlar Kyrk ýyl mundan ozal 2 müň Kipr Lirasy bolan bir bölek ýeriň gymmaty häzirki wagtda 2 million Demirgazykdaky ýagdaýa hem seredeliň Kiprli türkler günortadaky emläkleriň deregine demirgazykda täze jaýlar we ýerler aldylar Kadadan çykmalar bolup biler Şeýle-de bolsa, olaryň aglaba köplügi demirgazyk topraklarda mesgen tutup, köne zady ýatdan çykaryp, täzesine öwrenişdi Operasiýadan soň doglanlar geçmişdäki wakalary bilmeýärler Şübhesiz; Demirgazykda harytlary günortada goýman satyn alýanlaryň bardygyny äsgermezlik edip bilmeris Syýasatçylaryň ýalňyş kararlary netijesinde on müňlerçe gektar ýer we ýaşaýyş jaýy “deň däl” adamlara paýlandy Mundan başga-da, 'şehit çaga dildüwşügi' we 'mujahid baly' ady bilen paýlanyşlar boldy “Oba ýerleri” ady bilen paýlamalar henizem dowam edýär Demirgazykda edilen ähli işleriň jogapkärçiligi Türkiýäniň üstüne düşýär Loizudu kazyýetinden soň Türkiýe Adam hukuklary boýunça Europeanewropa kazyýetinde köp kazyýet işi bilen ýüzbe-ýüz boldy Annan meýilnamasy boýunça referendumdan soň, AHHK Türkiýä we HHR-e Demopulosyň karary bilen gaty güýçli surnaý kartoçkasyny berdi Munuň gysgaça mazmuny: "Demirgazykda emläkleri bar we günortadaky emläk üçin çalyşmak ýa-da satmak isleýänler gozgalmaýan emläk komissiýasyna ýüz tutarlar ..." Gozgalmaýan emläk komissiýasy ilkinji aýlarda işe başlady we Kipr greklerinden gelen arzalary gözden geçirip başlady Şu güne çenli 7 müňden gowrak Kipr grekleri demirgazykdaky emläklerini satmak üçin ýüz tutdy Bularyň köpüsi 'çeşmeleriň ýoklugy' sebäpli tamamlanmady Türkiýe TRNC hökümetlerine “Hoşniýetli salgyt” atly praktikany dogry maslahat berdi Bu tejribe, müňlerçe grek ýerlerine eýe bolan we “kanuny eýesi” tarapyndan geçirilen bolsa, şu günki bahadan azyndan iki esse köp girdeji gazanjaklara 20 göterim salgyt göz öňünde tutýardy Munuň näme ýalňyşlygy bar? Türkiýe puluň 80 göterimini, häzirki eýesi bolsa 20 göterim tölärdi Muňa garamazdan; Bu mesele boýunça taýýarlanan kanun Mejlis tarapyndan kabul edilmedi Müňlerçe gektar grek topragyny eýeleýänleriň täsiri astynda syýasatçylar muny ähli halkymyzyň geljegine howp salmagyň hasabyna etmediler Muňa garamazdan; Türkiýäniň teklibinde Ziraat Banky hem gaty pes göterim we uzak möhletli karzlar bilen üpjün edildi "Aldyk, gutardy" diýýänler ýalňyşýarlar Käbir toparlar grek häsiýetleri barada "satyn aldyk, gutardy, yzyna bermeris" diýip pikir edip bilerler Bizde bar bolan bu altyn pursatdan peýdalanmagy başaryp bilerler Emma muny ýatdan çykarmaly däldir; Günleriň birinde başga bir ösüşiň öňünde hiç kimiň elinde grek emlägi galmaz Gresiýanyň mejlisi tarapyndan kabul edilen kanunyň çäginde emläk satyn alýan we satýan, emläk kärendesine alýan we kärendesine alýanlar üçin “eýesiniň kanuny geçirmezden” 7 ýyla çenli azatlykdan mahrum edilmegi göz öňünde tutulýar Hiç kim bu hakykaty äsgermezlik etmeli däldir Türkiye: "Dogan, müň gektar grek topragynyň 20 göterimini türkleşdirmek üçin ulandyň" diýdi. Hatda tölemeýän bolsaňyz, näme üçin doly töleýärin? Soragy dogry berýär Biziň borjumyz, bu pursatdan peýdalanyp, emläk öwezini dolmak toparyna beren arzalaryny çalt gutarmakdy Biziň "bu geleňsizligimize" esaslanyp, grekler Europeewropadaky başlangyçlaryny tizleşdirdiler Netijede, geçen hepde Europeewropa Geňeşiniň delegatlar komitetinden möhüm karar kabul etdiler Öňümizdäki aýlarda ýeke-täk gün tertibimiz saýlawlar bolar Şeýle amalda gozgalmaýan emläk komissiýasy syýasatçylaryň kellesine-de gelenok Komissiýa ýylyň ahyryna çenli netijeli işlemese, her kim diwara urar Bu sütünde ençeme ýyl bäri berjek duýduryşlarymyza gulak asmaýanlaryň kömegi bilen örän çynlakaý kynçylyklara duçar boljakdygymyz şübhesiz