TÜİK 2025-nji ýyldaky ýol hadysasynyň statistikasyny yglan etdi: Günde 16 adam öldi

Türk statistika instituty (TUIK) 2025-nji ýyldaky ýol hadysalarynyň statistikasyny neşir etdi. Geçen ýylyň dowamynda Türkiýäniň awtoulag ýolunda jemi 1 million 549 müň 574 ýol hadysasy boldy. Bu awariýalaryň 1 million 261 müň 253-si diňe maddy zeper ýeten bolsa, 288 müň 321 awariýa ölümli we ýaralanan diýlip hasaba alyndy. Ölüm we şikes bilen ýol hadysalarynyň 86,5 göterimi ýaşaýyş ýerlerinde, 13,5 göterimi ýaşaýyş ýerleriniň daşynda bolup geçdi 2025-nji ýylyň dowamynda bolup geçen betbagtçylykly hadysalarda jemi 6 müň 35 adam öldi, 403 müň 937 adam ýaralandy. Ölüm we şikes bilen baglanyşykly 288 müň 321 hadysanyň jikme-jikliklerine görä, 2 müň 541 adam heläk bolan ýerinde göni öldi. Injuredaralanan we saglyk edaralaryna iberilen 3,494 adam heläkçiligiň sebäbi we täsiri sebäpli bejergi alandan 30 günüň içinde öldi. 2025-nji ýylda awtoulag ýollarynda bir günde ortaça 789,9 ölüm we şikes heläkçiligi bolup geçdi, 16.5 ölüm we 1106,7 şikes hasaba alyndy Trafficol hadysalarynda ölenleriň umumy sany öňki ýyl bilen deňeşdirilende 5.0 göterim azalsa-da, ýaralananlaryň sany 4,9 göterim ýokarlandy. Türkiýede 2025-nji ýylda ulagda hereket edýän awtoulaglaryň sany 2024-nji ýyl bilen deňeşdirilende 7,4 göterim artdy. Mundan başga-da, awariýalaryň umumy sany 7,3 göterim, ölüm we ýaralanan hadysalaryň sany 8,0 göterim, maddy zeper ýeten hadysalaryň sany bolsa 7,1 göterim artdy Türkiýedäki awtoulag serişdeleriniň umumy sany 2024-nji ýylda 31,3 million bolsa-da, 2025-nji ýylda bu görkeziji 33,6 milliona ýetdi. 2024-nji ýylda ýol hadysalarynda ölenleriň sany 6 müň 351 bolsa-da, bu görkeziji 2025-nji ýylda 6 müň 35-e ýetdi Türkiýede hasaba alnan awtoulag serişdeleri bilen geçen umumy kilometr, maglumatlaryň elýeterli bolan iň soňky ýyly 2024-nji ýylda 382 milliard awtoulag kilometri hasaplandy. Şoňa laýyklykda 2024-nji ýylda awtoulaglar bilen bir milliard kilometre barabar bolan ýol hadysalarynda 15,7 adamyň ölmegi we 1055.2 ýaralanjakdygy kesgitlenildi Welaýat derejesindäki statistika gözden geçirilende, 2025-nji ýylda Ankarada ýol heläkçiliginde ölenleriň sany iň köp boldy. Paýtagtda ýylyň dowamynda 290 adam ýol hadysalarynda öldi. Iň köp ýaralanan Stambulda 47 müň 717 adam ýaralandy. Iň az ölen adam Ardahanda 5 adam bilen, iň az ýaralananlaryň sany Ardahanda 294 adam bilen hasaba alyndy 2025-nji ýylyň statistikasyna görä, awtoulag ýollarynda bolup geçen 288 müň 321 ölüm we şikes heläkçiliginiň 249 müň 273-si obalaryň içinde, 39 müň 48-si bolsa şäherçeleriň daşynda bolup geçdi. Maglumatlar ýol heläkçiliginde ölenleriň 57,2 göteriminiň we şikesleriň 82,0 göteriminiň ýaşaýyş ýerlerinde bolan betbagtçylyklar sebäpli ýüze çykandygyny görkezýär. Residentialaşaýyş ýerleriniň daşyndaky ýagdaýlar ölenleriň 42,8 göterimine we ýaralananlaryň 18,0 göterimine sebäp boldy Acrossurduň hemme ýerinde ýol ulgamynda bolan heläkçiliklerde ölenleriň 50,7 göterimi sürüjilerdi. Bu nyrh 29,3 göterim bilen ýolagçylar we 20.0 göterim pyýadalar boldy. Sürüjiler 55,6 göterim bilen şikes statistikasynda birinji orunda dursa-da, ýaralananlaryň 33,9 göteriminiň ýolagçylar, 10,5 göteriminiň pyýada adamlardygy anyklandy. Pidalar we şikesler jyns taýdan bölünişine görä baha berlende; Ölenleriň 77,8 göteriminiň erkekler, 22,2 göteriminiň aýallardygy kesgitlenildi. Injuredaralananlaryň arasynda bu görkeziji erkekler üçin 70,0 göterim, aýallar üçin 30,0 göterim boldy Sürüji we ýolagçy ýitgileri ulag görnüşi boýunça gözden geçirilende, 2025-nji ýylda 1334 motosikl sürüjisi we 191 motosikl ýolagçysy öldi. Şol döwürde 1,02 sürüji we 1063 ýolagçy awtoulag heläkçiliginde öldi. Ulagda "gowşak ýol ulanyjylary" hataryna goşulan pyýadalar, motosikl, welosiped we elektrik skuter (e-skuter) sürüjileri agyr ýitgi çekdi. Bu topardaky ölenleriň umumy sany 2 müň 680, ýaralananlaryň sany 183 müň 840 adam boldy. Ölenleriň 44,4 göterimi we heläkçiliklerde ýaralananlaryň 45,5 göterimi bu topardan boldy Gowşak ýol ulanyjylarynyň arasynda ölen 2680 adamyň 45,0 göterimi pyýada bolup, 1,205 adam öldi. 1334 adamyň ölmegi bilen motosikl sürüjileri heläkçiliklerde ölenleriň 22,1 göterimini, ejiz toparda ölenleriň 49,8 göterimini düzdi. Injuryaralanma tablisasynda 42 müň 540 pyýada ejiz ulanyjylaryň arasynda ýaralanan 183 müň 840 adamyň 23,1 göterimine gabat geldi. Motosikl sürüjileri 130 müň 578 şikes bilen ýaralananlaryň umumy sanynyň 32,3 göterimini, ejiz toparda ýaralananlaryň 71,0 göterimini emele getirdi Pidalar ýaş toparlary boýunça bölünende, ölenleriň iň köp bölegi 52,0 göterim 25-64 ýaş toparynda bolup geçdi. 65 we ondan ýokary ýaşly adamlar ölenleriň 21,8 göterimini, 18-24 ýaş topary 16,2 göterimi, 0-17 ýaş topary 9,9 göterimi düzdi. 25-64 ýaş topary 55,5 göterim bilen şikes derejesinde öňdeligi eýeledi. 0-17 ýaş topary ýaralananlaryň 18,8 göterimini, 18-24 ýaş topary 17,5 göterimi, 65 we ondan ýokary ýaşlylaryň 8,2 göterimini düzdi 2025-nji ýylda Türkiýäniň hemme ýerinde ýol ulgamynda bolup geçen 288 müň 321 ölümli we ýaralanan ýol hadysasyna jemi 484 müň 683 ulag gatnaşdy. Maglumatlara görä bu ulaglaryň 45,2 göterimi awtoulag, 31,3 göterimi motosikl. Awariýa bilen baglanyşykly beýleki ulaglaryň paýlanyşy 12,5 göterim awtoulag, 1,9 göterim mikroawtobus, 1,9 göterim welosiped, 1.8 göterim traktor, 1,5 göterim awtobus, 1,5 göterim awtoulag, 0,6 göterim elektrik skuter we 0,6 göterim traktor boldy. Specialörite maksatly ulaglar, iş maşynlary, tiz kömek ulaglary, tramwaýlar, otlylar we at wagonlary jemi 0,4 göterim paý alsa-da, kesgitlenmedik görnüşli ulaglaryň sany 0,9 göterim boldy Awariýa bilen baglanyşykly ulaglaryň sany heläkçilikleriň netijelerinde aýgytly rol oýnaýar. Trafficol hadysalarynda ölenleriň 50,1 göterimi bir ulagly hadysalarda ýüze çykdy. Iki ulagly heläkçiligiň ölüminiň 43,0 göterimine sebäp bolandygyna garamazdan, köp ulagly hadysalarda bu görkeziji 6,9 göterimde galdy. Injuryaralanan ýagdaýlaryň suraty dürli-dürli bolýar. Injuriesaralananlaryň 55,0 göterimi iki ulag hadysasy netijesinde ýüze çykdy. Vehicleeke ulagly heläkçilikleriň 37,4 göterimi, köp ulagly heläkçiligiň 7,6 göterimi boldy. Jemi ölüm we şikes hadysalarynyň umumy paýlanyşynda iki ulag hadysasy 54,3 göterim bilen birinji ýerde durýar. Ondan soň 39,6 göterim bilen bir ulagly awariýa we 6,1 göterim köp ulagly awariýa bolýar Geçen ýyl ölüm we şikes hadysalaryna sebäp bolan jemi 345 müň 489 kemçilik ýüze çykaryldy. Bu kemçilikleriň 90,6 göteriminiň gönüden-göni sürüji tarapyndan ýüze çykandygy anyklandy. Sürüji ýalňyşlyklarynda 7,7 göterim pyýada, 0,8 göterim ulag, 0,6 göterim ýolagçy we 0,3 göterim ýol ýalňyşlygy boldy Sürüjiniň kemçilikleri öz-özünden barlanylanda, "Ulagyň tizligini ýol, howa we ulag şertlerine laýyklaşdyrmazlyk" birinji orny eýeledi we bu düzgünleriň bozulmagy 114 müň 636 awariýa ýol açdy. Iň köp ýaýran ikinji düzgün bozulma, 52 müň 974 ýazgy bilen "çatryklarda, geçelgelerde we asfaltly ýerlerde ileri tutulýan ugurlara laýyk gelmezlik" boldy, iň köp ýaýran üçünji ýalňyşlyk 29 müň 735 iş bilen "Arka tarapdan urmak" boldy Awariýa wagtlary baradaky maglumatlar gözden geçirilende, ölüm we şikes hadysalarynyň 65,0 göteriminiň gündizine ýüze çykandygy anyklandy. Awariýalaryň 33,1 göterimi gije, 1,9 göterimi agşam düşdi. Augustylda baha berlende, awgust 10,4 göterim bilen iň köp heläkçilik bolan döwür hökmünde hasaba alyndy. Iň az heläkçilik bolan aý 5,7 göterim bilen fewral boldy Hepdäniň günleriniň arasynda iň köp heläkçilik bolan gün 15.1 göterim paý bilen anna güni boldy, iň pes awariýa güni 13,6 göterim bilen ýekşenbe güni statistikada öz beýanyny tapdy. Öldüriji heläkçilikler babatynda pyýada çaknyşyklary 1,190 adam bilen birinji ýerde durýar. Ondan soň 1,171 ölüm bilen ýolsuz hadysalar we 1,124 ölüm bilen zyýanly hadysalar bolýar