Söwda ministri Ömer Bolat: Türkiye, NATO-nyň ykdysady taýdan durnuklylygy üçin möhüm ýurt

Söwda ministri Ömer Bolat, Türkiýäniň strategiki ýerleşişi, ösen logistika infrastrukturasy, güýçli senagat kuwwaty we dinamiki telekeçilik ekosistemasy bilen NATO-nyň ykdysady durnuklylygyna we üpjünçilik zynjyrynyň howpsuzlygyna goşant goşýan esasy ýurtlardan biridigini aýtdy Bolat, Ankarada geçirilen 36-njy döwlet we hökümet baştutanlarynyň sammiti mynasybetli Türkiýe-NATO söwda we ykdysady gatnaşyklary barada ýazmaça beýanat berdi Bolat, soňky çärýek asyrda Prezident Rejep Taýyp Erdoganyň ýolbaşçylygynda durmuşa geçirilýän önümçilik, maýa goýumlary, iş üpjünçiligi we eksporta gönükdirilen ykdysady syýasatlar bilen dünýä ykdysadyýetinde we söwdasynda ajaýyp üstünlik hekaýasyny ýazandygyny belläp, Bolat ýurduň ykdysadyýetini güýçlendirmek, daşary söwdany ýokarlandyrmak we goranyş senagatyny ýokarlandyrmak, şeýle hem geo-strategiki pozisiýasy bilen NATO ýaranlarynyň arasynda güýçli orny eýeleýändigini aýtdy Bolat geçen ýyl bolşy ýaly, ykdysady göwrümi 59,2 trillion dollar bolan NATO ýurtlarynyň dünýäniň jemi içerki önüminde (JIÖ) 50,1 göterim paý alandygyny mälim etdi 2025-nji ýylda häzirki bahalarda takmynan 1,6 trillion dollar töweregi NATO ýurtlarynyň arasynda Türkiýäniň 8-nji orunda durýandygyny bellän Bolat, satyn alyş kuwwatynyň deňligi boýunça 3,8 trillion dollar ululygy bilen bu ýurtlaryň arasynda 5-nji orunda durýandygyny aýtdy Bolat, ykdysady taýdan hem-de adam başyna düşýän girdejiniň ýokarlanmagy boýunça NATO ýurtlarynyň arasynda birinji orunda durandygyny belläp: "Esasanam bu döwürde ýokary ösüş görkezijileri bilen, Türkiýe NATO ýurtlarynyň arasynda ykdysady göwrümini iň çalt artdyran we önümçilik kuwwaty, eksport kuwwaty we halkara söwdasyndaky täsirliligi bilen global gymmatlyklar zynjyryndaky ornuny ep-esli berkitdi. 2002-nji ýylda 238,7 milliard dollar bolan Türkiýanyň jemi içerki önümi 6,7 esse artyp, 2025-nji ýyla çenli 6 milliard esse artar. 2025-nji ýyla çenli 23 trillion dollarlyk daşary söwda mukdary bilen, NATO ýurtlarynyň dünýä söwdasynda 44,7 göterim paýy bar. Bu döwürde NATO ýurtlary umumy eksportynyň 60,7 göterimini we NATO agza ýurtlar bilen importynyň 56,7 göterimini amala aşyrdy. Şeýlelikde, geçen ýyl Türkiye bu ýurtlara eksporty 150,3 milliard dollar, bu ýurtlardan importy 139,3 milliard dollar boldy. "NATO ýurtlary bilen daşary söwda mukdarymyz 289,7 milliard dollara çenli artdy, daşary söwdamyzda 11 milliard dollar profisit bardy. NATO ýurtlarynyň umumy eksportymyzdaky paýy 55,9 göterim, importymyzdaky paýy 35,9 göterim boldy." Bolat, Türkiýäniň NATO ýurtlaryndaky göni daşary ýurt maýa goýumlarynyň geçen ýylky ýaly 42,6 milliard dollardygyna garamazdan, bu ýurtdaky göni daşary ýurt maýa goýumlarynyň 150,6 milliard dollara çenli ýokarlandygyny habar berdi Türkiýedäki NATO ýurtlarynyň göni daşary ýurt maýa goýumlarynyň Türkiýedäki göni daşary ýurt maýa goýum paýynyň 67,5 göterimine laýyk gelýändigini mälim eden Bolat, “Şeýlelik bilen, Türkiýe NATO ýurtlary bilen maýa goýum gatnaşyklaryna arassa maýa goýumlaryny alýan ýurtdyr. Gollandiýa, Germaniýa, Ispaniýa, Angliýa we Fransiýa Türkiýedäki daşary ýurt göni maýa goýum paýynda birinji orunda durýar” -diýdi. maglumat berdi Bolat, 988 million ilaty bilen dünýä ilatynyň takmynan 12 göterimini emele getirýän bolsa-da, 86,1 million ilaty bolan ABŞ-dan soň ikinji orunda durýan Türkiýe, ýaş we ökde ilaty bilen NATO ýurtlarynyň arasynda tapawutlanýar Türkiýäniň soňky çärýek asyryň dowamynda önümçilik kuwwatyny ep-esli ýokarlandyrandygyny belläp, Bolat awtoulagdan tehnika, himiýadan elektronika, goranyş we howa giňişliginden ýokary tehnologiýa önümçiligine çenli köp ugurda bäsdeşlik ukybyny ýokarlandyryp, dünýä bazarlarynda has güýçli orny eýeländigini aýtdy Bolat, geçen ýyl NATO ýurtlarynyň goranyş senagatynyň umumy çykdajylarynyň 1,64 trillion dollara ýetjekdigini we bu döwürde Türkiýäniň goranyş çykdajylarynyň 36,4 milliard dollara çenli ýokarlandygyny aýtdy Türkiýäniň goranyş çykdajylarynyň jemi içerki önüme bolan gatnaşygynyň 2,3 göterimdigini, bu bolsa NATO-nyň 2 göteriminden ýokarydygyny aýtdy: "Esasanam goranyş pudagynda we gymmat bahaly pudaklarda bolup geçen ösüşler Türkiye NATO-nyň önümçilik we üpjünçilik ekosistemasyna gatnaşmaga mümkinçilik berýär." strategiki roluny hasam güýçlendirýär. Goranmak pudagyndaky çykdajylaryndan başga-da, Türkiye dünýä goranyş senagatynyň eksportynda möhüm orny eýeledi. Goranyş we howa giňişliginiň eksporty 2025-nji ýyla çenli 10 milliard dollardan geçse, Türkiye dünýä goranyş eksportynda 1,8 göterim paý bilen dünýäde 11-nji ýerde durýar. Türkiye, dünýä derejesinde goranyş pudagy bar. Stokgolm halkara parahatçylyk gözleg instituty (SIPRI) tarapyndan yglan edilen 'Dünýädäki iň uly 100 ýarag we harby hyzmat kompaniýasy' hasabatynda türk goranyş senagaty kompaniýalarynyň sany günsaýyn artýar. "2024-nji ýyla çenli dünýäniň iň gowy 100 kompaniýasynyň arasynda 5 sany türk kompaniýasy (ASELSAN, TUSAŞ, BAYKAR, ROKETSAN, MKE) bar." Bolat, Türkiýäniň NATO ýurtlarynyň arasynda iň möhüm söwda hyzmatdaşy Germaniýadygyny we bu ýurt bilen daşary söwdasynyň geçen ýylky ýaly 52,3 milliard dollara ýetendigini aýtdy Germaniýanyň ABŞ-dan 34,4 milliard dollar, Italiýa 28,9 milliard dollar, Fransiýa 24,1 milliard dollar we Angliýa 24 milliard dollar bilen yzda durandygyny mälim eden Bolat, şu ýylyň ýanwar-iýun aýlarynda Türkiýäniň 136,1 milliard dollar eksport edendigini we 89,2 milliard dollar import edendigini we daşary söwdanyň umumy mukdarynyň 325,2 milliard dollara ýetendigini ýatlatdy Bolat, NATO ýurtlarynyň Türkiýäniň möhüm söwda hyzmatdaşlary bolmagyny dowam etdirýändigini aýtdy we şu ýylyň ilkinji 6 aýynda NATO ýurtlaryna eksportyň 75,9 milliard dollar, bu ýurtlardan import 68,3 milliard dollardygyny aýtdy Türkiýäniň NATO ýurtlary bilen umumy daşary söwda mukdarynyň ýylyň birinji ýarymynda 144,2 milliard dollara ýetendigini belläp, Bolat bu ýurtlar bilen söwdada 7,5 milliard dollar profisitiniň gazanylandygyny aýtdy Bolat geçen aýdan başlap, NATO ýurtlaryna ýyllyk eksportyň 152,4 milliard dollar, importyň bolsa 140,1 milliard dollardygyny belläp, şeýle diýdi: "Bu tablisada NATO ýurtlarynyň diňe bir Türkiýe üçin howpsuzlyk bileleşigi bolman, eýsem möhüm söwda hyzmatdaşlaryndan biridigini görkezýär. Türkiýe, Europeewropanyň, Aziýanyň, Eastakyn Gündogaryň we Afrikanyň çatrygyndaky strategiki ýerleşişi bilen üpjünçilik zynjyrynyň howpsuzlygyna goşant goşýan esasy ýurtlaryň hataryna girýär, ösen logistika infrastrukturasyny, güýçli senagat kuwwatyny we dinamiki telekeçilik ekosistemasyny ösdüreris. dünýä bazarlarynda we halkara söwdasyndaky pozisiýamyzy has-da güýçlendireris Prezidentimiz Rejep Taýyp Erdoganyň “Türkiye asyry” gözýetimine we durnukly ösüşimize we eksporta gönükdirilen ösüş maksatlarymyza laýyklykda şol bir tutanýerlilik bilen işimizi dowam etdireris