Gazagystanda hepde: shemalar, satuwlar we sözlemler - Аналитический интернет-журнал Власть

Gazagystan bilen baglanyşykly birnäçe kompaniýa 23-nji aprelde neşir edilen Europeanewropa Komissiýasynyň giňeldilen 20 sanksiýa bukjasyna goşuldy. Goşmaçalar Gazagystanda ýerleşýän United Trading Group we esaslandyryjy Alimzhan Bekowy öz içine alýar. Şeýle hem, Geňeş Täjigistanda birnäçe banka garşy girizilen sanksiýalary ýatyrdy we ahyrky netijede Russiýa baryp ýetmek howpy sebäpli Gyrgyzystana käbir harytlaryň eksport edilmegini gadagan etdi. Gyrgyzystana eksporty çäklendirýän çäreler EUB-niň sanksiýa garşy aýlaw gurallaryny ilkinji gezek ulanandygyny görkezýär Döwlet eýeçiligindäki “Samruk Energy” jemgyýetçilik birleşigi dünýädäki iň uly magdanlardan biri bolan Bogatyr Komirdäki paýyny satmagy meýilleşdirýändigini aýtdy. “Samruk Energy” şu hepde neşir edilen ýyllyk hasabatynda 2025-nji ýylyň dekabrynda “Bogatyr Komir” -iň eýeçiligindäki Gollandiýaly “Forum Muider” -iň 35% paýyny mälim edilmedik alyja satmaga razylyk berendigini aýtdy. “Samruk Energy” bilen Russiýanyň “Rusal” ikisi-de sentýabr aýynda näbelli mukdarda Kataryň kompaniýasy “Primet” -e 15 göterim satmazdan ozal, “Muider Forum” -da 50% paýa eýe bolupdy. [Has giňişleýin okaň.] "Roýter" habar gullugy 21-nji aprelde içerki çeşmelere salgylanyp habar berdi. 22-nji aprelde Gazagystanyň Energetika ministrligi gowşuryş tertibiniň üýtgemegi barada habar berilmändigini aýtdy, ýöne bu ädimiň Ukrainanyň pilotsyz uçarlarynyň Russiýanyň energiýa infrastrukturasyna eden hüjümleri bilen baglanyşykly bolup biljekdigini aýtdy. Ertesi gün Russiýanyň premýer-ministriniň orunbasary Aleksandr Nowak Gazagystanyň nebitiniň "häzirki tehniki çäklendirmeler sebäpli" beýleki ugurlar arkaly gönükdiriljekdigini aýtdy Gazagystanyň Atom Energiýasy Guramasynyň başlygy Almasadam Satkaliýew 21-nji aprelde reportersurnalistlere Gazagystanyň ilkinji ýadro elektrik stansiýasynyň gurluşygynyň Gazagystan bilen Russiýanyň bilelikdäki hökümet karzy bilen maliýeleşdiriljekdigini, Moskwanyň umumy mukdaryň 85% -ini we Astanyň galan 15% -ini üpjün etjekdigini aýtdy. 2025-nji ýylda Gazagystanyň hökümeti Russiýanyň ýadro energiýa kompaniýasy Rosatom bilen Balhaş kölüniň golaýynda 15 milliard dollar töweregi elektrik stansiýasy gurmak barada şertnama baglaşdy Fransiýanyň “TotalEnergies”, Gazagystanyň milli Holding kompaniýasy “Samruk-Kazyna” we nebit-gaz kompaniýasy “Kazmunaigas” 24-nji aprelde 1 GW ýel fermasynyň gurluşygyny maliýeleşdirmek barada şertnama baglaşdy. 1,2 milliard dollarlyk şertnama ilkinji gezek 2023-nji ýylda teklip edilen we Gazagystanyň günortasyndaky Zambyl sebitinde guruljak taslama üçin möhüm ädimdir. Iki gün öň premýer-ministr Olzhas Bektenow Gazagystan-Hytaý maýa goýum konsorsiumy tarapyndan bilelikde guruljak Karaganda sebitindäki 645 million dollarlyk 500 MWt ýel fermasyny ýaşyl yşyklandyrmak kararyna gol çekdi Demoskop tarapyndan 21-nji aprelde neşir edilen gözlegde, Gazagystanlylaryň aglaba köplüginiň ýurduň üýtgemegine mätäçdigine ynanýandygyna garamazdan, 56% -iniň hökümetiň howpsuzlygyny howpsuz hasaplap, onlaýn hereketlerini aç-açan tankytlamakdan gorkýandyklary anyklandy. Gözleg topary, jemgyýetçilik tankytlaryndan gorkmak bilen döwlet edaralaryna bolan ynam derejesiniň arasynda negatiw arabaglanyşygyň bardygyny aýtdy Zähmet ministrligi işsiz Gazagystanyň raýatlaryna işsizlik boýunça kömek pulunyň möhletini gysgaltmagy meýilleşdirýändigini aýtdy. Sosial ätiýaçlandyryş gaznasyny dolandyrýan ministrlik häzirki wagtda "meýilnamalary açmak" işinde, ministr Askarbek ertertaýew 21-nji aprelde geçirilen hökümet mejlisinde aýtdy Deputat Kudaibergen Beksultanow maglumat ministrligini agressiw özüni alyp barşyny ýüze çykarmak üçin döredilen milli polisiýa algoritmleri bilen “Sergek” wideo gözegçilik ulgamyny birleşdirmäge çagyrdy. 22-nji aprelde geçirilen mejlisde berlen bu haýyş, dolandyryjy Amanat partiýasynyň “arassa” dili, adaty jemgyýetçilik gymmatlyklaryny we raýat gepleşiklerini wagyz etmek ugrundaky has giňişleýin kampaniýasynyň çäginde ýüze çykdy Gazagystanyň Merkezi banky 24-nji aprelde esasy göterim mukdaryny 18% üýtgemez diýip yglan etdi. Düzgünleşdiriji öň 2026-njy ýylyň birinji ýarymynda göterim derejelerini durnuksyz saklamagy wada beripdi, inflýasiýa çaklamalarda galýardy. Aprel aýynyň başynda geçen ýyl inflýasiýa 11% boldy Gazagystanyň iň uly banklaryndan biri bolan Kaspi.kz 20-nji aprelde Hytaýyň tehnologiýa ägirdi ýaly maýadarlar toparynyň bardygyny habar berdi Tencent, belli bir bahadan Baring Fintech Wenture Funds hususy paýdarlar toparyndan 6 million Amerikan Depozitariýa paýyny satyn aldy. Satuw bilen, Baringyň maýa goýum paýy kompaniýanyň maglumatlaryna görä 22.3% -den takmynan 19% -e çenli azalýar Milli demirýol gatnawy bolan Gazagystan Temir ololy 2026-njy ýylyň ahyryna çenli IPO guramagy meýilleşdirýär diýip, başlygyň orunbasary erlan Koişibaýew 24-nji aprelde aýtdy. Koişibaýewiň pikiriçe, IPO-dan alnan girdeji kompaniýanyň 4,7 trillion teňňe (10 milliard dollar) karzyny üzmek üçin ulanylar Journalistsurnalistleriň bir topary “ýalan maglumatlaryň bilkastlaýyn ýaýramagynyň” jenaýat jogapkärçiligine çekilmegini isledi. 22-nji aprelde geçirilen metbugat ýygnagynda "Just Journalism" YouTube kanalynyň esaslandyryjysy Lukpan Ahmedýarow: "Häzirki wagtda polisiýa işgärleriniň journalisturnalistiň günäsini bahalandyrmaga we kesgitlemäge hukugy bar" -diýdi. Bu jenaýat kodeksiniň 274-nji maddasy, Gazagystanda journalistsurnalistleri jezalandyrmak we dymdyrmak üçin köpden bäri ulanylýar Gazagystanyň demirgazygyndaky Kostanai sebitindäki haýwan hukuklaryny goraýjy aktiwistlere, ozal rugsat alandygyna garamazdan, 18-nji aprelde protest ýörişiniň geçirilmegi gadagan edildi. Arkalyk şäheriniň ýerli administrasiýasy ýörişiň bozulmagyna gatnaşandygyny berk inkär etdi. Aktiwistler häzirki wagtda Senatda garalýan, azaşan ýa-da taşlanan itleriň bäş günüň içinde it awlaýanlar tarapyndan tussag edilmegini teklip edýän kanun taslamasynyň yzyna alynmagyny islediler Çeçen gaçgaklary Zelimhan Murtazowa 117 günläp Astana halkara howa menziliniň tranzit zolagynda galansoň, 20-nji aprelde Gazagystandan çykmaga rugsat berildi. Ukrainada gulluk edeninden soň rus goşunyndan gaçyp giden Murtazow ozal syýasy gaçybatalga soramak üçin Gazagystana gidipdi, emma ýurda girmegi gadagan edilipdi. Aklawçysy enaelena igigalenokyň sözlerine görä, şu hepde Gazagystan bilen Ermenistanyň arasynda göni uçuşlar gaýtadan başlandan soň, ereerewana uçup, gaçybatalga sorar. [Murtazow we Gazagystanda beýleki rus dissidentleriniň we gaçyp gidenleriň bejergisi barada has giňişleýin maglumat.] 22-nji aprelde Almatydaky kazyýet LGBTQ + aktiwisti Amir Şaýkezhanowy zorlamakda aýyplanyp, bäş ýyl azatlykdan mahrum etdi. Geçen ýylyň iýun aýynda Şaýkehanow Amirowkanyň öňki işgäri - LGBTQ + bar we Şaýkehanowyň eýeçiligindäki ygtybarly ýer ony jynsy zorlukda aýyplandan soň tussag edildi. Şaýkezanow günäkär däldigini boýun aldy we aklawçylary höküme şikaýat etjekdiklerini aýtdy Şol gün başga bir LGBTQ + aktiwisti ananar Sekerbaýewa Astananyň kazyýeti tarapyndan hüjüm etmekde günäli tapylandan soň 173 000 teňňe (370 dollar) jerime salyndy. Feminitanyň esaslandyryjysy Sekerbaýewa, öň Feminita aktiwistleriniň birnäçe ýygnagyny bozan konserwatiw, maşgala hukuklary aktiwisti Ziuar umumanowa şikes ýetirmekde aýyplandy Russiýanyň Ukrainany tutuşlygyna basyp almagyna garşydygy bilen tanalýan tanymal prawoslaw ruhany kakasy Iakow Worontsow deslapky tussaglyk möhletini ýene bir aý uzaltdy diýip, aklawçysy Galym Nurpeýsow 24-nji aprelde Wlasta aýtdy. 13-nji fewralda neşe söwdasy bilen baglanyşykly şübhelenip tussag edilen Worontsow soňky iki aýy tussaglykda geçirdi. [Worontsowyň Moskwanyň täsirinden garaşsyz prawoslaw kilisesini döretmek ugrundaky tagallalary barada has giňişleýin okaň.] 19-njy aprelde ýazyjy we jemgyýetçilik işgäri Muhtar Şahanow 83 ýaşynda aradan çykdy. Sowet döwründe Şahanow birnäçe gazet we alsurnalyň redaktory bolup işledi we Aral deňzi barada birgiden makala ýazyp, meşhurlyga eýe boldy. Soň bolsa Gazagystanyň Gyrgyzystandaky ilçisi we Mejlisiň aşaky palatasy Majilisiň agzasy boldy Iňlis dilindäki habarlarymyza ýazylyň