Akyly sessiz gürleýän nusgalar - Şahana Muşfik ýazýar

Kitaphanalar adamlaryň sessiz dostlary, kitaplary bilen duşuşýan ajaýyp ýerlerinden biridir, bu ýerde wagtyň haýallaýan we bütin dünýä bir salym dymýar Gynansagam, häzirki wagtda çalt täzelenen tehnologiýa kitaphanalaryň roluny peseltdi we ekrana garaşly jemgyýet kitap sahypalaryndan we kitaphana tekjelerinden daşlaşdy. "525-nji gazetiň" bu taslamasy okyjylara, esasanam ýaş talyplara kitaphana diýilýän dogduk mekanyna gaýdyp gelmek üçin möhüm ýatlatma bolup hyzmat etmegi maksat edinýär Häzirki wagtda kitaphanalar gymmatly durmuşlaryny bilim edaralarynda ýaşaýarlar. Elbetde, olaryň ýaşaýjylary esasan talyplar, mugallymlar we gözlegçilerdir. Bu gezek taslamamyz üçin salgymyz Azerbaýjan döwlet pedagogika uniwersitetiniň (ADPU) kitaphana-maglumat merkezi boldy. Bu ýerdäki söhbetdeşimiz Merkeziň müdiri Zinhara Hasanowa. "525" gazetini yzygiderli okaýan hanym Zinhara, soňky birnäçe hepdäniň dowamynda ýokary okuw mekdepleriniň kitaphanalaryna bagyşlanan seriýadaky ýolbaşçysy bolan kitaphanany görüp begenýändigini aýtdy. Biz onuň bilen söhbetdeşligimizi gapynyň aňyrsyndaky ýapyk otagda däl-de, kitaphananyň gaznalarynda we okalýan otaglarda aýlanyp başladyk Bir asyrlyk däp-dessurlardan häzirki zaman merkezine çenli Gepleşigimiziň başynda hanym Zinhara uniwersitetiň kitaphanasynyň döredilen gününden bäri gurnalýandygyny aýtdy. Döredilen ilkinji ýyllarynda kitaphana mugallymlaryň leksiýa tekstleri bilen gaznasyny döretdi we häzirki wagtda takmynan 750,000 kitap gaznasy bar. Merkeziň gaznasy azerbaýjan, rus, iňlis, nemes, fransuz, arap, pars, türk we slawýan dillerinde edebiýata baý Onuň sözlerine görä, Merkeziň gaznasynyň baýlygyna, okyjylaryň sanyna, seýrek we gymmatly kitaplaryň sanyna görä, orta mekdep kitaphanalarynyň arasynda Respublikan birinji ýerde durýar. Söhbetdeşimiz, Azerbaýjan döwlet pedagogika uniwersitetiniň (ADPU) kitaphana-maglumat merkeziniň durkunyň täzelenmeginden soň 2022-nji ýylyň 1-nji martynda açylandygyny aýtdy. Iň döwrebap elektron ulgamlary esasynda gurlan kitaphananyň iş ýörelgesi barada maglumat beren Z. Hasanowa, bu taslamanyň jemgyýetçilik jogapkärçiligi ýörelgesine esaslanýan "bp Azerbaýjan" kompaniýasy tarapyndan maliýeleşdirilendigini aýtdy. Netijede, ýurdumyzyň mugallymlary taýýarlamagyň merkezi bolan Pedagogika uniwersiteti iň döwrebap talaplara laýyk gelýän kitaphana-hyzmat infrastrukturasyny döretdi. Talyplar, magistrler we doktoranturalar üçin merkezde amatly iş şertleri döredildi Zinhara hanym, kitaphananyň adaty günlerde 09: 00-dan 19: 30-a çenli we synag sapaklary wagtynda 09: 00-dan 21: 00-a çenli işleýändigini aýtdy. Geljekde kitaphanada gije-gündiziň dowamynda 24 sagat işlemek meýilleşdirilýär Diwarlaryň aňyrsynda özboluşly hazyna Zinhara hanym bilen söhbetdeşligimiz seýrek kitaplaryň saklanýan gaznasynda dowam edeninde, Pedagogika uniwersitetiniň kitaphanasynyň biziň ýurdumyzdaky ikinji baý uniwersitet kitaphanasydygyny we şol bir wagtyň özünde köp sanly gadymy we seýrek kitaplaryň we golýazmalaryň saklanylýan özboluşly ýeri: "Kitaphananyň seýrek kitap fondunda, takmynan 12 nusgada hasaba alnan, kitaplaryň 1000 nusgasy bar. Azerbaýjanyň ýadygärlikleri "we Azerbaýjan Respublikasynyň Milli medeni aýratynlyklarynyň sanawyna girizildi. Beýleki kitaplary gaýtadan işlemek üçin ADPU-nyň hünärmen kitaphanalary bu ugurdaky hünärmenleriň gatnaşmagy bilen köp işleýärler Häzirki wagtda ADPU kitaphanasynyň ýygyndysynda köne elipbiý we birnäçe Europeanewropa dilleri bilen arap, pars, rus, azerbaýjan dilinde neşir edilen dürli ugurlar bilen baglanyşykly seýrek neşirler saklanýar. Şolaryň arasynda iň köne neşir Rikotanyň 1741-nji ýylda Sankt-Peterburgda neşir edilen Osman imperiýasy baradaky 278 sahypalyk kitabydyr Söhbetdeşim, köp ýyllaryň dowamynda diňe umumy gaznada saklanylýan bu gymmatly çeşmeleriň köpçülige ýetirilmegi we aýratyn gorag hökmünde aýratyn goralmagynyň diňe soňky ýyllarda uniwersitetiň rektory, professor Jafar Jafarowyň, kitaphananyň meýdanynyň giňelmegi we abatlaýyş işleriniň güýçlendirilmegi we material we tehniki binýadyň güýçlendirilmegi netijesinde mümkindigini belleýär Söhbetdeşim bize birnäçe asyr mundan ozal seýrek duş gelýän eserleri görkezýär we olar hakda jikme-jik maglumat berýär: "Rikotanyň 1741-nji ýyldaky işi, öňem belläp geçişim, 1957-nji ýylda ADPU kitaphanasynyň ýygyndysyna girizildi. Kitaphanamyz 1780-nji ýylda neşir edilen" Empress aterekaterina Aleksandrownanyň kararlary "saklanýar. 1725-nji ýyldaky 564 sahypalyk ensiklopediýa kararlary. bilen başlaýar Şol bir wagtyň özünde, seýrek gaznamyzda XIX asyryň daşbasma usuly bilen pars dilinde neşir edilen zehin Nizami Ganjawiniň "Hamsa" -dan "Iskandername" we "Gizlin hazynasy" goşgularynyň nusgalary hem bar. Olardan "Iskandarname" goşgusynyň göçürmesi Hijri senenamasy boýunça 1284-e, ýagny hristian senenamasy boýunça 1866-njy ýyla degişlidir, "Gizlin hazynasy" goşgusynyň göçürme senesi takyk belli däl. Bu eserleriň dikeldilmegi zerur. Neşir edilen ýyly belli bolmadyk daşbasma eserleriniň biri 973 sahypalyk "Arap-türk sözlügi" Bu gaznada XVIII asyrdan başlap, çar Russiýasynyň taryhy, geografiýasy we dürli tebigy ylymlary bilen baglanyşykly kitaplar, şol sanda sözlükler, ensiklopedik neşirler, çeper eserler, esasan XIX asyra degişli pars we arap dillerinde nusgawy gündogar edebiýatynyň mysallary, Hafiz, Sadi, "Şahname" we başgalar bar "Taryh-seýrek" bilen ýüzbe-ýüz Bu kitaplaryň garşysyndaky tekjede, 20-nji asyryň başynda halkymyzyň milli aň-bilim hereketinde esasy rol oýnan "Molla Nasreddin", "Fýuzat", "Dabistan", "Tuti" ýaly magazinesurnallaryň we ýygyndylaryň asyl nusgalary meniň ünsümi çekýär. Olara göz aýlap otyrkam, söhbetdeşimiň sözlemi bilen tekjäniň sag burçunda ýerleşdirilen kitaba ýüzlendim, "belki şol meşhur filmde agzalan" Taryh seýrek "kitaby bilen tanyş bolsaňyz gerek." Hanym Zinhara, Hijri-aý senenamasyna laýyklykda we 1902-nji ýylda hristian senenamasy boýunça 1320-nji ýylda ýazylan daşbasma usuly bilen pars dilinde çap edilen meşhur "Tarikhi Nadir" kitabynyň deri bilen göçürilen nusgasyny görkezdi we şeýle diýdi: "Kitaphanamyzdaky bu meşhur eseriň nusgasy 270 sahypadan ybarat. Bilşimiz ýaly," Tarihi Nadir ", Nadh Şah Afşar tarapyndan ýazylan. Klassiki şahyrana dilinde ýazylan eseri terjime etmek gaty kyn mesele. Bizde bar bolan nusganyň awtoryny kesgitläp bilmedik. Şeýle-de bolsa, kitaphanamyzda ýazyjy Mirza Mehdi Hanyň başga bir eseri bar Elektron kitaphanasy we sanly statistika Seýrek gaznadaky gymmatly neşirler bilen hoşlaşandan soň, söhbetdeşlik elektron kitaphana ulgamyna geçýär. Kitaphananyň müdiri, ADPU-nyň elektron kitaphanasynyň gözleg we bilim üçin maglumat bermäge gönükdirilendigini aýdýar. Okuw kitaplary, usulyýet neşirleri, tezisler we tezisler, ylmy alsurnallaryň makalalary, konferensiýa materiallary, uniwersitetiň taryhy baradaky hasabatlar we beýleki materiallar elektron görnüşinde bar Elektron kitaphananyň çeşmeleri ADPU kitaphanasynyň ähli paýnamasynyň bir bölegidir. Olar kitaphananyň elektron katalogynda görkezilýär Kitaphananyň müdiri, 2025-nji ýyldaky statistiki netijelere görä, geçen ýyl elektron katalogynda okyjylara 15 müň 600 at bilen 88 müň 347 nusganyň berlendigini aýtdy. Elektron çeşmeleriniň 71,790 nusgasy Azerbaýjanda, 1,998 nusgasy rus dilinde, 14,559 nusgasy başga dillerde Şeýle hem, 2025-nji ýylda Kitaphana-maglumat merkeziniň okyjylarynyň umumy sany 10 müň 277 adam, onlaýn arzalaryň sany bolsa 40 müň 203 bolar Ylmy neşirler we uniwersitetiň kitap medeniýeti Zinhara Hasanowa bilen söhbetdeş bolanymyzdan we kitaphananyň gaznalarynyň hemmesini ýeke-ýekeden görenimizden soň, uniwersitetiň ylym we innowasiýalar boýunça rektorynyň orunbasary, professor Asaf Zamanow bilen duşuşýarys. Uniwersitetiň kitaphanalaryna bagyşlanan taslama kanagatlanýandygyny mälim eden jenap Asaf, metbugatyň şeýle temalary açmagynyň aýratyn möhümdigini aýtdy. Şol bir wagtyň özünde, wise-rektor ADPU-da 7 döwürleýin ylmy alsurnalyň çap edilýändigini aýtdy: Meniň ýolbaşçylygymda neşir edilen "Magistrant" magazineurnaly, respublikadaky bu formatda ilkinji ylmy neşir bolup, ADPU-da işe başlady. 2021-nji ýyldan bäri neşir edilýän "Magistrant" magazineurnalynyň 32-nji neşiri eýýäm çap edildi. Recentlyakynda onuň 30-njy sanyny aýratyn belledik. Journalurnal diňe bir ADPU-nyň däl, eýsem ýurduň beýleki uniwersitetlerinde okaýan aspirantlaryň makalalaryny çap edýär Gepleşigimizde A. Zamanow ADPU-nyň Kitaphana-Maglumat merkeziniň işine ünsi çekdi: "Kitaphana bp kompaniýasynyň we uniwersitetiň goldawy bilen düýpgöter täzelendi. Awtomatlaşdyrylan kitaphananyň maglumat ulgamy bu ýerde ornaşdyryldy. Ulgam "Ruslan Neo" programmasy tarapyndan dolandyrylýar Jenap Asef bilen söhbetdeşligimizi tamamlap, bu täsin ýer bilen hoşlaşanymda, ADPU kitaphanasy-maglumat merkeziniň diňe bir däldigine ýene bir gezek şaýat boldum. kitaplaryň saklanýan ýeri däl, eýsem geçmiş bilen geljegiň arasynda ruhy köpri roluny oýnaýan ägirt uly bilim we ýat hazynasydyr Higherokary okuw jaýlarynyň hersinde bu sessiz ýerleriň tekjelerinde aýlanyp ýörkäňiz, kitaphanalaryň henizem adamy özüne getirip biljek iň öý salgylarynyň biridigine göz ýetirersiňiz. Indiki öý salgysynda görüşeris!