SI bagyşlanan Saga - Telman Orujowyň täze ýazgysy

Okyjyny garaşmak üçin goýmazlyk üçin, emeli intellekt, onuň döredilmegi we geljekde uly orny barada kitap hakda gürleşýändigimizi aýtmalydyryn. Kitabyň ady gysgaltmany ulanýandygy sebäpli, makala dilimizdäki şol sözleriň baş harplaryna hem degişlidir. Bäş ýyl ozal, 2021-nji ýylda "EUB-iň ýaşy" kitaby ilkinji gezek Beýik Britaniýada neşir edildi. Emeli intellektiň täze we örän möhüm ugurdygyny düşündirýän bu eser 2024-nji ýylda ABŞ-da gaýtadan neşir edildi. Iki ýyla golaý wagtdan soň, paýtagtymyzyň ikinji el satyjylarynyň açyk meýdanda peýda boldy Kitabyň awtorlary ýönekeý adamlar däl. Üç ýazyjynyň biri, eserleri bütin dünýäde meşhurlyk gazanan ABŞ-nyň görnükli syýasy şahsyýeti merhum Genri Kissinjerdir. 1973-nji ýylda Parahatçylyk boýunça Nobel baýragy bilen sylaglandy. Beýleki ýazyjylar Google-yň ýerine ýetiriji başlygy Erik Şmidt we Massaçusets Tehnologiýa Institutynyň (MIT) Hasaplaýyş kollejiniň dekany Daniel Hattenloçer Kitabyň sözbaşysynda bäş ýyl ozal geçirilen konferensiýada emeli intellekt (AI) mowzugynyň gün tertibine girizilendigi aýdylýar. Birnäçe alym AI-iň ýakyn wagtda adamzadyň ähli ugurlaryna diýen ýaly täsir etjekdigini habar berdiler. Her gün, hemme ýerde AI meşhurlyga eýe bolýar. Bu ugurda hünärmenler köpelýär we bu ugurda karýera gurmaga taýýarlanýar Bu görüş diskussiýalara sebäp bolansoň, tiz wagtdan bu üç ýazyjy olara goşuldy we hökmany suratda kitap peýda boldy. Şeýle hem, başga bir tertipde bolsa-da SI-iň ýaýramagyna optimistik garaýyşlaryny mälim etdiler. Tehnologiýanyň adamyň akyl, bilim, assimilýasiýa we hakykaty üýtgedýändigi bilen ylalaşdylar. Bu, adamzat taryhynyň gidişiniň yzygiderli metamorfozyna sebäp bolýar. Munuň üçin jemgyýetler diňe bir meselä düşünmek bilen çäklenmän, eýsem oňa uýgunlaşmak üçinem öz tagallalaryny birleşdirmeli. Adamlar bu sahnany görüp, geljegiň nähili boljakdygyny özleri saýlap bilerler. Şu wagta çenli adamlar durmuşda bolup geçen zatlaryň hemmesine gözegçilik edýärdiler AI jemgyýetde, ykdysadyýetde, syýasatda we daşary gatnaşyklarda täsir ediljek döwürleýin üýtgeşmeleri wada berýär. Ykdysady taýdan güýçli ýurtlar, ähmiýetini göz öňünde tutup, ylmy gözleglere we täze ugurda gazanylan üstünlikleri ulanmak üçin köp maýa goýýarlar. Amerikanyň AI gaznasy 38 milliard dollar bilen başlandy. Aziýadaky ynamdarlarynyň gaznasy 25 milliard dollara, Europeewropadakylaryň gaznasy bolsa 8 milliard dollara çenli ýokarlandy. Maliýe mümkinçilikleri YD-nyň ösüşine we onuň uly peýdalaryna bolan ynamy hasam güýçlendirýär. Bu ugurdaky her bir hakykat, suratyň böleklerinden başga zat bolmasa-da, umumy oňyn garaýşyň aýdyň görkezijisidir Diňe izolýasiýa şertlerinde ýitirilen adamy täze ýola alyp bilerler. Şol sebäpden, üçlük bilen duşuşyp, bu awtorlar bu garaşmalary we beýleki soraglary YD-nyň döremeginden döreýän mümkinçilikler we kynçylyklar bilen birleşdirmäge synanyşdylar. Şeýle-de bolsa, bu iş COVID-19 pandemiýasyna gabat geldi. Muňa garamazdan, SI-ä bolan optimistik garaýşyny üýtgetmediler Elbetde, täze döwri bir ýönekeý göwrümde beýan etmek synanyşygy arkaýyn bolup görünýär. Hiç bir hünärmen, öz ugruny, geljekki maşyn öwreniş wariantlaryny we logikany ýönekeý usul bilen birleşdirip bilmez. Şonuň üçin jemgyýetler diňe bir birleşdirmek üçin däl, eýsem oňa uýgunlaşmak üçin edýän tagallalaryny utgaşdyrmalydyrlar Kitapda 2017-nji ýylyň ahyrynda doly ynkylap bolandygyny belleýär. Emeli intellekt (AI) hökmünde AlfaZero Google tarapyndan Deep Mind hökmünde işlenip düzüldi we şol wagta çenli dünýäniň iň güýçli küşt programma üpjünçiligi bolan “Stockfish” -i ýeňdi. “AlfaZeronyň” ýeňşi aýgytly boldy: 28 oýunda ýeňiş gazandy, 72 deňlik bilen tamamlady we ýekeje oýunda-da ýeňilmedi. Indiki ýylda SI ussatlygyny ýene bir gezek tassyklady. “Stockfish” bilen geçirilen 1000 oýunda 155 ýeňiş gazandy, 6-syny ýitirdi we galanlaryny çekdi Şeýle hem, bäsdeşinden tapawutlylykda “AlfaZero” adaty küşt programmasyny döretmedi. Öňki programmalar adam tejribesine, bilimine we strategiýasyna esaslandy. “AlfaZero” -nyň dizaýny, düýbünden AI amalynyň önümi. Döredijiler küşt düzgünlerine ýeňiş we gatnaşygy ýitirmek strategiýasyny goşdy. AlfeZero garşydaş hökmünde dört sagat oýnanda, dünýäniň iň täsirli küşt programmasy özüni ýeke görkezip bildi. Onda ýazylanlary hiç kim ýuwdup bilmezdi. Galyberse-de, IBM programmasy görnükli küştçi bilen oýnanda, bu abraý ylmy we tehnologiki kompaniýa tarapyndan ýitdi. AlfaZeronyň taktikasy ortodoksal däldi, ýagny umumy kabul edildi. Şeýle hem, adam pikiriniň strategiýasy ýokdy, sebäbi adam aňy doly şekillendirilip ýa-da san taýdan ulanylyp bilinmez. Oýunyna syn eden we analiz eden meşhur küştçi "Küşt AlfaZero tarapyndan özenine sarsdyryldy" AI, iň giň manyda, "täsirli we ygtybarly hasaplamaga" we adam aňynyň iň pes derejesinde meseleleri çözmäge ukyply akylly jandarlary öwrenmek we döretmekdir. Bular maşynlar, aslynda kompýuter ulgamlary tarapyndan amala aşyrylýar. Bu maşynlar maksatlaryna ýetmek mümkinçiligini hasam artdyrýar, şonuň üçin olara emeli intellekt diýilýär SI-iň has meşhur goşundylary öz işini ösen gözleg motorlary bilen ýerine ýetirýärler. Mysal üçin Google gözlegi (Bingi), kepillik ulgamlary (biri Amazon we Netflix tarapyndan ulanylýar) we beýlekiler Iňlis alymy Alan Týuring bu ugurda ilkinji uly gözlegçi bolup, maşyn intellekti diýilýän ugurda uly göwrümli gözleg geçirdi. SI akademiki ders hökmünde 1950-nji ýylda döredildi. Bu ugur optimizmiň birnäçe siklini başdan geçirdi, ýöne şowsuzlyklar hem boldy, şeýle ýeňlişe "emeli intellektiň gyşy" diýilýärdi. 2012-nji ýyldan başlap, maliýeleşdirmegiň ösüş döwri başlandy we oňa bolan gyzyklanma ep-esli artdy. 2020-nji ýyllarda esasan ABŞ-da ýerleşýän kompaniýalar, uniwersitetler we laboratoriýalar AI-de möhüm ösüşleri gazandylar. 21-nji asyrda AI-iň köpelmegi jemgyýetçilik we syýasy üýtgemeleri has awtomatlaşdyrmaga iterdi. Zähmet bazaryna, lukmançylyk, hökümet, senagat, bilim, propaganda we maglumat kesilmegine täsir etdi Akylly ulgamlaryň häsiýeti, adatça adamlara degişli hasaplanýan funksiýalaryň ýerine ýetirilmegidir. Şol bir Alan Týuring 1950-nji ýylda "Bir maşyn pikir edip bilermi?" makalasyny ýazdy. Onuň beýan eden prosedurasy, “Týuring synagy” diýlip atlandyryldy, onda maşynlar adam akly taýdan deňeşdirilýär. Bularyň hemmesini göz öňünde tutup, SI döretmek we başlangyç ösüşi barada önümleri görkezmeli 2020-nji ýylda Massaçusets Tehnologiýa Institutynyň (MIT) gözlegçileri bakteriýalary gönüden-göni öldürýän täze, öň belli bolmadyk antibiotikiň tapylandygyny habar berdiler. Bakteriýalar bar bolan antibiotiklere çydamlydy. Gözlegçiler mümkin bolan müňlerçe molekulany ulandylar we bu oýlap tapyşy synag we ýalňyşlyk arkaly üstünlikli amala aşyrmagy başardylar. MIT şeýle hem AI-ni bu işe gatnaşmaga çagyryp, käbir zatlar etdi. Ilki bilen gözlegçiler 2000 belli molekuladan "synag toplumy" döretdiler. Synag geçirilende gözlegçiler AI-e 61,000 molekuladan ybarat kitaphanany synlamagy tabşyrdylar. 61,000 molekuladan diňe biri, “Space Odyssey” filminden Alhal kod adyndan soň gözlegçileriň halin diýip atlandyrýan görkezijisi hökmünde peýdalydygyny subut etdi Halisin eýýäm ýeňiş gazandy. Küşt bilen deňeşdirilende, farmakologiýa ugry düýpgöter çylşyrymly. Küşt böleklerinde bary-ýogy 6 görnüşli bölek bar, olaryň hersi diňe belli bir tertipde hereket edip bilýär we garşydaşyň patyşasyny almak üçin ýekeje ýeňiş şerti bar Beýleki tarapdan himikler, molekulalaryň häsiýetlerini öwrenmek üçin atom agramy we himiki baglanyşyk düşünjelerini ulanyp bilerler. Birnäçe aýdan soň, Açyk AI GPT-3 ("döredijilikli owadan modifikator", "üçünji nesil" üçin durýan 3 belgili) AI modeliniň adama meňzeş görnüşde tekst döredip biljekdigini görkezdi. GPT-3 ukyby üçin filosofiki düşündirişleri döretdi. Ol hemme zada öz wagtynda düşünýär. Emma GPT-de wy consciencedan ýa-da ahlak komponenti ýok. GPT-de garaşsyz pikirlenmek ýetmezçilik edýär AlfaZeronyň ýeňşi, hakykatyň tapylmagy we GPT-3 adama şuňa meňzeş tekst öndürmek, täze dermanlyk maddalary tapmagyň ilkinji ädimi, şeýle hem täze strategiýanyň oýlap tapylmagy boldy Tehnologiýanyň täze ugry adam meselelerini özgertdi. AI maşynlary meseleleri ýerine ýetirip, olary hakykata çalt öwrüp bilýärler. Enjam tehnologiki prosesi öwrenýär, şeýle hem lukmançylykda we daşky gurşawy goramakda ulanylýan gurallary giňeldýär. AI täze algoritmler arkaly arzan kompýuterleriň güýjüni ep-esli ýokarlandyrýar. Göz öňünde tutulan bitewi mesele bolmadyk bolsa, SI-iň öňe gitmegi zerur bolmazdy. Ynsanlar logikanyň adam däl görnüşlerini döretdiler we ölçeglerini kesgitlediler. Bu meseleleri çözmek bilen, adam adatdan daşary ýerine ýetiriş görnüşine çykdy. AI jadysy soraglara ýönekeý jogaplaryň önümi däl Müňlerçe ýyl bäri adamzat hakykatdan peýdalanmak we bilime ymtylmak üçin özüni bagyş etdi. Biraz wagt geçensoň, bilim hereket üçin täze mümkinçilikler döretdi. Has takyk senenama edildi, nawigasiýada öň näbelli usullar ulanyldy we täze sanjymlar oýlanyp tapyldy. Adamlar kompýuter programmasyny düzenlerinde, adam däl tanap we düşünip bilmeýän modelini öwrenýärler we durmuşa geçirýärler Adamzat taryhyň dowamynda tehnologiki üýtgeşmeler girizdi. Tehnologiýa jemgyýetimiziň jemgyýetçilik we syýasy durmuşyny düýpgöter üýtgetdi. Tüpeň musketiň ornuny tutsa-da, harby işjeňlik üýtgemedi we awtoulag aty çalşanda jemgyýetçilik gurluşyny üýtgetmedi. Emma AI adam tejribesiniň ähli ýerini üýtgetmegi wada berýär. Adamlaryň nähili düşünýändiklerini we onuň nähili rol oýnaýandygyny görkezýär. Köp asyrlar adam aňynyň taryhyň merkezi basgançagyna bagyşlandy. Aňlatma döwründe Rene Dekartyň “Meniň pikirimçe, men” atly iň ýokary maksady adam başarnygyny we taryhyň merkezinde durýandygyny görkezýär. “AlfaZero” barada aýdylanda bolsa, başgaça aýdylanda, düşündirişli. AI-iň indi adam aňynyň çäkleri bilen çäklenmeýändigini, iň bolmanda oýun oýnanda subut edýär. Onuň çäkleri bar. Maşynlar adam hyýalynyň dünýägaraýşynyň arkasynda durýan ýaly çözgütleri oýlap tapýardylar