TMB-nyň başlygy Karahan: Geosyýasy töwekgelçilikler inflýasiýany güýçlendirýär, berk pul syýasaty dowam eder | T24

TMB-nyň başlygy Fatih Karahan urşuň dezinflýasiýa prosesine ýaramaz täsir edendigini, ýöne pul syýasatynda kesgitlemäniň üýtgemändigini aýtdy. Karahan, pul syýasaty gurallarynyň bahalaryň durnuklylygy maksadyna laýyklykda ulanylmagyny dowam etdirjekdigini aýtdy Türkiýe Milli Mejlisiniň Meýilleşdiriş we býudjet komissiýasynda eden giňişleýin çykyşynda Türkiýe Respublikasynyň Merkezi Bankynyň (CBRT) häkimi Fatih Karahan, global ösüşden inflýasiýa dünýägaraýşyna, içerki isleg dinamikasyndan pul syýasaty ädimlerine çenli giňişleýin baha berdi. Karahan, Türkiýe Respublikasynyň Merkezi Bankynyň esasy ileri tutulýan global näbelliliklere garamazdan bahalaryň durnuklylygydygyny aýtdy we pul-karz syýasatynyň berk saklanjakdygyny mälim etdi Karahan dünýä ykdysadyýetinde soňky kesgitleýji faktoryň geosyýasy ösüşlerdigini aýtdy. Fewral aýynyň ahyrynda başlanan ABŞ-Ysraýyl-Eýran dartgynlygynyň energiýa bahalarynyň düýpgöter ýokarlanmagyna sebäp bolandygyny aýdan Karahan, Hormuz bogazyna abanýan howplaryň global energiýa üpjünçiligine möhüm howp salýandygyny aýtdy Energetika bahalarynyň ýokarlanmagynyň, üpjünçilik zynjyrynyň kesilmeginiň we giriş çykdajylarynyň ýokarlanmagynyň global ykdysady işjeňligi gowşadýandygyny mälim eden Karahan, 2026-njy ýylda global ösüşiň ep-esli peselmegine garaşylýandygyny aýtdy we bu ýagdaýyň Türkiýäniň daşary islegine hem çäklendiriji täsir edip biljekdigini aýtdy Energetika bahalarynyň ýokarlanmagynyň global inflýasiýanyň ýokarlanandygyny mälim eden Karahan, muňa garamazdan merkezi banklaryň birinji etapda çäkli reaksiýa berendigini aýtdy. Şeýle-de bolsa, göterim derejesini peseltmek baradaky garaşyşlaryň yza süýşürilip başlandygyny bellän Karahan, ABŞ-nyň Merkezi Bankynyň göterim mukdaryny hemişelik saklajakdygyna we Europeanewropanyň Merkezi Bankynyň ýylyň ikinji ýarymynda göterim mukdaryny ýokarlandyryp biljekdigine garaşýandygyny aýtdy Türk ykdysadyýetine baha beren Karahan, berk pul syýasaty sebäpli isleg düzüminiň has deňagramly bolandygyny aýtdy. Karahan, sarp edişiň ösüşe goşýan goşandynyň azalýandygyna garamazdan, maýa goýumlarynyň goşandynyň dowam edýändigini we içerki isleg görkezijileriniň haýallamagynyň alamatlarynyň aýdyňdygyny aýtdy Senagat önümçiliginiň keseligine geçendigini we hyzmat pudagynyň ösüşiniň dowam edendigini mälim eden Karahan, kuwwaty ulanmagyň derejesiniň taryhy ortaça derejeden pesdigini aýtdy. Zähmet bazaryndaky işsizligiň derejesi pes ýaly görünse-de, giňden kesgitlenen işsizlik görkezijileriniň has ýokary derejededigini aýtdy Karahan, global kynçylyklara garamazdan, daşary söwda tarapynda oňyn pozisiýanyň bardygyny aýtdy. Aprel aýynda eksportyň köpelendigini we importyň azalandygyny mälim eden Karahan, energiýa importynyň köpelendigine garamazdan, altyn we energiýany hasaba almazdan importyň azalandygyny aýtdy Hasap defisitiniň ýylyň birinji çärýeginde ýokarlanandygyna garamazdan, milli girdejiler bilen deňeşdirilende taryhy ortaça derejeden pesdigini mälim eden Karahan, häzirki hasap defisitiniň ýylyň dowamynda dolandyrylýan derejede galmagyna garaşylýandygyny aýtdy Karahan aprel aýyna çenli ýyllyk inflýasiýanyň 32,4 göterimdigini habar berdi. Öňki pikire garanyňda inflýasiýanyň peselendigine garamazdan ýokary derejäniň saklanandygyny aýtdy Soňky döwürde inflýasiýanyň esasy tendensiýasynda çäkli ýokarlanmanyň bardygyny mälim eden Karahan, inflýasiýanyň esasy görkezijileriniň haýallamagyna garamazdan azyk we energiýa önümleriniň ýokary basyş döredýändigini aýtdy. Esasanam geosyýasy ösüşler sebäpli energiýa bahalarynyň çalt ýokarlanýandygyny we munuň çykdajy kanaly arkaly köp pudaklara ýaýrandygyny aýtdy Energetika inflýasiýasynyň soňky döwürde ep-esli ýokarlanandygyny mälim eden Karahan, nebitiň we tebigy gazyň bahasynyň ýokarlanmagynyň içerki bahalarda öz beýanyny tapýandygyny aýtdy. Elektrik we tebigy gaz nyrhlarynyň täzelenendigini we köp sarp edilýän hojalyklar üçin ýuwaş-ýuwaşdan bahanyň ulanylandygyny aýtdy “Ecel” ykjam ulgamynyň ýangyç bahalarynyň ýokarlanmagynyň inflýasiýa täsirini çäklendirmek üçin ulanylandygyny mälim eden Karahan, bu programmanyň inflýasiýa bolup biljek täsirini ep-esli azaldýandygyny aýtdy Hyzmatlaryň inflýasiýa tarapyndaky kärende tölegleri we bilim elementleriniň peselmeginiň dezinfilýasiýa prosesine goşant goşandygyny mälim eden Karahan, bu sebitlerde geçen inflýasiýa indeksiniň tendensiýasynyň gowşap başlandygyny aýtdy Täze kärende maglumatlarynyň ösüş depgininiň peselendigini görkezýändigini mälim eden Karahan, bilim nyrhlarynda kabul edilen düzgünleriň inflýasiýa basyşyny hem azaldar diýdi. beýan edildi Karahan inflýasiýa garaşmalarynyň entek islenýän derejä düşmändigini aýtdy. Azyk önümleriniň bahasynyň we geosyýasy ösüşleriň garaşylýanlara ýokary töwekgelçilik döredýändigini mälim eden Karahan, esasanam ikinji derejeli täsirleriň ýakyndan gözegçilik edilýändigini aýtdy Pul syýasaty ädimleri barada durup geçen Karahan, 2026-njy ýylyň başynda syýasatyň derejesiniň çäklendirilendigini aýtdy, ýöne global töwekgelçilikleriň ýokarlanmagy sebäpli berk tutum saklandy Merkezi bankyň likwidligi dolandyrmak we makroprudensial çäreler bilen pul syýasatyny goldaýandygyny mälim eden Karahan, walýuta bazaryndaky üýtgemegi çäklendirmek üçin dürli gurallaryň güýje girendigini aýtdy Karahan, türk lirasyna bolan islegiň güýçli ugruny dowam etdirýändigini aýtdy. Öý hojalygynyň daşary ýurt walýutasyna bolan isleginiň çäklidigini we karzyň ösüşinde türk lirasynyň peýdasyna bir kompozisiýanyň saklanandygyny aýtdy Karahan, aýry-aýry karzlaryň haýallanýandygyna garamazdan, täjirçilik karzlarynyň has güýçli ýokarlanandygyny we bu ösüşiň ykdysady deňagramlylyga goşant goşandygyny aýtdy Geosyýasy üýtgemelere garamazdan ätiýaçlyklaryň güýçli derejede galandygyny mälim eden Karahan, aprel aýyna çenli jemi ätiýaçlyklaryň 171 milliard dollara, çalşyklary hasaba almazdan arassa ätiýaçlyklaryň 36 milliard dollara çenli ýokarlandygyny habar berdi Ot açyşlyk gepleşiklerinden soň töwekgelçilik görkezijilerinde bölekleýin gowulaşma bolandygyny aýtdy Karahan çykyşynyň ahyrynda geosyýasy ösüşleriň dezinflýasiýa prosesini kynlaşdyrandygyny, ýöne munuň syýasat kesgitlemesini üýtgetmändigini aýtdy Bahalaryň durnuklylygynyň durnukly ösüş we sosial abadançylyk üçin aýrylmazdygyny bellän Karahan, bu maksada ýetilýänçä berk pul syýasaty pozisiýasynyň saklanjakdygyny aýtdy Kukiler, web sahypasyndan iberilen we ulanyjynyň web brauzeri tarapyndan ulanyjynyň göz aýlaýarka ulanyjynyň kompýuterinde saklanýan ownuk maglumatlar bölekleridir. Brauzeriňiz her habary gutapjyk diýilýän kiçijik faýlda saklaýar. Serwerden başga bir sahypa haýyş edeniňizde, brauzeriňiz gutapjygy serwere iberýär. Gutapjyklar, web sahypalary üçin maglumatlary ýatda saklamak ýa-da ulanyjylaryň brauzer işjeňligini ýazdyrmak üçin ygtybarly mehanizm hökmünde döredildi Bu gutapjyklar web sahypasynyň işlemegi üçin zerurdyr we ulgamlarymyzda öçürilip bilinmez. Bular, adatça, diňe amallaryňyzy gaýtadan işlemek üçin döredilýär. Bu amallar, gizlinlik islegleriňizi düzmek, hasabyňyza girmek ýa-da anketany doldurmak ýaly hyzmat islegleriňizi öz içine alýar. Bu gutapjyklar barada blokirlemek ýa-da duýduryş bermek üçin brauzeriňizi sazlap bilersiňiz, emma şeýle etseňiz sahypanyň käbir bölekleri işlemän biler Bu gutapjyklar, sahypamyzyň işleýşini ölçäp we gowulandyryp biler ýaly, sahypa girýänleriň we traffik çeşmeleriniň sanyny sanamaga mümkinçilik berýär. Haýsy sahypalara iň az girilýändigini we girýänleriň sahypa nädip girýändigini öwrenmäge kömek edýär. Bu gutapjyklar tarapyndan toplanan ähli maglumatlar jemlenendir we şonuň üçin anonimdir. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, sahypamyza haçan gireniňizi bilmeris Bu gutapjyklar, wideo we göni söhbetdeşlik ýaly ösen işlemegi we şahsylaşdyrmagy hödürlemäge mümkinçilik berýär. Bular biziň ýa-da sahypalarymyzda ulanýan hyzmatlarymyzy üçünji tarap üpjün edijiler tarapyndan kesgitlenip bilner. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, bu funksiýalaryň hemmesi ýa-da käbiri dogry işlemän biler Bu gutapjyklar, mahabat hyzmatdaşlarymyz tarapyndan sahypamyzda goýuldy. Bular, gyzyklanma bildirýän profiliňizi döretmek we beýleki sahypalarda degişli mahabaty görkezmek üçin degişli kompaniýalar tarapyndan ulanylyp bilner. Brauzeriňizi we enjamyňyzy özboluşly kesgitlemek arkaly işleýärler. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, dürli saýtlarda şahsylaşdyrylan mahabat tejribesini hödürläp bilmeris Bellik: Kukiler syýasatyna garamazdan mahabatlar görkezilýär Bu gutapjyklar, mazmunymyzy dostlaryňyz we toruňyz bilen paýlaşmak üçin sahypamyzda ýerleşdirilen dürli sosial media hyzmatlary tarapyndan döredilýär. Beýleki sahypalary ulananyňyzda we gyzyklanma profiliňizi döredeniňizde brauzeriňizi yzarlap bilerler. Bu, girýän beýleki sahypalaryňyzdaky mazmuna we habarlara täsir edip biler. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, bu paýlaşma gurallaryny ulanyp ýa-da görüp bilmersiňiz