Himiýa pudagynyň çalt ösmegi üçin wezipeler

Economyurduň ykdysadyýetiniň depginli ösýändigi we soňky ýyllarda senagat pudaklarynda 3000 täze önüm görnüşiniň öndürilip başlandygy bellenildi Diňe 9-10 ýyl ozal ýurduň himiýa senagatyna esasan mineral dökünleriň öndürilmegi wekilçilik edýärdi. Soňky ýyllarda bu pudaga 8,3 milliard dollar maýa goýum çekildi we 87 sany esasy önümçilik desgasy ulanylmaga berildi PVC, ýaşyl wodorod, giňeldilen polipropilen we BOPP filmi ýaly 60-dan gowrak täze gymmatly önümler üçin önümçilik başlandy. Bu, ykdysadyýetiň dürli pudaklarynda müňlerçe täze önüm görnüşlerini öndürmek üçin zerur çig mal bazasyny döretdi Netijede, pudagyň eksporty üç esse artdy we işgärleriň sany 50 000-den geçdi Şol bir wagtyň özünde, pudagyň henizem ulanylmadyk potensialynyň bardygy bellendi. Soňky dokuz ýylda ýurduň senagaty ortaça 6,3 göterim, himiýa senagaty bolsa 3 göterimden az ösdi. Himiýa önümleriniň importy dört esse artyp, ýylda 4,5 milliard dollara ýetdi “Uzkimyosanoat” paýdarlar jemgyýetiniň düzümindäki iri kärhanalara ünsi jemleýändigi, bu pudakda 5000-den gowrak kärhana bilen yzygiderli işiň ýokdugy we olaryň problemalary we teklipleri öwrenilmeýändigi bellendi Duşuşykda önümçilik gurluşyny üýtgetmäge, goşmaça bahany ýokarlandyrmaga we energiýa çykdajylaryny azaltmaga aýratyn üns berildi Countryurt her ýylda 1,5 million tonna ammiak selitrasyny öndürýär we 1,07 milliard kub metr gaz sarp edýär. Şol bir wagtyň özünde ösen ýurtlar, oba hojalygynda karbamid we suwda erän dökünlere we magdançylyk pudagynda gözenekli nitrata geçmek arkaly nitrat sarp edilişini azaldýarlar Ammiak selitrasy bilen deň bahasy bolan gözenekli nitrat önümçiliginde goşmaça bahanyň iki esse ýokarlanýandygy bellendi. Jogapkär işgärleriň we himiýa kärhanalarynyň ýolbaşçylarynyň şeýle taslamalary giňeltmäge çynlakaý garamalydygy nygtaldy Şeýle hem, Navoiazotda öndürilen sianid duzlaryndan ýelim öndürilende tonnasyna 3700 dollar, önümiň bahasynyň 8000 dollara çenli ýokarlanyp biljekdigi bellendi. Jogapkär işgärlere Navoiazot bilen ýanaşyk toparyň çäginde umumy bahasy 1 milliard dollar bolan 10 tonnalyk himiki taslamany durmuşa geçirip başlamak tabşyryldy Bar bolan geologiki goraghanalardan doly peýdalanmak arkaly goşmaça bahanyň birnäçe esse ýokarlandyrylyp bilinjekdigi nygtaldy Garagalpakstan, Surhandarýa, Kaşkadarýa we Nawoý sebitlerinde 550 million tonna natriý we kaliý ätiýaçlyklary, şeýle hem 20 million tonna bentonit bar. Bu çig malyň çuňňur gaýtadan işlenmegi we kaustik sodanyň öndürilmegi bilen goşmaça baha üç esse artyp biler Jizzakh sebitinde we Garagalpakstanda serpentinitiň kesgitlenen ätiýaçlyklary degişlilikde 1,5 million we 500,000 tonna. Kükürt kislotasy bilen gaýtadan işlemek, bir tonna 5000 dollara çenli magniý oksidini öndürip biler. Serpentiniti has çuňňur gaýtadan işlemek, elektrotehnika pudagy üçin möhüm çig mal bolan nikel, hrom we kobalt almaga mümkinçilik döreder Jogapkär işgärlere fosforit, halit, mirabilit we serpentinit ýaly himiýa senagaty üçin zerur bolan çig malyň ätiýaçlyklaryny iki esse köpeltmek üçin üç ýyllyk maksatnamany işläp düzmek we durmuşa geçirip başlamak tabşyryldy. Serpentinit gaýtadan işlemek pudagynda azyndan 200 million dollarlyk taslamalary başlatmakdy Her ýyl bahasy 300 million dollar bolan öý himiki serişdeleri ýurda getirilýär. Sebitdäki bu önümleriň bazary 2 milliard dollar diýlip çaklanylýar Mysal üçin, Angren Erkin Ykdysady Zolagynda bir telekeçi meşhur Henkel kompaniýasy bilen hyzmatdaşlygy ýola goýdy. Häzirki wagtda kärhana bu alada bilen gazanyldy. Arkalaşygyň ýurtlaryna ýerli önümler bilen üpjün etmek meýilleşdirilýär Şeýle taslamalary giňeltmek üçin paýtagtyň senagat zolaklarynyň birinde öý himiýa pudagynda başlangyçlary durmuşa geçirmek üçin ýer bölekleri bölünip berler. Bu maksat bilen, tabşyrylan kärhanalaryň söwda markasy bilen birlikde hususy sektora girdeji gazanmak maksady bilen satylmagy şerti bilen 50 million dollar bölünip berler Beýleki sebitlerdäki şuňa meňzeş taslamalar üçin Senagat hyzmatdaşlygy gaznasyndan 15 million dollar bölünip berler. Umuman, jogapkär işgärlere azyndan 100 sany täze markany çykarmak üçin programma düzmek tabşyryldy öý himiýa pudagyndaky önümler Duşuşykda mineral dökünler bazaryndaky mümkinçilikler hem seljerildi Global mineral dökünlere bolan isleg ýylda 5 göterim ösýär we 2030-njy ýyla çenli 260 milliard dollardan geçer diýlip garaşylýar. Täze oba hojalyk tehnologiýalarynyň ornaşdyrylmagy bilen suwda erän dökünlere isleg has çalt ösýär Jogapkär işgärlere we hokimlere geljek üç ýylda umumy bahasy 2,8 milliard dollar bolan 42 taslamany durmuşa geçirmek tabşyryldy. Netijede, 2030-njy ýyla çenli azot dökünleriniň öndürilişi 2,8 million tonnadan 4 million tonna, fosfat dökünleriniň 400,000 tonnadan 900 000 tonna, suwda erän dökünleriň bolsa 100,000 tonnadan 400,000 tonna çenli ýokarlandyrylmagy meýilleşdirilýär Suwda erän dökünler, polimerler, öý we organiki däl himiki pudaklarda iri taslamalaryň durmuşa geçirilmegi, häzirki wagtda nanokimiýa, ýaşyl himiýa, supramolekulýar himiýa we emeli intellekt esasynda himiki modellemek ýaly hünärmenleriň isleginiň artmagyna sebäp boljakdygy bellendi Şunuň bilen baglylykda himiýa pudagynda bilimi, ylmy gözlegleri, barlaghanalary we başlangyçlary öz içine alýan toplumlaýyn ulgam döretmek barada karar kabul edildi Bu maksat bilen Mirzo Ulugbek etrabynda 60 gektar meýdanda himiýa pudagy üçin innowasion ylmy, önümçilik we bilim topary dörediler. Bu toparyň içinde Günorta Koreýa bilen hyzmatdaşlykda himiýa tehnologiýasy innowasiýa merkezi gurlar. Merkez tejribe işleri bilen baglanyşykly çykdajylaryň ýarysyny öwezini dolar Umuman aýdanyňda, himiýa pudagynda 17 milliard dollarlyk 350-den gowrak taslamany durmuşa geçirmek meýilnamasyny işläp düzmek we durmuşa geçirmek üçin görkezmeler berildi Döwlet baştutany bu ägirt uly maksatlara ýetmek üçin pudagyň ylmy taýdan esaslandyrylan, häzirki zaman çemeleşmeleri ulanmak arkaly dolandyrylmalydygyny aýtdy. Bu meselede jogapkär işgärlere “Uzkimyosanoat” paýdarlar jemgyýetini üýtgetmek tabşyryldy Duşuşykda jogapkär işgärleriň we sebit ýolbaşçylarynyň hasabatlary diňlenildi we pudak kärhanalarynyň ýolbaşçylary bilen gepleşik geçirildi