Siriýaly kürtler kürt dili üçin köçelere çykdy, kürt alamatlarynyň dartgynlygy dowam edýär | T24

Integrasiýa tejribesiniň bir bölegi hökmünde bir tarapdan kürt tussaglarynyň boşadylmagy we Afrine gaýdyp gelmegi dowam edýär, beýleki tarapdan, merkezi Damask administrasiýasy tarapyndan kürt alamatlarynyň resmi edaralardan aýrylmagy sebitdäki täze dartgynlylygyň gapysyny açýar. Iňlis-arap belgisi Hasakadaky kazyýet binasyndan kürt demonstrantlary tarapyndan aýrylandan soň, edarada asylan arap belgisi hem aýryldy. Köçelere çykýan kürtler kürt şäherlerinde arap-kürt alamatlaryny dowam etdirýärler. Siriýanyň demirgazyk-gündogaryndaky mekdeplerde 12 ýyl kürt dili öwredilse-de, Damask administrasiýasy kürt dilini saýlama kurs hökmünde öwretmegini isleýär Gepleşikleriň çäginde Demokratik Siriýa Güýçleri (DSG) bilen wagtlaýyn Siriýa hökümetiniň arasynda gol çekilen 29-njy ýanwar şertnamasynyň gaýtadan durmuşa geçirilmegi bilen 4-nji topar Afrindäki öýlerine dolandy. Hasakadan gidýän kerwen takmynan müň maşgaladan ybarat. Şu wagta çenli Afrinden takmynan 1400 maşgala 3 toparda Afrine gaýdyp geldi Göçürilen 400 maşgalanyň birinji topary 9-njy martda Afrindäki öýlerinde, 4-nji aprelde 200 maşgalanyň ikinji topary we 800-den gowrak maşgalanyň üçünji topary 14-nji aprelde Afrindäki öýlerinde mesgen tutdy. Afrine gaýdyp gelmek şertnamanyň 14-nji maddasynyň çäginde bolup geçdi Afrin 2018-nji ýylyň 20-nji martynda Türk medaragly Güýçleri we Siriýanyň Milli Goşuny (SNA) bilen baglanyşykly toparlar tarapyndan tussag edilenden soň sebitden 300 müňden gowrak adam göçdi Kürt maşgalalarynyň Afrine gaýdyp gelmegi bilen Damaskyň merkezi administrasiýasy ýene 300 SDF tussagyny boşatdy. Siriýanyň Demokratik Güýçleri (SDF) tussaglarynyň dördünji kerweni Kürtiň Hasaka we Kamişli şäherlerinde uly söýgi görkezişleri bilen garşylandy. Kamişlide garşy alnanda howada açylan ot netijesinde iki adam öldi we 7 adam ýaralandy Siriýada, bir tarapdan, Damask administrasiýasy bilen SDF arasynda gol çekilen şertnamanyň maddalarynyň durmuşa geçirilmegi bilen ýurtda kadalaşdyrmak ädimleri güýçlenýär, beýleki tarapdan, Damaskyň kürt dilini äsgermezlik edýän amallary kürtleriň arasynda sosial reaksiýa öwrülýär. Kürt toparlary, Damask administrasiýasynyň haýyşy boýunça merkezi hökümetiň gözegçiligi astyndaky Hasaka kazyýetinde kürt-arap belgisiniň aýrylyp, iňlis-arap diline üýtgedilendigine nägilelik bildirdi. Garşy çykýan topar kazyýet binasyna hüjüm etdi we iňlis we arap dillerinde ýazylan ýazgyny aldy. Az salymdan merkezi hökümet binanyň üstünde bu gezek diňe arap dilinde nyşan asdy. Şeýle-de bolsa, bu alamat kürt toparlaryna nägilelik bilen ýene-de aýryldy Kürtleriň sebitdäki kürt tagtasynyň aýrylmagyna garşy reaksiýasy dowam edýärkä, Damask administrasiýasynyň adyndan kürt sebitleri bilen gepleşiklere jogapkär Siriýanyň prezidentiniň metbugat sekretary Ahmet al-Hilali, Hasakadaky Adalat köşgüniň Siriýanyň kanunlaryna tabyn döwlet edarasydygyny we araplaryň döwlet edaralarynda ýeke-täk resmi dildigini aýtdy. Kürtleriň bilimde ulanylmagyna ýol berilýän "milli dil" hökmünde ykrar edilendigini belläp, Hilali bu ugurda islendik üýtgeşmäniň geljekde konstitusiýa düzgünlerini talap etjekdigini aýtdy Bu mesele barada Erbilde ýerleşýän “Rudaw” teleýaýlymy bilen söhbetdeşlikde Hilali kürtleriň ýurtda milli dilleriň hataryndadygyny, ýöne arap diliniň resmi dil statusyny saklaýandygyny aýtdy. Prezidentiň 13-nji kararyna laýyklykda kürtleriň milli dil hökmünde ykrar edilýändigini bellän Hilali, kürt dilini saýlama kurslaryň çäginde ýa-da döwlet we hususy mekdeplerde, esasanam gür gür ilaty bolan sebitlerde öwredilip bilinjekdigini aýtdy SDF-iň metbugat sekretary Ferhat Şami Hilali sosial media hasabynda jogap berdi Şami hakyky özygtyýarlylygyň Siriýanyň möhüm elementlerine däl-de, daşarky gatyşmalardan goralmalydygyny aýtdy Demirgazyk-gündogar Siriýa Demokratik Bileleşigi Partiýasy (PYD) tarapyndan kürt gol çekişmesine gatnaşan ýazmaça beýanatda bu ýagdaýyň milli integrasiýa ruhuna, siriýalylaryň arasynda hakyky hyzmatdaşlyk ýörelgesine we Damaskyň merkezi administrasiýasy tarapyndan çykarylan 13-nji karara ters gelýändigi aýdyldy PYD beýannamasynda Siriýanyň Wagtlaýyn hökümeti bilen Demokratik Siriýa Güýçleriniň (DSD) arasynda baglaşylan öňki şertnamalaryň çäginde Hasake welaýatynda döwlet edaralarynyň gaýtadan işe girizilmegi jogapkärçilik duýgusy bilen garşylanandygy mälim edildi. Raýatlaryň amallaryny ýeňilleşdirmek üçin bu ädimlere ýokary baha berýäris. PYD, prezidentiň kürt diliniň kabul edilmegi we Newrozyň jemgyýetçilik baýramçylygy hökmünde yglan edilmegi baradaky 13-nji kararyny täze ädimleriň guruljak oňyn başlangyjy hökmünde görýändigini aýtdy Beýanatda Adalat köşgi ýaly strategiki guramalarda kürt dilini äsgermezlik etmek Siriýanyň özygtyýarlylygyny we jebisligini goramagy maksat edinýän milli integrasiýa prosesine laýyk gelmeýändigi nygtaldy we alamatlara kürt diliniň goşulmagy Siriýanyň özygtyýarlylygyny gowşatmajakdygy bellenildi Alamatlar boýunça dil saýlamagyň bar bolan konstitusiýa tekstlerine esaslanýandygyny tankytlap, PYD, beýannamanyň Siriýanyň halkynyň ähli bölekleriniň islegini doly görkezmeýändigini aýtdy. PYD häzirki konstitusiýa düzgünleriniň milli bähbitlere laýyklykda täzeden gözden geçirilmelidigini aýtdy; Kürtleriň diňe bir milli gymmatlyk hökmünde däl, eýsem Siriýanyň resmi dilleriniň biri hökmünde ykrar edilmeginiň strategiki ädim boljakdygyny aýtdy Merkezi Damask administrasiýasynyň kürtlere uzakdan çemeleşmegi we ene diline bilimi saýlama kurslaryň hataryna goşmak islegi kürtleriň arasynda garşylyk görkezdi. Saýlaw dersi hökmünde kürt dilini öwredip bolmajakdygy, sebäbi SDF-iň gözegçiligi astyndaky sebitde 12 ýyl kürt diliniň öwredilýändigi aýdylýar Bu mesele barada “Rudaw” teleýaýlymyna beren interwýusynda Kobani mekdebiniň müdiri Rêzan Eto sebitdäki talyplaryň sanynyň uruş we migrasiýa sebäpli 72 müňden iki esse azalandygyny, emma kürt dilinde bilim bermegini isleýändiklerini we Damask administrasiýasynyň kürtleri saýlap almak teklibini ret edendiklerini aýtdy Täze okuw ýylyna kürt okuw kitaplaryny taýýarlamagy dowam etdirýändiklerini mälim eden Eto, häzirki bilim ulgamynyň geljeginiň entek aýdyň däldigini aýtdy. Eto kürt bilim ulgamynyň ähli mekdeplerde ornaşdyrylýandygyny belläp: "Hawa, kürt şu wagta çenli esasy bilim dilimizdir. Ikinji möhletiň ahyryna golaýlaşýarys we talyplarymyzyň hasabat kartalaryny paýladyk. Ulgamymyz kürt dilinde işleýär, iň soňky şertnamadan soň, bu sebitiň resmi dili bolan Kürd okuw meýilnamasyny dowam etdireris. aýdyldy, ýöne henizem doly ynam edip bolmaz. Sebäbi bu wagtlaýyn hökümetde hemme zat dilden edilýär, ýazylan zat ýok. " "2012-nji ýyldan we 19-njy iýuldaky ynkylapdan bäri çagalarymyzy kürt dilinde terbiýeleýäris we bu günki güne çenli dowam etdi. Bizde uniwersitetiň uçurymlary we dilçileri bar; ylymdan matematika we edebiýata çenli ähli ugurlar boýunça kürt dilinde bilim aldyk. Okuw meýilnamalarymyz taýýarlandy we 12 ýyllap kürt dilinde ene bilim aldyk Eto: "Kobani mekdepleriniň administrasiýasy hökmünde, Damaskyň kürtleriň hepdede iki sagatlyk saýlama kursy bolmalydygy baradaky teklibine nähili garaýarsyňyz?" Bu soraga şeýle jogap berdi: "Bu sebitlerimizde kabul ederliksiz we durmuşa geçirmek mümkin däl. Çaganyň 12 ýyllap kürt dilinde bilim alandan soň arap bilimine gaýdyp gelmegi mümkin däl. Kürt dilinde bilim alýan 70 müň okuwçymyz bar; bu bir nesle uly zyýan ýetirer. Indi arap dilini öwrenmek biziň üçin uly mesele, kürt diliniň resmi taýdan girizilmegi we kürt diliniň kepillendirilmegi üçin kürt diliniň resmi taýdan girizilmegi. Awtonom administrasiýa tarapyndan ýasaldy, şoňa görä hereket ederis, ýöne kabul ederliksiz. "Ideologiýanyň bu okuw meýilnamasyna girizilip bilinjekdigine ynanmaýaryn. Scientificöne ylmy kurslar nukdaýnazaryndan kürt, iňlis ýa-da arap dillerinde bir formulany okamagyňyz möhüm däl, olaryň hemmesi birmeňzeş. " Kukiler, web sahypasyndan iberilen we ulanyjynyň web brauzeri tarapyndan ulanyjynyň göz aýlaýarka ulanyjynyň kompýuterinde saklanýan ownuk maglumatlar bölekleridir. Brauzeriňiz her habary gutapjyk diýilýän kiçijik faýlda saklaýar. Serwerden başga bir sahypa haýyş edeniňizde, brauzeriňiz gutapjygy serwere iberýär. Gutapjyklar, web sahypalary üçin maglumatlary ýatda saklamak ýa-da ulanyjylaryň brauzer işjeňligini ýazdyrmak üçin ygtybarly mehanizm hökmünde döredildi Bu gutapjyklar web sahypasynyň işlemegi üçin zerurdyr we ulgamlarymyzda öçürilip bilinmez. Bular, adatça, diňe amallaryňyzy gaýtadan işlemek üçin döredilýär. Bu amallar, gizlinlik islegleriňizi kesgitlemek, hasabyňyza girmek ýa-da blankalary doldurmagy öz içine alýar. Servicealy hyzmat islegleriňizi öz içine alýar. Bu gutapjyklar barada blokirlemek ýa-da duýduryş bermek üçin brauzeriňizi sazlap bilersiňiz, emma şeýle etseňiz sahypanyň käbir bölekleri işlemän biler Bu gutapjyklar, sahypamyzyň işleýşini ölçäp we gowulandyryp biler ýaly, sahypa girýänleriň we traffik çeşmeleriniň sanyny sanamaga mümkinçilik berýär. Haýsy sahypalara iň az girilýändigini we girýänleriň sahypa nädip girýändigini öwrenmäge kömek edýär. Bu gutapjyklar tarapyndan toplanan ähli maglumatlar jemlenendir we şonuň üçin anonimdir. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, sahypamyza haçan gireniňizi bilmeris Bu gutapjyklar, wideo we göni söhbetdeşlik ýaly ösen işlemegi we şahsylaşdyrmagy hödürlemäge mümkinçilik berýär. Bular biziň ýa-da sahypalarymyzda ulanýan hyzmatlarymyzy üçünji tarap üpjün edijiler tarapyndan kesgitlenip bilner. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, bu funksiýalaryň hemmesi ýa-da käbiri dogry işlemän biler Bu gutapjyklar, mahabat hyzmatdaşlarymyz tarapyndan sahypamyzda goýuldy. Bular, gyzyklanma bildirýän profiliňizi döretmek we beýleki sahypalarda degişli mahabaty görkezmek üçin degişli kompaniýalar tarapyndan ulanylyp bilner. Brauzeriňizi we enjamyňyzy özboluşly kesgitlemek arkaly işleýärler. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, dürli saýtlarda şahsylaşdyrylan mahabat tejribesini hödürläp bilmeris Bellik: Kukiler syýasatyna garamazdan mahabatlar görkezilýär Bu gutapjyklar, mazmunymyzy dostlaryňyz we toruňyz bilen paýlaşmak üçin sahypamyzda ýerleşdirilen dürli sosial media hyzmatlary tarapyndan döredilýär. Beýleki sahypalary ulananyňyzda we gyzyklanma profiliňizi döredeniňizde brauzeriňizi yzarlap bilerler. Bu, girýän beýleki sahypalaryňyzdaky mazmuna we habarlara täsir edip biler. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, bu paýlaşma gurallaryny ulanyp ýa-da görüp bilmersiňiz