ABŞ we Hytaý ýene-de kosmosa raketa atmagy rekordyny täzeledi

Özbegistan, Daşkent - AN Podrobno.uz. Amerikanyň Birleşen Ştatlary we Hytaý, umuman alanyňda, 2025-nji ýylyň ahyryna çenli 274 kosmos raketasyny orbita ornaşdyrdylar. Bu taryhda ýurtlaryň amala aşyran uçarlarynyň sany boýunça ýene bir rekord boldy Chineseöne Hytaýyň işjeňliginiň çalt ösmegine garamazdan, maglumatlar ABŞ-dan iki esse yza galýandygyny görkezýär. Visual Capitalist-iň soňky analitik maglumatlaryna görä, 2025-nji ýylyň ahyryna çenli ABŞ 181 kosmos uçuryşy bilen mutlak rekord goýdy. Bu, HHR-iň 93 uçuryşyndan iki esse diýen ýaly köpelýär we Russiýany bary-ýogy 17 uçuş bilen yzda galdyrýar Hünärmenleriň 2016-njy ýylda başlanan Üçünji kosmos döwri diýip hasaplaýan häzirki bäsdeşlik tapgyry, öňki döwürlerden düýpgöter tapawutlanýar. Kosmos gözleginiň başynda döwlet abraýy agdyklyk etdi, ýurtlar “myşsalaryny herekete getirmek” üçin milliardlarça dollar sarp etdiler. Häzirki wagtda katalizatorlar täjirçilik pudagy, gaýtadan ulanylýan raketalaryň ýüze çykmagy, internet aragatnaşygy, nawigasiýa we goranyş buýruklary üçin uly hemra ýyldyzlarynyň ýerleşdirilmegi Üçünji kosmos eýýamynyň dinamikasy soňky on ýylda güýç balansynyň çalt üýtgemegini aýdyň görkezýär: eger 2016-njy ýylda ABŞ bilen Hytaý deň bolsa (Amerikalylaryň peýdasyna 22 uçuş 23), 2021-nji ýyla çenli HHR güýçli öňe gidişlik etdi, ABŞ-dan 45-e garşy 56 uçuş bilen öňdeligi eýeledi, ýöne 2022-nji ýylda ABŞ-dan başlap, 64-e ýetdi. 2025-1818-nji ýyllaryň ahyrynda boşluk 93 hytaýly bilen deňeşdirilende Iki ýurduň hem Aý programmalarynyň çäginde Eartheriň emeli hemrasynda amatly bazalary döretmäge synanyşýandyklaryny ýada salýarys. Ak tam NASA-a 2028-nji ýyla çenli kosmonawtlary Aýyň üstüne gonmagy üçin basyş edýär, onýyllygyň ahyryna çenli adam meýilnamasyny meýilleşdirýän Pekini ýeňmek üçin Bu maksat bilen Hytaý öz orbital infrastrukturasyny ösdürýär: maý aýynyň ahyrynda Tiangong bekedi üç kosmonawt bilen Şençzhouou-23 kosmiki gämisini aldy, olaryň biri bir ýyllap orbitada radiasiýa we izolýasiýa täsirini öwrenmek üçin geçirer. Amerikanyň Birleşen Ştatlary hem soňky üstünliklere esaslanýar: aprel aýynyň başynda, “Integrity” kosmos gämisindäki dört kosmonawt Artemis II deslapky missiýasynyň çäginde Aýyň töwereginde üstünlikli uçdy ABŞ-nyň agdyklyk etmegine garamazdan, Aý kampaniýasy kynçylyklar bilen ýüzbe-ýüz boldy. Maý aýynyň ahyrynda, “Blue Origin” -iň 98 metrlik “New Glenn” raketasy Keýp Kanaweraldaky ýangyn synagynda ýaryldy. Bu waka NASA kompaniýasynyň Aý günorta polýusyna awtoulaglary gowşurmak üçin güýz aý bazasy I missiýasy üçin 188 million dollar berenden iki gün soň boldy Hünärmenler, uçuş meýdançasynyň şowsuzlygy Aý programmasyny azyndan bir ýyl yza süýşürer diýip çaklaýarlar. Criticalagdaý gaty möhüm: Elon Muskyň “SpaceX” Artemis III missiýasy (2027-nji ýylyň ortalaryna meýilleşdirilýär) üçin ulagy ösdürmek meýilnamasyndan eýýäm yzda. “Blue Origin” -iň wagtlaýyn ýok edilmegi NASA-ny alternatiw üpjün edijiden mahrum edýär we agyr syýasy basyş şertlerinde diňe SpaceX tehnologiýalaryna bil baglamaga mejbur edýär. Aý bazasynyň I we II meýilnamalarynda üýtgemegiň derejesi tehniki gözlegleriň netijeleri bilen kesgitlener