Durmuş syýasaty: Özgertmeler, döwlet goldawy, raýatlaryň hal-ýagdaýy - Gözleg

Soňky ýyllarda Azerbaýjanda dürli ugurlarda, esasanam sosial ugurda dürli özgertmeler amala aşyryldy. Bu özgertmeleriň köpüsi adamlaryň durmuş üpjünçiligini ýokarlandyrmaga gönükdirilendir. Geçen döwürde amala aşyrylan bäş sany sosial özgertme konweri we fonda üýtgeýän statistiki görkezijiler, bu ugurdaky üýtgeýän üýtgeşmeleri aýdyň görkezýär Birnäçe wagt ozal Zähmet we ilaty sosial taýdan goramak ministri Anar Aliýew APA bilen geçirilen söhbetdeşlikde bu üýtgeşmeleriň käbiri barada öz pikirleri bilen paýlaşdy we häzirki ýagdaý barada habar berdi. Öňde goýlan maksatlaryň durmuşa geçirilmegi möhüm maliýe çeşmelerini talap edýändigine garamazdan, yzygiderli we yzygiderli ädimler ýurtda durnukly sosial özgertmeleriň geçirilýändigini görkezýär Ministriň sözlerine görä, 2018-nji ýyldan bäri durmuşa geçirilýän sosial özgertmeler, millionlarça raýaty gurşap almak bilen olaryň sosial hal-ýagdaýyny ýokarlandyrmaga gönükdirilendir. Şol çäkde aýlyk haklaryny, pensiýalary we kömek pullaryny ýokarlandyrmak, iş mümkinçiligini giňeltmek, şeýle hem ejiz ilat toparlaryna berilýän goldawy güýçlendirmek sosial syýasatyň esasy ugurlaryny düzýär. Şol bir wagtyň özünde, sosial üpjünçilik ulgamyndaky täzelikler, maýyplyk ölçeglerini gowulandyrmak, işjeň iş meýilnamalaryny giňeltmek we uruşdan soňky döwürde şehitleriň we weteranlaryň maşgalalaryna degişli uly göwrümli sosial goldaw çäreleri döwletiň sosial syýasatlarynyň hakyky netijelerini açýar. Bu ädimleriň hemmesi sosial gorag mehanizmleriniň hemmetaraplaýynlygyny ýokarlandyrýar we raýatlaryň durmuş derejesini ýokarlandyrmaga hyzmat edýär Soňky ýyllarda durmuşa geçirilen durmuş-ykdysady çärelere Azerbaýjanyň sosial döwlet modelini güýçlendirmek ugrunda görülýän maksatly ädimler hökmünde baha berilýär we bu syýasatyň uzak möhletleýin durnukly ösüş üçin möhüm esas döredýändigi nygtalýar Maşgalalary sosial taýdan goramaga gönükdirilen ýörite maksatnamalar yzygiderli we kem-kemden durmuşa geçirilýär Bu mesele boýunça APA bilen söhbetdeş bolan jemgyýetçilik meseleleri boýunça bilermen Nail Jelil häzirki wagtda ilatyň girdejisiniň belli bir derejede ýokarlanýandygyny aýtdy: "Bu ykdysady durnuklylygyň we oňyn dinamikanyň görkezijisidir. Şeýle hem ministriň beren interwýusynda 1 milliona çenli adamyň girdejisiniň we ykdysady işjeňliginiň ep-esli ýokarlanandygy görkezildi. Sosial paketler, belli bir manyda adamlary käbir kynçylyklardan azat edýär Özgertmeler gowşak ilatyň aladalaryny azaltdy. Adamlaryň ykdysady azatlyk üçin mümkinçilikleri raýatlaryň işleýşi, pensiýa gaznasynyň döredilmegi we belli bir iş maksatlarynyň ýerine görkezilen özüni alyp barşy bilen giňelýär. Sosial goldaw ýörelgesi, döwletiň sosial ulgamda görünýän ösüş modeliniň mysalydyr. Durmuş döwlet modeline geçiş eýýäm Europeewropada başlandy. Syýasy gurluşyna garamazdan, hal-ýagdaý ýagdaýy halkara derejesinde jemgyýetçilik hyzmatdaşlygynyň täsirli nusgasy hökmünde ulanylýar. Bu nukdaýnazardan Norwegiýa, Şwesiýa, Beýik Britaniýa, ABŞ, Fransiýa, Russiýa, Hytaý we beýleki ýurtlar döwletliligiň we syýasy gurluşyň däp bolan modelini ret edýärler we ilatyň iň az ýaşaýyş zerurlyklaryny kanagatlandyrmak şerti bilen käbir sosial gorag modellerini we erkin ykdysady işjeňligi we sosial-ykdysady abadançylygy ileri tutýarlar. Global hyzmatdaşlyga we jemgyýetçilik hyzmatdaşlygyna goşant goşýan faktorlaryň arasynda. Bu düzgün halkara zähmet guramasynyň üsti bilen amala aşyrylýar. Zähmet we ilaty sosial taýdan goramak ministrligi Halkara zähmet guramasy bilen işjeň hyzmatdaşlyk edýär. Azerbaýjanda köp sanly sosial üpjünçilik programmasy bar. Peopleaşlara, çagalara, ýetginjeklere, maşgalalary sosial taýdan goramaga gönükdirilen ýörite maksatnamalar yzygiderli we kem-kemden durmuşa geçirilýär. Bu, döwletiň sosial syýasata we hal-ýagdaý döwletiniň ýörelgesine aýratyn ähmiýet berýändigini görkezýär Azerbaýjanda ortaça pensiýanyň mukdary 11 göterim ýokarlandy Ministr Anar Alyýewiň paýlaşan birnäçe statistikasyny ýatlamak ýerliklidir. Şeýlelik bilen, geçen döwürde Azerbaýjanda sosial gönükdirilen çykdajylar 7,8 milliard manatdan 17,1 milliard manata çenli 2,2 esse ýokarlandy. Durmuş taýdan goramak we sosial üpjünçilik çykdajylary 2,2 esse ýokarlandy we 2,3 milliard manatdan 4,9 milliard manata ýetdi. Zähmet pensiýalarynyň indeksasiýasy şu ýyl geçirildi we şeýlelik bilen ähli pensiýa 9,3 göterime barabar boldy indekslenen. Munuň üçin 640 million manat bölünip berildi. Netijede, Azerbaýjanda ortaça pensiýa mukdary 11 göterim ýokarlandy. Häzirki wagtda ortaça pensiýa mukdary 594 manat. Ageaşyna görä, ortaça pensiýanyň mukdary 10 göterim ýokarlandy. Ortaça ýaş pensiýasynyň mukdary 632 manat. Şol bir wagtyň özünde, 2026-njy ýylyň ýanwaryndan ulgamdaky adamlar üçin pensiýa kapitaly 5,6 göterim ýokarlandy. 965,000 adama tölenýän pensiýa we kömek pullary hem ýokarlandy. Pensiýa we kömek pullary üçin 16-17 göterim töweregi ösüş hasaba alyndy Döwlet tarapyndan berilýän sosial kömegiň ortaça mukdaryndan 2,4 esse ýokarlanýar ýyllarda iň pes pensiýa mukdary 2,9 esse ýokarlandy. Iň pes pensiýa 110 manatdan 320 manata çenli ýokarlandy. Ortaça aýlyk pensiýa mukdarynyň ýokarlanmagy hem hasaba alyndy. Ortaça aýlyk pensiýa 208 manatdan 594 manata çenli ýokarlandy. Pensiýa we pensiýa üçin bölünip berilýän ýyllyk serişdeleriň mukdary hem 5 esse artdy. Ozal bu maksatlar üçin 426 million manat bölünipdi, indi bu serişdeleriň mukdary 2,1 milliard manat. Geçen döwürde döwlet tarapyndan berilýän sosial kömegiň ortaça mukdaryndan 2,4 esse ýokarlandy. Bu mukdar 175 manatdan 428 manata çenli ýokarlandy. Şol çäkde, iň pes ýaşaýyş aýlygy 73 göterim ýokarlandy. Şeýle hem, ýurt üçin zerurlyk ölçegleriniň mukdary 2,3 esse artdy 11,000 işsiz adama işsizlik ätiýaçlandyryşy berildi Milli Mejlisiň Zähmet we Durmuş Syýasaty Komitetiniň başlygy Musa Guliýew, birnäçe ugurda ösüş depginleri barada APA bilen söhbetdeşlikde 2018-nji ýyldan başlap Azerbaýjanda 5 sany sosial özgertme konwertiniň Prezident Ylham Alyýewiň görkezmesine laýyklykda kabul edilendigini aýtdy: "Bu paketleriň ýyllyk maliýe gymmaty 8,5 milliard manat we inflýasiýanyň 5% ýokarlanmagydyr. 2025-nji ýylda 189,000 adama amatly iş berildi, 16,800 adam özbaşdak iş meýilnamasyna gatnaşdy we 11,000 işsiz adama işsizlik boýunça kömek pullary berildi Musa Guliýew geçen ýyl pensiýa üpjünçiligi, kömek pullaryny we stipendiýalary tölemek, maksatly döwlet sosial kömegi bermek, maýyplygy barlamak we dikeltmek, ogullyga almak we şuňa meňzeşler ýaly sosial hyzmatlar pudagynda edilen işleriň göwrüminiň we hiliniň aýratyn bellemelidigini aýtdy: "2025-nji ýylda sosial hyzmatlary elektronlaşdyrmak pudagynda üstünlikli alnyp barylýan işleriň, raýatlaryň 90-dan gowragynyň 90-dan gowragynyň bardygyny görkezýärin. işjeň " Özbaşdak işlemek maksatnamalarynyň durmuşa geçirilmegi sebitlerde ýeterlik adamy goldady Ykdysady meseleler boýunça bilermen Eldeniz Amirow, APA-a beren beýanatynda sosial özgertmeleriň fonunda ykdysady durnuklylygy saklamak meselesine ünsi çekdi: "Durmuş çykdajylaryny ýokarlandyrmagyň esasy faktory satyn alyş güýjüniň ýokarlanmagydyr. Satyn alma güýjüniň ýokarlanmagy ykdysady aýlawy hem höweslendirýär. Sosial çykdajylaryň köpelmegi, azajyk bolsa-da, girdejiniň deňsizligini azaltmaga hyzmat edýär. Sosial bukjanyň 4 million adamy öz içine almagy 10 million adamyň 40 göterimini aňladýar. Bu tebigatda yzygiderli we uly göwrümli. Bu ýerde sosial taýdan duýgur. toparlar, işleýän ilat toparlary bar, bu babatda artýan dinamikanyň bolmagy uzak wagtyň dowamynda adamda psihologiki rahatlygy döredip biler Iş üpjünçiligi maksatnamalaryna ýokary baha berilmelidir. Selfurtda, esasanam sebitlerde özbaşdak işlemek maksatnamalarynyň durmuşa geçirilmegi ýeterlik adamy goldap bildi Sosial döwlet modeli güýçlendirilýär Ministr Anar Alyýew beren interwýusynda 2,3 million raýatyň soňky ýyllarda döredilen gurallar arkaly dürli işjeň iş çärelerine gatnaşandygyny aýtdy. Olardan 900,000 töweregi iş tapmaga kömek edildi we takmynan 60,000 adam hünär okuwlaryna ugradyldy. Kiçijik maşgala fermasyny döretmek we mikro-işini guramak üçin 112,000 adama goldaw berildi Muny "Işsizleriň dosty" düşünjesiniň çäginde we geçen döwürde bu maksatnamanyň çäginde 120 000 töweregi adama wagtlaýyn iş üpjünçiligi bilen üpjün edýäris, Bu döwürde olary zähmet bazaryna goşmak üçin çäreler geçirildi Önümçilik hyzmatlary pudagynda takmynan 26-27 müň adamyň özbaşdak işlemegi Bütindünýä bankynyň maksatnamasynyň çäginde amala aşyryldy "-diýdi Şeýlelik bilen, resmi maglumatlar we bilermenleriň pikirleri Azerbaýjanda durmuşa geçirilýän sosial syýasatyň diňe bir sosial gorag çäreleri bilen çäklenmän, eýsem ykdysady işjeňligi ýokarlandyrmak we raýatlaryň hal-ýagdaýyny gowulandyrmak üçin hemmetaraplaýyn çemeleşmäni öz içine alýandygyny görkezýär. Bir tarapdan, ýerine ýetirilen işler gowşak ilat toparlarynyň sosial üpjünçiligini güýçlendirýär, beýleki tarapdan, iş ýerlerini giňeltmek we ykdysady aýlawy janlandyrmak arkaly umumy ösüş prosesine goşant goşýar Sosial paketleriň giňden ýaýramagy, döwletiň bu ugurdan bölüp beren uly maliýe çeşmeleri we durmuşa geçirilýän maksatnamalar sosial döwlet modeliniň ýurtda has-da güýçlenýändigini görkezýär. Bu çemeleşme raýatlaryň sosial abadançylygyny ýokarlandyrmaga hyzmat edýär we uzak möhletleýin durmuş-ykdysady ösüş üçin ygtybarly binýady döredýär