Sosial ulgamlaryň çagalara howpy

Häzirki wagtda sosial ulgamlar jemgyýetiň möhüm bölegine öwrüldi. Hakykat, sosial ulgamlar bolmasa jemgyýeti göz öňüne getirmek kyn. Bu, maglumat almak, dünýäniň islendik künjegindäki adamlar bilen aragatnaşyk gurmak, global täzeliklerden habarly bolmak we şol bir wagtyň özünde işewürlik, bilim we beýleki ugurlarda möhüm mümkinçilikleri döredýär diýmekdir. Emma sosial ulgamlaryň oňyn taraplary hem, negatiw täsirleri hem bar. Bu täsirlerden çagalara has köp täsir edilýär. Sosial ulgamlary aşa köp ulanmak çagalaryň zyýanly mazmunyň täsirine düşmegine, onlaýn zorluga sezewar bolmagyna, sanly endik döretmegine we çagalaryň psihologiki, sosial we fiziki ösüşine ýaramaz täsir edýär. Çagalar sosial mediýada görýänleriniň täsiri astynda özlerini beýlekiler bilen deňeşdirýärler, bu bolsa öz-özüne pes baha bermäge we alada we depressiýanyň ýokarlanmagyna sebäp bolup biler. Hususan-da, halanýanlaryň we yzarlaýjylaryň sany ýaly görkezijiler çagalarda öz gymmatlyklaryny başgalaryň pikirleri bilen ölçemek endigini döredýär Anotherene bir möhüm mesele kiber-zorluk. Käbir çagalar sosial ulgamlarda kemsitmelere, haýbatlara ýa-da kemsidiji hereketlere duçar bolýarlar. Kibergorkuzmak adaty gorkuzmakdan has howply bolup biler, sebäbi günüň islendik wagty internetde bolup biler. Şeýle ýagdaýlara duçar bolan çagalarda stres, gorky we sosial izolýasiýa bolup biler Sosial ulgamlary aşa köp ulanmak çagalaryň bilimine hem ýaramaz täsir edýär. Telefon ýa-da planşet yzygiderli ulanmak ünsüňi sowmaga, synaga bolan gyzyklanmanyň ýitmegine we akademiki görkezijileriň pesligine getirýär. Köp çagalar okamak we okamak üçin az wagt sarp edýärler, sebäbi wagtlaryny sosial mediýada öndürijiliksiz geçirýärler Mundan başga-da, uzak wagtlap ekranyň öňünde durmak fiziki saglyk problemalaryny döredýär. Sosial ulgamlary ulanmak, esasanam gije, ukynyň hilini peseldýär we gündelik işe ýaramaz täsir edýär Sosial ulgamlar dogry we gözegçilik bilen ulanylmasa çagalara dürli töwekgelçilik döredip biljekdigi görünýär. Internetiň howpsuz we çäkli ulanylmagy üçin ene-atalar hem jogapkärdir Şol sebäpli soňky ýyllarda dünýäniň köp ýurtlarynda çagalary sanly gurşawda goramak döwlet syýasatynyň möhüm ugurlaryndan birine öwrüldi. Köp ýurt ýörite kanunlary kabul edýär we çagalary internetdäki zyýanly mazmundan, kiber howplardan, şahsy maglumatlardan hyýanatçylykly peýdalanmakdan we sosial ulgamlaryň ýaramaz täsirlerinden goramak üçin çäreleri durmuşa geçirýär. Mysal üçin, Awstraliýa, Fransiýa, Beýik Britaniýa, Ispaniýa, ABŞ we Hytaý ýaly ýurtlar görkezilen ugurda degişli ädimleri ätdiler, şol sanda sosial ulgamlara goşulmagyň ýaşyny kadalaşdyrmak, ene-atanyň gözegçiligi we ş.m Bu ugurda işler kanun çykaryjy organ derejesinde Azerbaýjanda-da başlandy. Azerbaýjan Respublikasynyň Dolandyryş hukuklary kodeksine "Maglumat, maglumat bermek we maglumat goramak", şeýle hem "Çagalary zyýanly maglumatlardan goramak" kanunlaryna teklip edilen üýtgetmeler Milli Mejlisde ara alnyp maslahatlaşyldy. Esasy maksady, sanly gurşawda çagalaryň hukuklaryny we bähbitlerini has netijeli goramak, sosial ulgam platformalarynyň howpsuz ulanylmagyny üpjün etmek, şeýle hem bu platformalaryň işiniň kanuny kadalaşdyrylmagyny gowulandyrmak Milli mejlisiň orunbasary Azer Allahwerenow, degişli kanunlar üýtgedilende halkara tejribesini öwrenmäge aýratyn üns berlendigini, bu ugurda dürli ýurtlaryň ulanýan hukuk mehanizmleriniň gözden geçirilendigini we degişli tejribeleriň göz öňünde tutulandygyny aýtdy. Onuň sözlerine görä, sosial ulgamlarda şahsy sanly hasaplary açmak üçin iň az sanly kämillik ýaşy 16 ýaşynda kesgitlenýär. Bu ýaş çägini kesgitläniňde halkara tejribesine salgylanyldy. Mysal üçin, Awstraliýanyň onlaýn howpsuzlyk kanunçylygyndaky degişli ýaş çäkleri 16 ýyl hökmünde kesgitlenýär: "Şol bir wagtyň özünde, taslama 16-18 ýaş aralygyndaky adamlaryň sosial ulgam platformalarynda şahsy sanly hasaplary döredip, olary ulanyp we mazmuny paýlaşyp biljekdigini göz öňünde tutýar, ýöne bu iş diňe kanuny wekilleriniň razyçylygy we gözegçiligi bilen amala aşyrylyp bilner. öňüni almak, şahsy maglumatlary goramak, howply maglumatlary derrew ýok etmek we döwlet edaralary bilen hyzmatdaşlygy amala aşyrmak. Taslama, platforma üpjün edijileriniň jogapkärçiligini has anyk kesgitlemäge hyzmat edýän Administratiw hukuklar kodeksine täze makalalary goşmagy göz öňünde tutýar A.Alwerenow kanun taslamasynyň kabul edilmeginiň sanly gurşawda çagalaryň hukuklarynyň goralmagyny güýçlendirmek, ygtybarly maglumat gurşawyny döretmek, sosial ulgam platformalarynyň işiniň kanuny esaslaryny gowulandyrmak we döwlet gözegçilik mehanizmlerini has-da güýçlendirmek üçin hyzmat etjekdigini aýtdy: "Şeýle kanun taslamasynyň taýýarlanmagynyň esasy sebäbi sanly tehnologiýalaryň çalt ösmegi bilen baglanyşykly. Häzirki döwürde sanly tehnologiýalar adamlara giň mümkinçilikleri hödürleýär we çagalara we ýetginjeklere internete girmegi has aňsatlaşdyrýar. Netijede, kämillik ýaşyna ýetmedikler dürli sosial platformalarda aňsatlyk bilen hasaba alynýarlar we sanly gurşawda işjeň gatnaşýarlar, şonuň üçin hem sanly ösüşiň çagalarynyň howpsuzlygyny üpjün etmek, sagdyn ösüşiň möhüm ugurlaryndan biri bolup durýar. Çagalaryň sanly gurşawy aşa köp ulanmagy ýa-da zyýanly mazmuna duçar bolmagy olaryň psihologiki, sosial we özüni alyp barşynyň ösmegine ýaramaz täsir edip biler, şonuň üçin sanly tehnologiýalaryň çalt ösýän häzirki zaman şertlerinde sanly gurşawda çagalaryň hukuklaryny we howpsuzlygyny goramak, şol bir wagtyň özünde sosial ulgam platformalarynyň jogapkärçiligini ýokarlandyrmak üçin möhüm ähmiýete eýe bolup biler çagalar. " Milli Mejlisiň agzasy Jeýhun Mammadow çagalaryň sosial mediýada zyýanly täsirlere we mazmuna duçar bolmagy dünýäde giňden ara alnyp maslahatlaşylýan we çynlakaý alada döredýän meseleleriň biridigini aýtdy. Köp ýurt eýýäm sanly gurşawda çagalaryň howpsuzlygyny üpjün etmek üçin täze hukuk mehanizmlerini döredip, bu prosesi kadalaşdyrmak üçin yzygiderli çäreleri görýärler. Azerbaýjanda bu ugurda möhüm ädimler ädilýär we taýýarlanan kanun taslamasy çagalaryň hukuklaryny goramak meselesinde aýratyn ähmiýete eýe Onuň sözlerine görä, prezident Ylham Alyýewiň birnäçe wagt ozal gol çeken möhüm resminamalarynda ýaşlary we çagalary sanly gurşawdaky zyýanly täsirlerden we mazmunlardan goramak boýunça möhüm düzgünler bar. Şol resminamalarda bu ugurdaky häzirki kynçylyklar ünsi jemledi we möhüm ugurlar kesgitlenildi: "Taýýarlanan kanunyň taslamasy birnäçe möhüm nokady öz içine alýar we bu resminama sanly gurşawda çagalaryň howpsuzlygyny üpjün etmek ugrunda hukuk kadalaşdyrylyşyny durmuşa geçirmäge mümkinçilik berer. Kanun taslamasynda, 16 ýaşa ýetmedik adamlar tarapyndan sosial ulgamlary ulanmak bilen baglanyşykly talaplary kesgitlemek aýratyn ähmiýete eýe. Şol bir wagtyň özünde, jogapkärçiligiň jogapkärçiligi ýokarlandyrylýar Deputat dürli gözegçilik we howpsuzlyk mehanizmleriniň ulanylmagynyň resminamada-da öz beýanyny tapandygyny aýtdy. Bu mehanizmler çagalary zyýanly mazmundan goramaga we sosial ulgamlaryň has ygtybarly ulanylmagyny üpjün eder: "Kanunyň taslamasynyň kabul edilmegi çagalaryň sanly howpsuzlygyny üpjün etmekde möhüm goşant goşar we bu ugurda bar bolan töwekgelçilikleri azaltmak üçin şert döreder. Bu meselede ene-atalaryň uly jogapkärçiligi bar. Hukuk düzgünleşdirmesi möhüm bolsa-da, ene-atanyň gözegçiligi we maşgala edarasynyň roly aýratyn ähmiýete eýe. Ene-atalar çagalarynyň sosial ulgamlary ulanmagyna çynlakaý çemeleşmeli, sanly hereketlerine gözegçilik etmeli we bolup biljek töwekgelçiliklerden habarly bolmaly. Döwlet edaralarynyň, degişli guramalaryň, bilim edaralarynyň we ene-atalaryň bilelikdäki işjeňliginiň netijesinde bu ugurda has täsirli netijeleri gazanmak mümkin. Çagalary zyýanly täsirlerden we mazmundan goramak aňsat iş däl we gaty çylşyrymly çemeleşmäni talap edýär. Şeýle-de bolsa, bu jemgyýetiň geljegi nukdaýnazaryndan iň möhüm ugurlardan biridir we bu ugurda ädilen ädimleriň dowamly bolmagy aýratyn möhümdir. Döwlet edaralarynyň işi, jemgyýetçilik habarlylyk çäreleri we ene-atanyň jogapkärçiligi biri-birini doldursa, sanly gurşawda çagalaryň howpsuzlygyny üpjün etmek ugrunda möhüm üstünliklere ýetip bileris