"Sungatda märekäni yzarlamak gowy netije bermeýär"

"525-ci Gazet" -iň ýaş zehinlerini goldamaga gönükdirilen söhbetdeşlikler tapgyry dowam edýär. Bu gezek söhbetdeşimiz ýaş aşyk Rawan Musali. Ravan häzirki zaman söýgi sungatynda zehinli çykyşlary bilen tapawutlanýar. Azerbaýjanyň milli konserwatoriýasyny gutardy. Häzirki wagtda Türkiýäniň Stambul şäherinde aýdym-saz we ýerine ýetiriş sungaty boýunça magistrlik okuwyny dowam etdirýär. Bu sungaty saýlamagy, aşyk bolmak söýgüsi hakda söhbetdeşligimize başladyk Men Gadabaý etrabynda. Bilşiňiz ýaly bu sebit, şol sanda sebitimiz, aşyklaryň ýurdy. Söýgi sungatyna söýgi üçin gözümi açdym we ony öýümizde we maşgalamyzda gördüm. Atam esasanam söýgi sazyny gowy görýärdi. Şonuň üçin söýgi sungatyna bolan gyzyklanmam çagalygymdan başlandy. Sazyň sesi, söýgüliň döredijiliginiň ruhy we epiki däp-dessur meni hemişe özüne çekdi. Wagtyň geçmegi bilen bu gyzyklanma meniň durmuşymyza öwrüldi we bu ugurda hünär taýdan ösmegi makul bildim. Deda Alasgar adyndaky söýgi mekdebi bardy. Ilkinji aýdym-saz bilimimi sebitdäki şol mekdepde aldym. Üstünlikli okuwymy gutaranymdan soň, Milli konserwatoriýa gitdim Mundan başga-da, häzirki wagtda ussadymyň okuwlary bilen baglanyşykly söýgi sungatynyň ylmy tarapynda işleýärin. Gözleg ugrum, esasan, bu sungatyň taryhy ösüş etaplary we häzirki döwürde alyp barýan işleri bilen baglanyşykly Aşyk sungatydyr. Diňe sungaty ýerine ýetirmek ýeterlik däl diýip hasaplaýaryn, ýöne ony ylmy taýdan öwrenmek we geljek nesillere geçirmek hem möhümdir Jenap Rawan, häzirki döwürde ýaşlarymyz gadymy sungatymyza, şol sanda aşik sungatyna biperwaý ýaly görünýär. Döwrebap aýdym-saz we täze ugurlar bilen has gyzyklanýar. Söýgi sungatynda özüni tanatjak bolýan ýaş adam hökmünde näme pikir edýärsiňiz? Bu mowzukda telewideniýe we radio gepleşiklerinde çykyş edýärin, bu mowzukdaky ylmy makalam Stambulda okan uniwersitetimde çap edildi. Seniň sözleriňde hakykat bar. Häzirki wagtda ýaşlarymyzyň köpüsi döwrebaplyga we täzelige has höwesli bolup, söýgi sungatyna sowuk we biperwaý garaýarlar. Emma asik we mugham sungaty biziň kökümiz, milli şahsyýetimiz, näçe äsgerilmese-de, olary taryhdan ýok etmek ýa-da düýbünden ýatdan çykarmak mümkin bolmaz. Bilşiňiz ýaly, hatda söýgi sungaty ESUNESKO derejesinde goralýar. Döwletimiz tarapyndan bu sungata tükeniksiz üns we alada bar. Bu meselede biziň ýaşlarymyz hem uly jogapkärçilik çekýärler. Gadymy sungatymyzy halkara sahnasynda dogry görkezmeli, nusgawy ýoly gorap, söýgi sazyny ösdürmeli we halka dogry ýolda ýetirmeli Ilkinji gezek sahna çykanyňyzda özüňizi nähili duýdyňyz? Sebitdäki Dede Alasgar asik mekdebinde henizem okaýarkak, köplenç konsertlere we çärelere çagyrylýardyk. Olar tomaşaçylaryň öňünde ilkinji çykyşlarymdy. Hatda bir çaga üçinem bu gaty tolgundyryjy we gyzykly tejribe boldy. Aýratynam sahnada ýalňyşlyk goýbermekden gorkýardyk. Elbetde, tomaşaçylar ol ýerdäki spektakl wagtynda goýberen kiçijik ýalňyşlygymyzy duýman bilerler, ýöne bu biziň üçin ägirt uly jogapkärçilikdi. Elbetde, çagalykda adamyň özüne bolan ynamy artmaýar, ulaldygyça, bilim alýar we tomaşaçylaryň öňünde has köp çykyş edýär, özüne bolan ynam artýar Okuw döwrümde asik sungatynyň nazary esaslaryny we ýerine ýetiriş aýratynlyklaryny çuňňur öwrendim. Bu ýyllarda saz çalmakda tehniki endiklerimi ösdürmekden başga-da, bu sungatyň filosofiki we estetiki taraplaryny hem özleşdirdim. Bu bilim maňa akademiki we sahna taýdan has giň dünýägaraýyş berýär Çykyşymyň bir bölegi hökmünde dürli sahnalarda, medeni çärelerde we programmalarda çykyş etdim. Bu çykyşlaryň dowamynda esasy maksadym Azerbaýjan Aşik sungatyny giň köpçülige ýetirmek we diňleýjilere bu sungatyň ruhuny duýmakdy. Esasanam talyp we aspiranturada dürli konsert programmalaryna, medeni çärelere we ylmy-çeper taslamalara gatnaşdym. Bu wakalar meniň sahna tejribämiň kemala gelmeginde möhüm rol oýnady Şol bir wagtyň özünde telewizor we radio gepleşiklerine gatnaşdym. Şular ýaly çykyşlar maňa sungatymy has giň tomaşaçylara hödürlemäge mümkinçilik berdi. Bu sahnanyň meniň dünýämde aýratyn manysy bar. Meniň üçin sahna diňe bir çykyş edýän ýerim däl, tomaşaçylar bilen ruhy baglanyşyk gurýan ýerim. Esasanam saz çalmak baradaky çykyşlarymda adaty stili gorap saklamaga we tomaşaçylar bilen çyn ýürekden gatnaşyk gurmaga synanyşdym. Men onuň sesini, ruhuny we söýgi sungatynyň çuňlugyny diňleýjä ýetirip bilerin Bu sungatda ussatlaryňyz kimdi? Mugallymym, Azerbaýjan milli konserwatoriýasynyň dosenti, sungat öwreniş filosofiýasynyň doktory Mubariz Alyýew. Okuw döwrümizde, söýgi sungatynyň taryhy köklerini we çuňlugyny bize ornaşdyrdy. Oňa minnetdarlyk bildirip, bu gün aşik sungatyny professional sahnalarda tanatmagy başarýarys. Esasy şertleriň biri-de söýgi sungatynda ussat-poeziýa däbini gorap saklamakdyr. Modernöne häzirki döwürde tehnologiýa şeýle bir ösdi welin, ýaşlarymyz, şol sanda menem, bu sungatyň daşaýjylaryny internet arkaly yzarlap, belli bir derejede bilim alýarys. Şeýle-de bolsa, ussat bilen şahyryň arasyndaky gatnaşyk başga zat, meniň pikirimçe hiç zat onuň ornuny tutup bilmez Çagalygymda ilki Deda Alasgaryň goşgulary bilen söýgi sungatyny söýüp başladym. Soň bolsa ussat söýüjilerden Akbar Jafarowy, Imrany we Adalat Nasibowy diňleýärdim. Olardan başga-da, elbetde, öz sebitimizdäki Günbatar sebitini söýýänleri göni diňleýärdim Söýgi sungaty adaty sungatdyr. Diňe bu däp-dessurlara ýapyşýarsyňyzmy ýa-da çykyşlaryňyzda bu sungata täzelikler girizmek pikiriňiz barmy? Esasy şertleriň biri däp-dessury gorap saklamak we Aşyk aýdym-sazynda nusgawy ýolda durmakdyr. Däp bolşy ýaly, saz çalmakda nusgawy ýol esasy zat, ýöne täzelikden gorkmak ýa-da ondan gaça durmak zerurlygy ýok. Käbir howalary sintez edip, nusgawy ýoly zaýalamazdan kompozisiýa görnüşinde işlemek mümkin Bu gadymy sungaty däp bolan aýratynlyklaryny gorap saklamak bilen bir hatarda häzirki zaman tomaşaçylary üçin amatly görnüşde hödürlemäge synanyşýaryn. Meniň üçin möhüm zat, aşik sungatynyň diňe geçmişiň galyndylary hökmünde däl-de, eýsem häzirki döwürde jemgyýet bilen ýaşaýan, ösýän we gepleşik geçirip bilýän sungat hökmünde kabul edilmegi Siziň pikiriňizçe, häzirki zaman tehnologiýalaryny, esasanam sosial ulgamlary häzirki wagtda söýgi sungatyny ösdürmek üçin nädip ulanyp bolar? Sosial ulgamlar häzirki döwürde iň möhüm propaganda maşynynyň roluny ýerine ýetirýär. Muny inkär edip bilmeris. Biz hem ýaşlar, sungatymyzy şol ýerde tanatmak üçin netijeli işläp bileris. Muny öz adymdan etmäge synanyşýaryn. Ol ýerden meni tanaýan we yzarlaýanlar gaty az. Alsoöne, häzirki wagtda sosial ulgamlardaky gadagan aýdym-sazlaryň has köp tomaşa edýändigini we has giň tomaşaçylara ýetýändigini boýun alalyň. Bu tagamyň nädogry emele gelmegine getirýär. Mundan başga-da, adamlarda bir aýratynlygy gördüm, meşhur zadyň bardygyny görýärler, öňe sürmäge synanyşýarlar. Meniň pikirimçe, bu asla gowy aýratynlyk däl. Köpçüligiň yzyna düşmek gowy işlemeýär. Men mukdar adam däl. Meniň pikirimçe, bir hilli söýgi aýdymynyň manysyna düşünýän, eşidýän, duýýan we hakykatdanam baha berýän on adamy diňlemek, düşünmeýän ýa-da eşitmeýän müň adam tomaşa etmekden has möhümdir Sahnadan we okuwyňyzdan başga haýsy ýagdaýlarda saz çalýarsyňyz? Janym ýadasa, aladalananymda, haýsydyr bir sebäbe görä lapykeç bolanymda, iň gowy dostum, joradaşym rahat bolýar. Munuň üsti bilen dynç alýaryn, ruhum täzelenýär. Şol pursatlarda "Ruhani", "Dilgami", "Misri" we "Osmanli divanisi" efirlerinde oýnamagy halaýaryn. Esasanam "Osmanly düşegi" meniň üçin aýratyn orny eýeleýär, iň halanýan sazlarymyň biri. Ilkinji gezek oýnap başlanymdan, edil içimden pyşyrdaşýan ýaly, sazy maňa has köp täsir edýär Performingerine ýetireniňizde, tehnikany ýa-da bölegi, duýgyny has gowy görýärsiňizmi? Elbetde, tehnika möhümdir. Tehniki hökman talap edýän käbir çykyşlar bar. Myöne, meniň pikirimçe, nusgawy söýgi sazynda tehnikany ileri tutmagyň zerurlygy ýok. Sebäbi tehnologiýa käwagt aýdym-sazyň janyny öldürip biler. Şol pursatda duýgular öňe çykýar Döredijilik we çeperçilik işleriňiz üçin meýilnamalaryňyz näme? Meýilnamalarymyň arasynda azerbaýjan asik sungatyny has giň gerimde tanatmak, ony halkara derejesinde hödürlemek we esasanam ýaş nesilleriň arasynda bu sungata bolan gyzyklanmany artdyrmak. Şeýle hem bu sungatyň pedagogiki ugry bilen iş salyşmak isleýärin. Hususan-da, bu sungaty ýaşlarymyza Azerbaýjanda ýokary bilim derejesinde öwretmek, pedagogiki işjeňlik bilen meşgullanmak meniň esasy arzuwlarymyň biridir. Asyk sungatynyň halkymyzyň milli şahsyýetiniň iň möhüm göterijilerinden biridigine ynanýaryn we bu sungaty dowam etdirmek her bir suratkeşiň jogapkärçiligidir