Telman Orujow SI-a bagyşlanan saga ýazýar

(Aslynda geçen anna güni çap edilen sanynda) Öň näbelli adam-maşyn hyzmatdaşlygy ýüze çykdy. Ilki bilen adam enjam üçin meseläni ýa-da maksady kesgitledi. AlfaZeronyň ýeňşinden soň, strategiýasy we taktikasy adam küşt düşünjesini giňeldip, adam gatnaşmagyny aldy. Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Howa güýçleri AlfaZeronyň AI esasly täze ýörelgelerine uýgunlaşdy Asyrlar boýy adamzat tejribesinde hemme zady ulaltmak üçin el zähmetini çalyşmagyň maşynlaryny, awtomatlaryny we beýleki usullaryny ulanýar. Gündelik durmuşda AI indi näme iýmelidigimizi, näme etmelidigimizi, nämä ynanmalydygymyzy, nirä gitmelidigimizi, nämä barmalydygymyzy kesgitlemäge kömek edýär. Hökman, adamlary we ýaşaýan gurşawyny üýtgeder. Adamlaryň döredijiligini AI bilen artdyryp bilýänligi sebäpli, bu tehnologiki gurallary adamzada has görnükli eder, bu bolsa sosial, hukuk, pelsepe, akyl we ruhy ugurlarda howply ýuka boljakdygyny subut eder "Bu ýere näme bararys?" tehnologiýa we adam pikiri bu soraga jogap berer. Her bir jemgyýet ösüşinde hakykatyň tebigatyna girmäge synanyşdy. Her bir taryhy döwür hakykaty, oňa esaslanýan jemgyýetçilik, syýasy we ykdysady ugurlaryň tertibini ulandy. Günbatarda gadymy Gresiýa we Rim sebäplere görä ýokary merkezi hormat goýup başladylar. Pifagor we okuwçylary matematika bilen tebigatyň içki sazlaşyklarynyň arasyndaky baglanyşygy öwrendiler. Ptolemeý geografiýa ugrunda öňdebaryjydy we Lukretius “Tebigatyň tebigaty” atly kitabynda adam aňynyň içinden açyş edip biljekdigine ynanýandygyny aýtdy. Miletus häzirki ylmy usul bilen deňeşdirip boljak düzgünleri, gözleg usulyny goýdy we umuman häzirki zaman ylmynyň öňdebaryjylaryny ruhlandyrdy Orta asyrlarda Keramatly Tomas Aquinasyň teologiýasy, Jeffri Joseriň poeziýasy, Kottonyň suratlary we Marko Polonyň Hytaýda bolmagy baradaky gözlegler ýüze çykypdyr. Şeýle-de bolsa, bu täzelikler giň ösüşiň ýoklugy sebäpli ulanylmady XV we XVI asyrlarda Günbatar dünýäsi täze eýýamy başlan ekiz rewolýusiýalary başdan geçirdi. Protestant özgertmeleriniň ýolbaşçylary tehnologiýanyň kömegi bilen hudaýyň şu wagta çenli kesgitlän zadynyň şahsyýetleriň edip biljekdigini yglan etdiler. Hristian dünýäsini iki bölege bölmek bilen, Özgertmeler ybadathananyň gözegçiliginden garaşsyz şahsy ynançlaryň bardygyny göz öňünde tutmagyň kanunydygyny görkezdi. Bu asyrlar hem çalt ösüşe şaýat boldy. Şol döwürde matematika, astronomiýa we tebigy ylymlarda ajaýyp açyşlar edildi XVIII asyrda taryhçy Edward Gibbon butparaz taňrylaryň agdyklyk edýän dünýäsini suratlandyrdy. Tebigy hadysalaryň düýp jadysyny düşündiriji hökmünde özlerini görkezdiler. Alternatiw hökmünde täzelenen Elisiýa jadysyny hödürläp, ylahy dramany ýazdy. Aň-bilim dünýäsi, optimizm bilen birlikde adam aňyna-da baha berdi. Ylmy ynkylaplar, esasanam XII asyrda tehnologiýa we pelsepe bilen baglanyşyklydy. Emma aň-bilim entek bilim dünýäsinde kök urmady Günbatarda ilki bilen Hudaýy tanamaga synanyşdylar, dünýäniň özi ikinji boldy. Dünýä diňe Hudaýyň üsti bilen tanalýardy, ylahyýet tebigy hadysalaryň aýratyn tejribesini süzdi we sargyt etdi. Emma günbatarly gözlegçiler tejribelerini giňeldýärdiler. Eartherdäki siwilizasiýanyň gözýetimleri kem-kemden ösdi we köpeldi Gresiýanyň ylmynyň we pelsepesiniň açyşlary, tebigatyň ölçelip we kataloglaşdyrylyp bilinjekdigini aňladýan täze kesgitlenen mehanizmlere zerurlyk döretdi. Şuňa meňzeş üýtgeşmeler syýasat we döwletlilik giňişliginde bolup başlady. Alymlar tutuş kontinentde hristian agzybirligini gurmak ideýasynyň guramaçylyk ýörelgelerine esaslanýan ulgamlary düzmäge het etdiler. Hristian dünýäsi Rim Papasynyň ruhy howandarlygynda işledi. Italiýaly diplomat we filosof Nikolò Makiavelli, klassikleriň tarapdary bolsa-da, döwletiň bähbitleriniň hristian ruhy taýdan tapawutlydygyny subut eden hem bolsa, paýhasly, özüne çekiji bolmasa, tapmaga synanyşdy we şol ýörelgelere laýyklykda hereket etdi Gündelik durmuşda AI biziň hyzmatdaşymyz, bize köp zady öwredýär. Emma SI-de hiç hili niýet, hyjuw, ruhubelentlik we duýgy ýok. Şeýle-de bolsa, ol belli bir tertipde adamlar we gurşawyny üýtgeder XVI-XVII asyrlarda çalt ösüş, matematika, astronomiýa we tebigy ylymlarda ajaýyp açyşlar boldy. Aň-bilim pelsepeçileri aňyň we bilimiň güýçdigine düşündiler. Fransuz filosofy Monteskiu "heartüregimiz bir zat pikirlenmek, bir zat gazanmak üçin doguldy" diýip ýazdy. Aňlanan dünýä, optimizm bilen birlikde adam aňyna has giň baha berdi Maglumat tekste öwrülende bilim bolýar. Sanly dünýäde paýhas üçin çydamlylyk (garaşmak) az, gymmatlyklary öz-özüňi seljermek däl-de, tassyklamak bilen ölçelýär. SI ulanmak sözlemi tamamlamak bilen tekste öwrülýär. Akylymyzyň adaty roly, ululygy we tertibi üýtgeýär we saýlamalarymyz we hereketlerimiz ýokarlanýar 1943-nji ýylda gözlegler elektron, sanly we programma üpjünçiligine esaslanýan ilkinji häzirki zaman kompýuterini öndürdi. Bu üstünlik jedelli soraglary hem döretdi. Bir sorag täze açyşyň nämäni başaryp biljekdigini öwrenmek isledi: "Maşynlar pikir edip bilermi? Akyllymy? Akylly bolup bilermi?" Oýlap tapyjy Alan Týuring, taýýar mehanizm däl-de, akyl görkezijisi diýen pikiri öňe sürdi. 1956-njy ýylda kompýuter alymy Jon Makkarti emeli intellekti kesgitledi we "maşynlar adam aňynyň wezipelerini ýerine ýetirmäge ukyply" diýdi. Aboveokarda belläp geçişimiz ýaly, AlfaZero adam akyllaryndan ýokary bolup, dünýä küştinde görlüp-eşidilmedik ynkylap döretdi Adamzat elmydama kömekçi bolmagyny, adam ukyby görnüşinde işleri ýerine ýetirip bilýän şeýle enjam oýlap tapmagyny arzuw edip gelýär. Grek mifologiýasynda ylahy demirçi Hefestus (Afrodit hudaýynyň adamsydy) bürünç Talos ýaly adam amallaryny ýerine ýetirip bilýän robotlary ýasapdyr. 20-nji asyrda, mifde teklip edilen zat, senagat tejribesinde aýdyň barlygyny tapdy. Ylmy we tehnologiki ösüş ägirt uly ösüş gazandy, soňra has ajaýyp ösüş boldy. 2000-nji ýyllarda, wizual obýekt ulgamynda AI programmirlemek ösüp, täze derejä ýetende, bu täze ynkylap meýdany eýýäm ykrar edildi. Maşyn öwrenmek algoritmi täze modeli hasam gowylaşdyrdy SI okuwy güýçlendirmekde passiw däl. AI ýüzlerçe, müňlerçe, millionlarça gezek hasaplamany ýerine ýetirip, bir sagadyň ýa-da bir günüň içinde özüni synap biler. Bu az sanly gurluşyk bloklaryndan köp sanly programma köpeldi. AI ýokary göwrümli amallary çözüp bilmek derejesine ýetdi Injilde adamlar jezalandyrylan, dürli dillerde gürläp başlandyklary sebäpli biri-birine düşünmedik Babel diňiniň hekaýasy beýan edilýär. Indi AI ähli halklara birek-birege düşünmegi öwredip, güýçli terjime guralydygyny subut edýän ýaly. 1990-njy ýyllarda daşary ýurt dilindäki terjime gözlenýän görkezmelere esaslanyp öňe gitdi Şeýle-de bolsa, AI açyşlary barada teswir berip bilmeýär. SI hereketleriniň ähmiýetine-de düşünip bilmeýär. Maşyn öwrenmek algoritmleri maglumatlaryň ýokarlanmagy we hasaplaýyş güýji bilen bilelikde öňe gidýär. AI we maşyn öwrenmegiň köp taraplary henizem ösdürilmeli we düşünilmeli. AI-iň ösüşi iň bolmanda soňky 15-20 ýylda million esse ösen kompýuter güýjüniň çalt ösmegine goşant goşar. Şeýle öňegidişlik, adam beýnisine deň boljak nerw ulgamy görnüşinde tor döretmäge mümkinçilik berer SI-iň dar ýa-da umumy bolmagy onuň agdyklyk edýän ýerine we güýjüne baglydyr. AI durmuşymyzy we geljegimizi üýtgeder. Oňa aýratyn üns berilmelidir, sebäbi potensial peýdalary we potensial töwekgelçilikleri bar Iň möhüm ulgam programmalary ABŞ-da (Google, Facebook, Uber) ýa-da Hytaýda (Bandu, BizDanışırız, Didi Çuxing) döredildi. Diplomatik daşary syýasat hasaplamalaryna täze, ozal näbelli maglumatlar hem girizildi Tor platformalary özboluşly uly göwrümli hadysadyr. Mysal üçin, “Facebook” (beýleki sosial ulgamlar ýaly) belli bir jemgyýetçilik ülňülerinden ösdi. Edil şonuň ýaly, AI Google-yň gözleg motorynda möhüm rol oýnady, ýöne bu rol şuňa meňzeş görnüşde bar we çalt ösýär. etdi Bu mysallar öňdebaryjy ulgam platformalarynyň IS paýlaşmak hyzmatlaryna, müşderileriň garaşyşlaryny ýerine ýetirmegine we hökümetiň dürli talaplaryna laýyk gelýändigini görkezýär. Sanly dünýä gündelik durmuş tejribämizi üýtgetdi. AI bilen işleýän tor platformalary, şahsy we sanly tehnologiýa birikmelerimize bagly bolan bu integrasiýa prosesinde ösdi. AI arkaly, duýgurlygy we adam soraglaryny we maksatlaryny çözýän işler dizaýn edilýär we amal edilýär. Şol bir wagtyň özünde, AI tor platformalary adamlara hadysalara köp tarapdan girmäge kömek edip, adam däl logikany yzarladylar. Ulanyjylar AI bilen işleýän tor platformalaryny amaly mümkinçiliklere öwürenlerinde, öňki nesilleriň başdan geçirmedikleri ýaly maglumatlary ýygnamakdan we arassalamakdan peýdalanýarlar Tor platformalary ösýärdi we ösýärdi, käbirleri tötänleýin işjeňdi we jemgyýetiň bölümleri prinsipial ünsden yza galýardy. AI-iň adam akyl prosesslerinden tapawutlanýan we köp halatlarda çalt, ýöne başga bir çylşyrymly gatlak goşýan öz amallaryna laýyk hereket edýändigi hakykat Çäklendiriji, gözegçilik ediji ýa-da rugsat berýän bolsun, bu prosese hökümetiň her bir çemeleşmesi hökmany suratda saýlawlarda we baha bermekde beýan edilýär Milli serhetler täze pikirleriň we meýilleriň ýaýramagyna we aralaşmagyna köpden bäri täsir edip gelýär, ýöne häzirki döwürde beýle derejede bolmaz. Açyk jemgyýet, AI mümkinçilikli tor platformalaryna esaslanýan mazmuny döredýän, üýtgedýän we kämilleşdirýänligi sebäpli milli we sebit çäklerinden geçýär. Jemgyýetlerde erkin pikir alyşmaga öwrenişmek kyn bolan düýpli çekişmeler boldy. AI bilen işleýän tor platformasy Tik-Tokda AI bir ýurtda ösen mahaly, beýleki ýurtlaryň raýatlary tarapyndan ulanylyp bilinjek şertleri döretmek üçin halkara syýasy we kadalaşdyryjy diskussiýalar geçirildi. Köp ýurtlar beýleki ýurtlarda işlenip düzülen we ulanylýan tor platformalaryna bil baglaýarlar. Şeýle hem, beýleki ýurtlaryň öňe sürjek düzgünlerine garaşly bolýarlar