Serbiýa 2030-njy ýyldan soň Azerbaýjandan gaz importyny 1,4 milliard kilometre çenli ýokarlandyryp biler - ministr (Exclusive interview)

Serbiýa Azerbaýjan, 24-nji aprel "Bakuda eden saparymyzda, Azerbaýjanyň maliýe, ykdysadyýet we energiýa ministrleri, şeýle hem Azerbaýjanyň döwlet nebit kompaniýasy SOCAR-yň wekilleri bilen ýokary derejeli duşuşyklar geçirdik. Bu sapar dostlukly gatnaşyklary we iki ýurduň arasyndaky strategiki hyzmatdaşlygy berkitmegiň dowamydyr. Duşuşyklarda, Serbiň ünsüni özüne çekýän, Alybyň elektrik energiýasy bilen baglanşykly taslamasy. 15-nji fewralda Belgradda geçirilen Strategiki Hyzmatdaşlyk Geňeşiniň ilkinji sessiýasy, soňky ýyllarda Azerbaýjanyň Europeewropadaky esasy maýa goýumlaryndan biri hökmünde geçirildi Prezident Aleksandar Wuçiçiň belleýşi ýaly, bu sessiýa iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklarda öwrülişik nokady boldy we hyzmatdaşlygy has ýokary derejä çykarmak baradaky umumy borçnamamyzy görkezdi. Şol döwürde, Serbiýanyň ileri tutulýan taslamalarynyň biri bolan gaz elektrik stansiýasy taslamasy boýunça intensiw aragatnaşygy we aýratyn işleri dowam etdirmäge razy bolduk. Gurluşygy, esasanam elektrik energiýasynyň sarp edilişiniň, emeli intellektiň ulanylyşynyň we maglumat merkezleriniň ösmegi sebäpli ýurduň energiýa howpsuzlygyny ýokarlandyrar "-diýdi Handanowiç, Serbiýanyň häzirki wagtda energiýa geçiş prosesini başdan geçirýändigini, täze dikeldilýän energiýa kuwwatlaryny birleşdirmek bilen birlikde esasy ýük kuwwatyny güýçlendirmegiň zerurdygyny aýtdy "Şonuň üçin gaz bilen işleýän elektrik stansiýalaryny esasy strategiki resminamalarymyzda möhüm komponent hökmünde ykrar etdik. Azerbaýjanyň elektrik energiýasynyň ep-esli bölegini gaz bilen işleýän elektrik stansiýalaryndan öndürýändigini bilýäris we bu tejribäni Serbiýada, esasanam gaz üpjün ediji hökmünde däl-de, eýsem nesil kuwwatyny ösdürmekde strategiki hyzmatdaş hökmünde durmuşa geçirjek SOCAR bilen hyzmatdaşlygy üçin gymmatlydygyny ykrar etdik" Şeýle hem, Serbiýa Respublikasynyň, Bolgariýa bilen gaz birleşdirijisini gurmak we işe girizmek arkaly, TAP we TANAP gaz geçirijilerine birikmek arkaly Günorta Gaz Koridorynyň bir bölegine öwrülendigini sözüniň üstüne goşdy "Bu, ilkinji gezek gaz üpjünçilik çeşmelerimizi diwersifikasiýa etmäge mümkinçilik berdi. Soňky üç ýylyň dowamynda Azerbaýjandan gaz bilen ygtybarly üpjün edildi we Bakuwda ýerleşýän Günorta Gaz Koridory Geňeş Geňeşiniň ministrlik mejlislerine, şeýle hem ýurtdaky energiýa hyzmatdaşlygynyň beýleki görnüşlerine yzygiderli gatnaşýarys. Geçen ýylyň dowamynda takmynan 2 million kub metr ara alyp maslahatlaşarys. 20ylda 0,9 milliard kub metre çenli gaz üpjünçiligi, 2030-njy ýylda Nişdäki elektrik stansiýasy gurlup gutarylandan soň her ýylda 1,4 milliard kub metre çenli artmagy mümkin. Gaz bilen işleýän elektrik stansiýasynyň işlemegi üçin her ýyl Azerbaýjandan 600 million kub metr gaz üpjün edilmegine garaşýarys, şonuň üçin SOCAR-yň uzak möhletli hyzmatdaşy hökmünde SOCAR-ny görýäris Serbiýanyň ministri öz ýurdunyň Azerbaýjanyň döwlet nebit kompaniýasy SOCAR-yň ygtybarly gaz üpjün edijisi we Srbijagas we EPS bilen hyzmatdaşlykda Serbiýada guruljak gaz bilen işleýän elektrik stansiýasynyň gurluşygy we işinde hyzmatdaş hökmünde görýändigini aýtdy "Iki ýurduň we energiýa kompaniýalarynyň täze dikeldilýän energiýa kuwwatyny ösdürmek niýetine laýyklykda energiýa geçiş pudagynda tejribe alyşmak üçin hem mümkinçilikler bar" -diýdi Handanowiç, Belgradda Strategiki hyzmatdaşlyk geňeşiniň ilkinji mejlisinde taraplaryň Serbiýa Respublikasynda birleşdirilen gazly elektrik stansiýasyny ösdürmek, taslamak, gurmak we işlemek barada Ylalaşyga gol çekendigini ýatlatdy "Bilelikdäki iş topary hem döredildi we taslamany ösdürmek boýunça işler başlandy. Öňümizdäki aýda meýilleşdirýäris Gaz bilen işleýän elektrik stansiýasynyň gurluşygynyň esasy düzgünlerini we täjirçilik şertlerini, şeýle hem taslama we gurluşyk möhletlerini sazlaşdyrmak we resmileşdirmek "Serbiýanyň ministri Mundan başga-da, Handanowiç, Balkanlarda merkezi ornuny we Günorta-Gündogar Europeanewropa sebitiniň üpjünçiliginiň howpsuzlygyny üpjün etmekde möhüm rol oýnamak mümkinçiligini göz öňünde tutup, Serbiýanyň bir milliard ýewrodan gowrak elektrik geçiriji infrastrukturasyna ägirt uly maýa goýumlaryny ösdürýändigini aýtdy "Häzirki wagtda Serbiýany Rumyniýa, Bosniýa we Gersegowina, Çernogoriýa we Italiýa bilen birleşdirjek Trans-Balkan geçelgesi gurulýar, Wengriýa bilen geçirijilik ukybyny iki esse artdyrjak Pannon koridoryny gurmak meýilnamalary hem meýilleşdirilýär. Meýilleşdirilen maýa goýumlary tamamlanandan soň serhetaşa elektrik alyş-çalyş kuwwaty 4000-den 6000 MWt-a çenli ýokarlanar. Azerbaýjan delegasiýasy bilen ara alyp maslahatlaşan mümkinçiliklerimiziň biri, Serbiýanyň Hazar sebiti bilen Günorta-Gündogar Europeewropanyň arasyndaky “Greenaşyl energiýa koridory” taslamasyna gatnaşmagy, esasanam Serbiýa bu taslamanyň bir bölegi bolan ýurtlar bilen serhetleşýär. Soňky ýyllarda Europeewropada has ýygy-ýygydan ýaýran aragatnaşyk ulgamlaryndaky dyknyşyk, ulgamyň durnuklylygyny üpjün etmek üçin, esasanam täze dikeldilýän energiýa kuwwatlaryny birleşdirmek kontekstinde özara baglanyşyklara we geçiriş kuwwatyny güýçlendirmek üçin has köp maýa goýumlarynyň zerurdygyny ýatladýar "-diýdi